దాదాపు 45 సంవత్సరాల పాటు నిరంతరం ధర్మ ప్రచారం సాగించిన గౌతమ బుద్ధుడు తన 80వ ఏట భౌతిక దేహాన్ని చాలించాడు.
- మహాపరినిర్వాణ ఘట్టం (క్రీ.పూ. 483):
- ఉత్తరప్రదేశ్లోని మల్ల గణరాజ్య రాజధాని అయిన 'కుశీనగరం' (Kushinagar) లో బుద్ధుడు దేహత్యాగం చేశాడు; దీనిని 'మహాపరినిర్వాణం' అంటారు.
- పావా నగరంలో 'చుందుడు' అనే కమ్మరి ఇచ్చిన విషపూరిత పుట్టగొడుగుల (సూకర మద్దవ) ఆహారాన్ని భుజించడం వల్ల తీవ్ర అనారోగ్యానికి గురై కుశీనగరానికి చేరుకున్నాడు.
- మరణశయ్యపై బుద్ధుడు బోధించిన చివరి శిష్యుడు 'సుభద్రుడు' (Subhadda).
- అంతిమ సందేశం:
- ఆనందునితో 'అప్ప దీపో భవ' (నీకు నీవే దీపంగా ఉండు - Be a light unto yourself) అని ఉద్బోధించాడు; నా తదనంతరం నేను బోధించిన 'ధర్మం మరియు వినయం' మాత్రమే మీకు గురువులుగా ఉంటాయని స్పష్టం చేశాడు.
- శరీర ధాతువుల విభజన (Relics):
- బుద్ధుని భస్మావశేషాలను 8 భాగాలుగా విభజించి మగధ అజాతశత్రువు, వైశాలి లిచ్ఛవులు, కపిలవస్తు శాక్యులు, రామగ్రామ కోలియులు మొదలైనవారు తమ ప్రాంతాల్లో స్తూపాలను నిర్మించారు.