బౌద్ధ ధర్మ వ్యాప్తికి మరియు క్రమశిక్షణతో కూడిన సన్యాస జీవనానికి 'సంఘం' (Sangha) కేంద్ర బిందువుగా పనిచేసింది.
- ప్రజాస్వామిక వ్యవస్థ:
- బౌద్ధ సంఘం ప్రాచీన గణరాజ్యాల (గణతంత్రాలు) తరహా ప్రజాస్వామ్య పద్ధతుల్లో పనిచేసేది; నిర్ణయాలు ఓటింగ్ (ఛంద) ద్వారా, మెజారిటీ అభిప్రాయంతో తీసుకునేవారు.
- సంఘంలో కుల, వర్ణ వివక్షలు పూర్తిగా నిషేధం; సంఘంలో చేరిన తర్వాత అందరూ సమానులే.
- ప్రవేశ ప్రక్రియ (ప్రవ్రజ్య మరియు ఉపసంపద):
- ప్రవ్రజ్య (Pravrajya): 8 సంవత్సరాల వయసులో సంఘంలోకి ప్రాథమిక ప్రవేశం; పది శీలాలను స్వీకరించే దశ (సామనేరుడు).
- ఉపసంపద (Upasampada): 20 సంవత్సరాలు నిండిన తర్వాత పూర్తిస్థాయి భిక్కుగా ఇచ్చే అంతిమ దీక్ష.
- నేరస్థులు, బానిసలు, అప్పులు తీర్చనివారు, సైనికులకు వారి యజమానుల/ప్రభుత్వ అనుమతి లేకుండా సంఘంలో ప్రవేశం ఉండేది కాదు.
- స్త్రీల ప్రవేశం:
- ప్రారంభంలో మహిళలకు ప్రవేశం లేదు; కానీ బుద్ధుని ప్రియశిష్యుడైన ఆనందుని అభ్యర్థన మేరకు వైశాలిలో బుద్ధుడు తన పెంపుడు తల్లి 'మహాప్రజాపతి గౌతమి'కి తొలి భిక్కుణిగా ప్రవేశం కల్పించాడు.
- వర్షావాసం మరియు పవారణ:
- వర్షాకాలంలో నాలుగు నెలల పాటు ప్రయాణాలు ఆపి విహారాల్లోనే గడపడాన్ని 'వర్షావాసం' (Vassa) అంటారు.
- వర్షావాస ముగింపులో తాము చేసిన తప్పులను బహిరంగంగా ఒప్పుకుని ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకునే ఆచారాన్ని 'పవారణ' (Pavarana) అంటారు.