వేదాలలోని మంత్రాలను నిర్దోషంగా ఉచ్చరించడానికి, అర్థం చేసుకోవడానికి మరియు క్రతువులను శాస్త్రీయంగా నిర్వహించడానికి ఆరు వేదాంగాలు రూపొందించబడ్డాయి.
- ఆరు వేదాంగాలు మరియు వేదపురుషుని అంగాలు:
- శిక్ష (Phonetics/ధ్వనిశాస్త్రం): వేద మంత్రాల సరైన ఉచ్చారణా నియమాలు - వేదపురుషుని 'ముక్కు'.
- కల్ప (Rituals/కర్మకాండ): యజ్ఞాలు, గృహస్థ విధులను నిర్దేశించే సూత్రాలు - వేదపురుషుని 'చేతులు'.
- వ్యాకరణం (Grammar/వ్యాకరణం): భాషా సౌష్టవం, పదాల నిర్మాణం - వేదపురుషుని 'ముఖం'; పాణిని రచించిన 'అష్టాధ్యాయి' ప్రామాణిక గ్రంథం.
- నిరుక్తం (Etymology/వ్యుత్పత్తి): క్లిష్టమైన వేద పదాల మూలాలు మరియు అర్థాలు - వేదపురుషుని 'చెవులు'; యాస్కుడు రచించిన నిరుక్తం తొలి నిఘంటువు.
- ఛందస్సు (Metrics/ఛందస్సు): పద్య పాదాల అక్షర నియమాలు - వేదపురుషుని 'పాదాలు'; పింగళుని ఛందస్సు సూత్రం ప్రసిద్ధం.
- జ్యోతిష్యం (Astronomy/ఖగోళం): యజ్ఞాలు చేయడానికి అనువైన కాల, నక్షత్ర గణన - వేదపురుషుని 'కళ్ళు'; లగధముని 'వేదాంగ జ్యోతిష్యం' తొలి గ్రంథం.