అష్టవిధ వివాహాలు - ప్రాచీన వైవాహిక రూపాలు

ధర్మశాస్త్రాలు మరియు గృహ్య సూత్రాలు మానవ సమాజంలోని వివాహాలను ఎనిమిది రకాలుగా వర్గీకరించాయి.

• ప్రశస్త వివాహాలు (ధర్మసమ్మతమైనవి - 4):
  1. బ్రహ్మ వివాహం: సద్గుణవంతుడైన వేద విద్వాంసుడికి కన్యాదానం చేయడం (అత్యుత్తమమైనది).
  2. దైవ వివాహం: యజ్ఞాన్ని శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించిన ఋత్విక్కుకు (పురోహితునికి) కన్యను దానమివ్వడం.
  3. ఆర్ష వివాహం: కన్యాదాత వరుడి నుండి ఒక జత గోవులను (ఆవు, ఎద్దు) లాంఛనంగా స్వీకరించి చేసే వివాహం.
  4. ప్రాజాపత్య వివాహం: ఎలాంటి కట్నకానుకలు లేకుండా దంపతులు ధర్మాన్ని ఆచరించాలని ఆశీర్వదిస్తూ చేసేది.
• అప్రశస్త వివాహాలు (ధర్మవిరుద్ధమైనవి - 4):
  1. ఆసుర వివాహం: కన్యాశుల్కం (డబ్బు) చెల్లించి వధువును కొనుగోలు చేయడం.
  2. గాంధర్వ వివాహం: తల్లిదండ్రుల అనుమతి లేకుండా వధూవరులు ప్రేమించుకుని చేసుకునే వివాహం (ప్రేమ వివాహం).
  3. రాక్షస వివాహం: యుద్ధంలో శత్రువులను చంపి లేదా గాయపరచి కన్యను బలవంతంగా అపహరించి చేసేది.
  4. పైశాచ వివాహం: నిద్రిస్తున్న, మత్తులో ఉన్న లేదా మానసిక స్థితి సరిగ్గా లేని స్త్రీపై అత్యాచారం చేసి పెళ్లి చేసుకోవడం (అత్యంత హేయమైనది).