నగరాలు, గ్రామాల కోలాహలానికి దూరంగా ప్రశాంత అరణ్యాలలో మునులు, వానప్రస్థులు పఠించడానికి ఉద్దేశించిన తాత్విక గ్రంథాలే అరణ్యకాలు.
- ఆధ్యాత్మిక పరివర్తన:
- 'అరణ్య' అనగా అడవి; బాహ్య జంతు బలులు, ఖరీదైన యాగాల స్థానంలో ధ్యానం, అంతర్ముఖ సాధన మరియు ప్రాణాయామం యొక్క ప్రాధాన్యతను ఇవి సమర్థించాయి.
- ఇవి బ్రాహ్మణాలలోని కర్మకాండకు మరియు ఉపనిషత్తులలోని జ్ఞాన మార్గానికి మధ్య ఒక బలమైన వారధిగా పనిచేస్తాయి.
- ప్రధాన అరణ్యకాలు:
- ఐతరేయ అరణ్యకం, కౌషీతకి అరణ్యకం (ఋగ్వేదం).
- తైత్తిరీయ అరణ్యకం, బృహదారణ్యకం (యజుర్వేదం).
- తలవకార అరణ్యకం (సామవేదం).
- అథర్వణవేదానికి ఎటువంటి అరణ్యక గ్రంథాలు లభించలేదు.