సామవేదం - భారతీయ సంగీత శాస్త్ర మూలాలు

యజ్ఞ యాగాదులలో దేవతలను ఆహ్వానిస్తూ శ్రావ్యంగా గానం చేయడానికి ఉద్దేశించిన మంత్రాల సంకలనమే సామవేదం.

• గ్రంథ స్వరూపం మరియు స్వభావం:
  1. సామవేదంలో మొత్తం 1549 శ్లోకాలు ఉన్నాయి; అయితే ఇందులో 75 శ్లోకాలు తప్ప మిగిలినవన్నీ ఋగ్వేదం నుండి స్వీకరించి సంగీతబద్ధం చేసినవే.
  2. సామవేద మంత్రాలను నిర్దిష్ట స్వర లయలతో గానం చేసే వైదిక పురోహితుడిని 'ఉద్గాత్రి' (Udgatri) అని పిలుస్తారు.
• సంగీత ప్రాముఖ్యత మరియు ఉపనిషత్తులు:
  1. భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతంలోని సప్తస్వరాలు (స, రి, గ, మ, ప, ద, ని) సామవేద గానం నుండే ఉద్భవించాయి. అందుకే దీనిని 'భారతీయ సంగీత పితామహ గ్రంథం' అంటారు.
  2. సామవేదానికి చెందిన ప్రముఖ ఉపనిషత్తులు: ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తు (అత్యంత ప్రాచీనమైనది) మరియు కేనోపనిషత్తు. సామవేద ఉపవేదం గాంధర్వవేదం.