తొలి వేద రాజకీయ వ్యవస్థ - కుల నుండి జన వరకు

ఋగ్వేద కాలంలో సమాజం రక్తం, బంధుత్వం మరియు గిరిజన తెగల ప్రాతిపదికన నిర్మితమైనది; ప్రాదేశిక భావన ఇంకా పూర్తిగా స్థిరపడలేదు.

• రాజకీయ అధికార నిర్మాణం (ఆరోహణ క్రమం):
  1. కుల (Kula): ప్రాథమిక సామాజిక-రాజకీయ విభాగం/కుటుంబం; దీని అధిపతిని 'కులప' లేదా 'గృహపతి' అంటారు.
  2. గ్రామ (Grama): రక్తసంబంధీకులైన కుటుంబాల సమూహం; అధిపతి 'గ్రామణి'.
  3. విశ్ (Vis): గ్రామాల సముదాయం/క్లాన్; అధిపతి 'విశపతి'.
  4. జన (Jana): తెగ స్థాయి రాజకీయ విభాగం; దీని పాలకుడిని 'రాజన్' లేదా 'గోపతి' (ఆవుల రక్షకుడు) అంటారు.
• రాజు అధికారాలు మరియు యంత్రాంగం:
  1. రాజు నిరంకుశ పాలకుడు కాదు; ప్రజా సభల ఆమోదంతోనే పాలన సాగించేవాడు. రాజుకు సహాయంగా పురోహితుడు (ఆధ్యాత్మిక సలహాదారు), సేనాని (సైన్యాధ్యక్షుడు), వ్రజపతి (పచ్చిక బయళ్ల అధికారి), స్పశ (గూఢచారులు) ఉండేవారు.
  2. నిర్బంధ పన్నుల వ్యవస్థ లేదు; ప్రజలు రాజుకు యుద్ధ లూటీలో మరియు వ్యవసాయంలో స్వచ్ఛందంగా ఇచ్చే కానుకలను 'బలి' (Bali) అనేవారు.