తొలి వేద వర్ణ విభజన మరియు పురుష సూక్తం

తొలి వేద కాలంలో వర్ణం అనేది కేవలం వృత్తి మరియు రంగు ఆధారంగా ఏర్పడిన సామాజిక శ్రమ విభజన మాత్రమే; అది జన్మతః నిర్ధారితమయ్యే కుల వ్యవస్థ కాదు.

• వృత్తి ఆధారిత గతిశీలత (Social Mobility):
  1. సమాజంలో వృత్తి మార్పిడికి పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉండేది.
  2. ఋగ్వేదంలోని 9వ మండలంలో ఒక కవి 'నేను స్తోత్రాలు రాసే కవిని, నా తండ్రి వైద్యుడు, నా తల్లి తిరగలి విసిరే శ్రామికురాలు; మేమంతా వేర్వేరు పనులు చేస్తూ కలిసి జీవిస్తున్నాం' అని పేర్కొనడం సామాజిక సరళతను నిరూపిస్తుంది.
  3. ఆర్య (గౌరవనీయులు/తెల్లని రంగు) మరియు దాస/దస్యు (అనార్యులు/చీకటి రంగు) అనే రెండు ప్రధాన వర్గాలు మాత్రమే ప్రారంభంలో ఉండేవి.
• పురుష సూక్తంలో చతుర్వర్ణాల ఆవిర్భావం:
  1. ఋగ్వేద ముగింపు దశలో చేర్చబడిన 10వ మండలంలోని 'పురుష సూక్తం'లో తొలిసారిగా నాలుగు వర్ణాల ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది.
  2. విరాట్ పురుషుని ముఖం నుండి బ్రాహ్మణులు, భుజాల నుండి క్షత్రియులు, తొడల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్రులు ఉద్భవించారని ఇది పేర్కొంది. అయితే ఈ విభజన అప్పటికి కఠినమైన కుల వ్యవస్థగా మారలేదు.