ప్రాచీన భారత సాహిత్య ఆధారాలలో అత్యంత ప్రాచీనమైనవి వేదాలు. ఆర్యుల తొలి సామాజిక, మత, భౌగోళిక జీవన స్థితిగతులను పునర్నిర్మించడానికి ఇవి ప్రధాన వనరులు.
- ఋగ్వేదం: ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రాచీన గ్రంథం. ఇందులో 10 మండలాలు, 1028 సూక్తాలు ఉన్నాయి. 2 నుండి 7 మండలాలను వంశ మండలాలు అంటారు. 3వ మండలంలో గాయత్రీ మంత్రం, 7వ మండలంలో దశరాజన్ యుద్ధం, 10వ మండలంలోని పురుష సూక్తంలో చతుర్వర్ణాల తొలి ప్రస్తావన ఉంది. ఇది తొలి ఆర్యుల సప్తసింధు ప్రాంత జీవనాన్ని తెలుపుతుంది.
- సామవేదం మరియు యజుర్వేదం: సామవేదం భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి మూల గ్రంథం (గానం చేయదగిన మంత్రాలు). యజుర్వేదం యజ్ఞ యాగాదులు, క్రతువుల నియమాలను గద్య మరియు పద్య రూపాల్లో (శుక్ల, కృష్ణ యజుర్వేదాలు) వివరిస్తుంది.
- అథర్వణవేదం: వేదత్రయిలో భాగం కాని ఈ నాల్గవ వేదం సామాన్య ప్రజల నమ్మకాలు, ఆయుర్వేదం, వైద్య విధానాలు, ఇంద్రజాలాలు, శాంతి మంత్రాలను కలిగి ఉండి ఆనాటి సామాజిక ఆచారాలను విశదీకరిస్తుంది.
