సంహితల అనంతర వైదిక వాఙ్మయం క్రతువుల విస్తరణ నుండి ఉన్నత తాత్విక చింతన వైపు సమాజం సాగించిన ప్రయాణాన్ని తెలియజేస్తుంది.
- బ్రాహ్మణాలు: వేద మంత్రాల అంతరార్థాన్ని, యాగాల పద్ధతులను వివరించే గద్య గ్రంథాలు. ఋగ్వేదానికి ఐతరేయ, కౌషీతకి బ్రాహ్మణాలు; యజుర్వేదానికి శతపథ బ్రాహ్మణం ఉన్నాయి. శతపథ బ్రాహ్మణంలో విదేహ మాథవుడు తూర్పు వైపుకు అగ్నితో అడవులను దహనం చేస్తూ ఆర్యావర్త విస్తరణ చేసిన కథ గంగా మైదాన విస్తరణను తెలుపుతుంది.
- అరణ్యకాలు: అడవులలో ప్రశాంత చిత్తంతో అధ్యయనం చేసే గ్రంథాలు. ఇవి కర్మకాండల స్థానంలో ధ్యానం, అంతశ్చేతన ప్రాధాన్యతను వివరిస్తూ ఉపనిషత్తులకు వారధిగా నిలిచాయి.
- ఉపనిషత్తులు (వేదాంతాలు): మొత్తం 108 ఉపనిషత్తులు ఉండగా, ప్రధానమైనవి 12. ఇవి జ్ఞానకాండకు చెందినవి; పరబ్రహ్మ, ఆత్మ తత్వాలను చర్చిస్తాయి. బృహదారణ్యకోపనిషత్తు అత్యంత ప్రాచీనమైనది. మాండూక్య ఉపనిషత్తు నుండి భారత జాతీయ నినాదం 'సత్యమేవ జయతే' తీసుకోబడింది. ఛాందోగ్య ఉపనిషత్తులో శ్రీకృష్ణుడి తొలి ప్రస్తావన కలదు.