ప్రాచీన భారతదేశంలో లౌకిక రాజ్యపాలన, ఆర్థిక శాస్త్రం మరియు దౌత్యనీతిపై వెలువడిన అత్యుత్తమ శాస్త్రీయ గ్రంథం కౌటిల్యుని (చాణక్య/విష్ణుగుప్త) 'అర్థశాస్త్రం'.
- గ్రంథ స్వరూపం: సంస్కృతంలో రచించబడిన అర్థశాస్త్రంలో 15 అధికరణాలు (పుస్తకాలు), 180 ప్రకరణాలు, 6000 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. 1905లో ఆర్. శ్యామశాస్త్రి మైసూర్ ఓరియంటల్ లైబ్రరీలో దీని తాళపత్ర ప్రతులను కనుగొని 1909లో ప్రచురించారు.
- సప్తాంగ సిద్ధాంతం: రాజ్యం సమర్థవంతంగా పనిచేయడానికి ఏడు అంగాలు అవసరమని కౌటిల్యుడు పేర్కొన్నాడు: 1. స్వామి (రాజు) 2. అమాత్య (మంత్రులు/అధికారులు) 3. జనపద (భూభాగం మరియు ప్రజలు) 4. దుర్గం (కోట) 5. కోశం (ఖజానా) 6. దండం (సైన్యం) 7. మిత్ర (మిత్రరాజ్యాలు).
- పరిపాలన మరియు గూఢచర్య వ్యవస్థ: కేంద్రీకృత యంత్రాంగం, 18 మంది తీర్థులు, 27 మంది అధ్యక్షులు, సీతాధ్యక్షుని కింద ప్రభుత్వ వ్యవసాయం, విస్తృతమైన గూఢచారి వ్యవస్థ (సంస్థ, సంచార) మరియు మండలా సిద్ధాంతం (విదేశాంగ విధానం) ఇందులో పొందుపరచబడ్డాయి.