భారత నాణేల చరిత్రలో కళాత్మకత, రాజుల చిత్రాలు మరియు స్వచ్ఛమైన బంగారు నాణేల జారీ విదేశీ మరియు స్వదేశీ పాలకులచే గొప్ప మలుపులు తిరిగింది.
- ఇండో-గ్రీకుల విప్లవం: భారతదేశంలో రాజుల పేర్లు, చిత్రాలు, జారీ చేసిన సంవత్సరాలతో కూడిన నాణేలను, అలాగే తొలి బంగారు నాణేలను ముద్రించిన ఘనత ఇండో-గ్రీకులకే (బాక్ట్రియన్ గ్రీకులు) దక్కుతుంది.
- కుషాణుల బంగారు నాణేలు: కుషాణ రాజు విమా కడ్ఫిసిస్ పెద్దఎత్తున బంగారు నాణేలు జారీ చేయగా, కనిష్కుడు శివుడు, బుద్ధుడు, గ్రీకు దేవతల చిత్రాలతో ముద్రించాడు. భారత ఉపఖండంలో అత్యంత స్వచ్ఛమైన (Highest purity) బంగారు నాణేలను జారీ చేసిన ఘనత కుషాణులదే.
- గుప్తుల సువర్ణాలు (దీనారాలు): ప్రాచీన భారతదేశంలో అత్యధిక సంఖ్యలో (Largest quantity) బంగారు నాణేలను జారీ చేసినవారు గుప్తులు. వీరి నాణేలను 'దీనారాలు' అనేవారు. సముద్రగుప్తుని వీణ వాయిస్తున్న ముద్రిక, అశ్వమేధ నాణేలు, వేటగాడి నాణేలు గుప్తుల కళా నైపుణ్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. మలి గుప్తుల కాలంలో నాణేలలో మిశ్రమ లోహాల శాతం పెరిగి ఆర్థిక క్షీణతను సూచించింది.
- శాతవాహనుల లోహ వైవిధ్యం: దక్కన్లో శాతవాహనులు సీసం (Lead), పోటిన్ (మిశ్రమ లోహం), రాగి నాణేలను విస్తృతంగా ముద్రించారు.