ప్రాచీన భారతదేశంలో ఆధునిక చరిత్ర రచన ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా శాస్త్రీయంగా రచించబడిన ఏకైక ప్రామాణిక చరిత్ర గ్రంథం కల్హణుని 'రాజతరంగిణి'.
- రచనా నేపథ్యం మరియు కాలం: క్రీ.శ. 1148 - 1149 మధ్య కాశ్మీర్ పాలకుడు జయసింహుని కాలంలో కల్హణుడు సంస్కృతంలో 'రాజతరంగిణి' (రాజుల ప్రవాహం)ని రచించాడు. ఇందులో 8 తరంగాలు (అధ్యాయాలు), సుమారు 7826 శ్లోకాలు ఉన్నాయి.
- శాస్త్రీయ చరిత్ర పద్ధతి: కల్హణుడు మునుపటి రాజుల శాసనాలు, నాణేలు, భూమి దానపత్రాలు, పూర్వ గ్రంథాలను పరిశీలించి నిష్పాక్షికంగా చరిత్ర రాశాడు. చరిత్రకారుడు న్యాయమూర్తి వలె రాగద్వేషాలకు అతీతంగా సత్యాన్ని మాత్రమే చెప్పాలని ఆయన ప్రకటించాడు.
- చారిత్రక సమాచారం: ప్రాచీన కాలం నుండి 12వ శతాబ్దం వరకు కాశ్మీర్ను పాలించిన కార్కోట, ఉత్పల, లోహర వంశాల చరిత్రను ఇది అందిస్తుంది. లలితాదిత్య ముక్తాపీడుని దిగ్విజయాలు, మార్తాండ సూర్య దేవాలయ నిర్మాణం మరియు రాణి దిద్దా పరిపాలన వివరాలు ఇందులో ఉన్నాయి.