ప్రాచీన భారతదేశ రాజకీయ, సామాజిక, మత చరిత్ర నిర్మాణంలో శాసనాలు అత్యంత విశ్వసనీయమైన ప్రాథమిక ఆధారాలుగా పరిగణించబడుతున్నాయి.
- ఎపిగ్రఫీ మరియు పేలియోగ్రఫీ నిర్వచనాలు: రాళ్ళు, స్తంభాలు, లోహఫలకాలు, దేవాలయ గోడలపై చెక్కబడిన రాతలను అధ్యయనం చేయడాన్ని 'ఎపిగ్రఫీ' (Epigraphy) అంటారు. కాలక్రమంలో లిపి పరిణామం, అక్షరాల శైలిని అధ్యయనం చేసే శాస్త్రాన్ని 'పేలియోగ్రఫీ' (Palaeography) అంటారు.
- జేమ్స్ ప్రిన్సెస్ చారిత్రక విజయం: 1837లో ఈస్టిండియా కంపెనీ అధికారి జేమ్స్ ప్రిన్సెస్ అశోకుడి శాసనాలలో ఉన్న ప్రాచీన బ్రాహ్మీ లిపిని, ఖరోష్ఠి లిపిని తొలిసారిగా చదివి డీకోడ్ చేశారు. ఈ ఆవిష్కరణ భారత ప్రాచీన చరిత్ర అధ్యయనంలో గొప్ప మలుపు.
- భాషలు మరియు లిపుల వైవిధ్యం: ప్రాచీన శాసనాలలో ప్రాకృతం, సంస్కృతం, తమిళం, తెలుగు మరియు కన్నడ భాషలు ప్రధానంగా వాడబడ్డాయి. అశోకుని శాసనాల్లో బ్రాహ్మీ, ఖరోష్ఠి, అరామిక్, గ్రీకు లిపులు కనిపిస్తాయి.