మల్ల గణరాజ్యం - కుషీనగరం మరియు పావాపురి

బౌద్ధ, జైన మతాల చరిత్రలో అత్యంత పవిత్రమైన అంతిమ ఘట్టాలకు వేదికగా నిలిచిన మరొక ప్రముఖ గణతంత్ర రాజ్యం 'మల్ల'.

• భౌగోళిక విభజన మరియు రాజధానులు:
  1. భౌగోళిక స్థానం: ఆధునిక ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని డియోరియా, గోరఖ్‌పూర్ మరియు కుషీనగర్ జిల్లాలు.
  2. మల్ల గణరాజ్యం రెండు స్వతంత్ర విభాగాలుగా ఉండేది: 1. కుషీనగర (లేదా కుశినార - ఆధునిక కాసియా), 2. పావా (ఆధునిక పావాపురి లేదా ఫాజిల్ నగర్).
• బౌద్ధ మరియు జైన మత అనుబంధం:
  1. గౌతమ బుద్ధుడు క్రీ.పూ. 483 లో కుషీనగరంలో హిరణ్యవతి నదీ తీరాన సాల వృక్షాల నీడన తన 80వ ఏట 'మహా పరినిర్వాణం' (మరణం) పొందాడు.
  2. జైన తీర్థంకరుడైన వర్ధమాన మహావీరుడు పావాపురిలో హస్తిపాలుని రాజభవనంలో తన 72వ ఏట 'నిర్వాణం' (మోక్షం) పొందాడు.
• అంతిమ సంస్కారాలు మరియు స్తూపాలు:
  1. బుద్ధుని మహా పరినిర్వాణం తర్వాత ఆయన పవిత్ర ధాతువులపై (Relics) మల్లులు కుషీనగరంలో 'రామభార్ స్తూపం' నిర్మించి ఘనంగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించారు.
  2. కాలక్రమేణా మల్ల గణరాజ్యం కూడా మగధ సామ్రాజ్య విస్తరణ కాంక్షకు బలై సామ్రాజ్యంలో విలీనమైంది.