పర్షియన్ సామ్రాజ్యాన్ని ధ్వంసం చేసిన మాసిడోనియా చక్రవర్తి అలెగ్జాండర్ ది గ్రేట్ క్రీ.పూ. 326 లో ఖైబర్ కనుమ గుండా భారతదేశంపై దండయాత్ర చేశాడు.
- అంబి లొంగుబాటు మరియు తక్షశిల:
- తక్షశిల పాలకుడు 'అంబి' (Omphis) అలెగ్జాండర్కు పోరాడకుండానే లొంగిపోయి బహుమతులు ఇచ్చాడు; భారత చరిత్రలో తొలి దేశద్రోహిగా అంబిని పేర్కొంటారు.
- హైడాస్పస్ యుద్ధం (జీలం యుద్ధం - క్రీ.పూ. 326):
- జీలం (గ్రీకులో హైడాస్పస్) మరియు చీనాబ్ నదుల మధ్య రాజ్యాన్ని పాలించే పౌరవ వంశపు రాజు 'పోరస్' (పురుషోత్తముడు) అలెగ్జాండర్ను తీవ్రంగా ప్రతిఘటించాడు.
- భారీ వర్షంలో భీకరంగా జరిగిన ఈ యుద్ధంలో పోరస్ ఏనుగుల దళం గ్రీకు సైన్యాన్ని అతలాకుతలం చేసింది; చివరకు పోరస్ గాయపడి బందీగా చిక్కాడు.
- 'నన్ను ఒక రాజు మరొక రాజును ఎలా గౌరవిస్తాడో అలా చూడాలి' అన్న పోరస్ గంభీర సమాధానానికి ముగ్ధుడైన అలెగ్జాండర్ ఆయన రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇచ్చి మిత్రుడిగా చేసుకున్నాడు.
- బియాస్ నది వద్ద సైనికుల తిరుగుబాటు:
- బియాస్ (హైఫాసిస్) నది ఒడ్డుకు చేరిన అలెగ్జాండర్ సైనికులు స్వదేశంపై బెంగతో మరియు మగధ నంద సైన్యం యొక్క బలాన్ని విని ముందుకు వెళ్ళడానికి తిరస్కరించారు.
- నిస్సహాయుడైన అలెగ్జాండర్ అక్కడ 12 భారీ బలిపీఠాలను నిర్మించి క్రీ.పూ. 326 సెప్టెంబర్లో తిరుగు ప్రయాణమయ్యాడు.
- తిరుగు ప్రయాణంలో సింధు లోయ తెగలతో పోరాడుతూ క్రీ.పూ. 323 లో బాబిలోన్లో 32 ఏళ్ల వయసులోనే మరణించాడు.