నంద వంశపు చివరి పాలకుడైన ధననందుడు అపారమైన సైనిక బలాన్ని, లెక్కలేనంత ధనరాశులను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఆయన విధించిన కఠిన పన్నుల వల్ల ప్రజాగ్రహానికి గురయ్యాడు.
- గ్రీకు రచనలలో 'అగ్రామ్మెస్' (Agrammes):
- గ్రీకు చరిత్రకారులు కర్టియస్, డియోడోరస్లు ధననందుడిని 'అగ్రామ్మెస్' లేదా 'జాండ్రామ్మెస్' (ఔగ్రసైన్య - ఉగ్రసేనుని కుమారుడు) అని పేర్కొన్నారు.
- నంద సైన్యపు భీకర స్వరూపం:
- ధననందుని సైన్యంలో 2,00,000 పదాతి దళం (Infantry), 60,000 అశ్వదళం (Cavalry), 6,000 యుద్ధ ఏనుగులు (War Elephants), మరియు 2,000 రథాలు ఉండేవని గ్రీకు ఆధారాలు స్పష్టం చేశాయి.
- బియాస్ (విపాసా) నది వరకు వచ్చిన అలెగ్జాండర్ సైనికులు ఈ భయంకరమైన నంద సైనిక బలాన్ని చూసి భయపడి ముందుకు సాగడానికి నిరాకరించి వెనుదిరిగారు.
- పతనానికి దారితీసిన కారణాలు:
- ధననందుడు తోళ్ళు, చెక్కలు, పండ్లపై కూడా అసహజమైన పన్నులు విధించి ప్రజల అసంతృప్తిని మూటగట్టుకున్నాడు.
- తన ఆస్థానంలో తక్షశిల ఆచార్యుడైన చాణక్యుడిని (విష్ణుగుప్తుడు) అవమానించి గెంటివేయడంతో, చాణక్యుడు నంద వంశాన్ని సమూలంగా నిర్మూలిస్తానని శపథం చేశాడు.
- చంద్రగుప్త మౌర్యుడు చాణక్యుని మార్గదర్శకత్వంలో ప్రజా వ్యతిరేకతను ఉపయోగించుకుని ధననందుడిని సంహరించి మౌర్య సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు.