హర్యాంక వంశం - బింబిసారుని దౌత్య మరియు వివాహ సంబంధాలు

మగధ సామ్రాజ్య విస్తరణకు నిజమైన పునాది వేసిన రాజవంశం హర్యాంక వంశం; దీని నిజమైన స్థాపకుడు బింబిసారుడు (క్రీ.పూ. 544 - 492).

• బింబిసారుని బిరుదు మరియు మత సంబంధాలు:
  1. జైన గ్రంథాలలో బింబిసారుడిని 'శ్రేణిక' (Sreniya - సుశిక్షిత సైన్యాన్ని కలిగినవాడు) అని పిలిచారు.
  2. గౌతమ బుద్ధుడు మరియు వర్ధమాన మహావీరుడు ఇద్దరికీ సమకాలికుడు; బౌద్ధ గ్రంథాల ప్రకారం వెలువన విహారాన్ని బౌద్ధ సంఘానికి దానమిచ్చాడు.
• వివాహ దౌత్య నీతి (Matrimonial Alliances):
  1. కోసల రాజకుమారి 'కోసలదేవి'ని (ప్రసేనజిత్తు సోదరి) వివాహం చేసుకుని రూ. 1 లక్ష వార్షిక ఆదాయం ఇచ్చే ప్రసిద్ధ 'కాశీ' నగరాన్ని కట్నంగా పొందాడు.
  2. వైశాలి లిచ్ఛవి నాయకుడు చేతకుని కుమార్తె 'చెల్లన'ను వివాహం చేసుకుని ఉత్తర సరిహద్దులను సురక్షితం చేసుకున్నాడు.
  3. మద్ర దేశ (పంజాబ్) రాజకుమారి 'క్షేమ'ను వివాహం చేసుకుని పశ్చిమ పొత్తులను పటిష్టం చేసుకున్నాడు.
• సైనిక విజయం మరియు పరిపాలన:
  1. తన ఏకైక ప్రధాన సైనిక విజయంగా పొరుగున ఉన్న 'అంగ' రాజ్యాన్ని జయించి మగధలో కలిపాడు.
  2. తన సమర్థుడైన రాజవైద్యుడు 'జీవకుడిని' (Jivaka) ఉజ్జయిని రాజు చండ ప్రద్యోతుని కామెర్ల వ్యాధి నయానికి పంపి అవంతితో శాంతి సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్నాడు.