గుప్త సామ్రాజ్యపు చివరి గొప్ప సార్వభౌముడు స్కందగుప్తుడు (క్రీ.శ. 455 - 467). ఈయన కాలంలో సామ్రాజ్యం తీవ్రమైన విదేశీ ముప్పులను ఎదుర్కొంది.
- హూణుల ఓటమి (భితారి శాసనం):
- మధ్య ఆసియా నుండి భారతదేశంపై విరుచుకుపడిన భయంకరమైన సంచార తెగ అయిన హూణులను (White Hunas) స్కందగుప్తుడు నిర్ణయాత్మకంగా ఓడించి తరిమికొట్టాడు.
- ఈ ఘన విజయం వల్ల రోమన్ సామ్రాజ్యాన్ని సైతం గడగడలాడించిన హూణుల నుండి భారతదేశ నాగరికత దాదాపు అర్ధ శతాబ్ద కాలం పాటు కాపాడబడింది.
- ఉత్తరప్రదేశ్లోని ఘాజీపూర్లో ఉన్న 'భితారి స్తంభ శాసనం' హూణులతో జరిగిన భీకర యుద్ధాన్ని సమగ్రంగా వివరిస్తుంది.
- సుదర్శన తటాక పునరుద్ధరణ (జునాగఢ్ శాసనం):
- గుజరాత్లోని సౌరాష్ట్ర ప్రావిన్స్ గవర్నరైన పర్ణదత్తుడు మరియు ఆయన కుమారుడు చక్రపాలితుడు వరదల వల్ల గండిపడిన సుదర్శన సరస్సు ఆనకట్టను స్కందగుప్తుని ఆదేశాలతో పునర్నిర్మించారు.
- ఈ చారిత్రక ఘట్టం గిర్నార్/జునాగఢ్ రాతి శాసనంలో నమోదు చేయబడింది.
- నిరంతర యుద్ధాల వల్ల రాజభోజనం, ఖజానా క్షీణించడంతో స్కందగుప్తుని నాణేలలో బంగారు స్వచ్ఛత బాగా తగ్గింది.