గుప్తుల యుగం

గుప్తుల కాలంలో మహిళల సామాజిక హోదా మరింత క్షీణించింది; పితృస్వామ్య నియంత్రణలు బలపడ్డాయి.

• సామాజిక ఆంక్షలు మరియు వివాహం:
  1. బాల్య వివాహాలు సర్వసాధారణమయ్యాయి; స్త్రీలకు ఉపనయన సంస్కారం మరియు వేదాధ్యయన హక్కులు పూర్తిగా నిరాకరించబడ్డాయి.
  2. ఉన్నత వర్గాల పురుషులలో బహుభార్యత్వాచారం వ్యాప్తిలో ఉంది.
  3. స్త్రీలకు ఆస్తి హక్కులు లేవు; అయితే వివాహ సమయంలో బహుమతిగా లభించిన నగలపై ఉండే 'స్త్రీధనం' (Stridhana) పై మాత్రమే పూర్తి హక్కు ఉండేది.
• తొలి సతీసహగమన శాసన ఆధారం (ఏరణ్ శాసనం - క్రీ.శ. 510):
  1. భారతదేశ చరిత్రలోనే సతీసహగమనానికి (విధవరాలు భర్త చితాగ్నిలో దూకి ప్రాణత్యాగం చేయడం) సంబంధించిన మొట్టమొదటి లిఖిత శాసన సాక్ష్యం గుప్తుల కాలంలో లభించింది.
  2. మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాగర్ జిల్లాలో లభించిన భానుగుప్తుని 'ఏరణ్ శాసనం' (Eran Inscription) దీనిని నమోదు చేసింది.
  3. హూణులతో జరిగిన యుద్ధంలో భానుగుప్తుని సేనాని అయిన 'గోపరాజు' వీరమరణం పొందగా, అతని భార్య చితిపై పడి సతీసహగమనం చేసిందని ఈ శాసనం స్పష్టంగా పేర్కొంది.