మౌర్యుల కాలంలో అంతర్గత మరియు అంతర్జాతీయ వర్తక వాణిజ్యాలు అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందాయి.
- వర్తక శ్రేణులు (Guilds):
- చేతివృత్తులవారు మరియు వ్యాపారులు తమ ప్రయోజనాల కోసం 'శ్రేణులు'గా ఏర్పడ్డారు.
- వర్తక బిడారాలతో దేశవిదేశాల్లో ప్రయాణిస్తూ వ్యాపారం చేసే వ్యాపారుల నాయకుడిని 'సార్థవాహ' అనేవారు.
- ఉత్తరాపథం (రాయల్ హైవే):
- తూర్పున బెంగాల్లోని తామ్రలిప్తి నుండి పాటలీపుత్రం, వారణాసి, తక్షశిల మీదుగా వాయవ్య సరిహద్దులోని కాబూల్, మధ్య ఆసియా వరకు విస్తరించిన ప్రధాన రహదారి 'ఉత్తరాపథం'.
- తరువాతి కాలంలో షేర్షా సూరి దీనిని 'సడక్-ఎ-ఆజం' గా పునర్నిర్మించాడు; ఇదే నేటి గ్రాండ్ ట్రంక్ రోడ్ (GT Road).
- ప్రధాన ఓడరేవులు:
- తూర్పు తీరం: బెంగాల్లోని 'తామ్రలిప్తి' (శ్రీలంక, ఆగ్నేయాసియా దేశాలతో వాణిజ్యం).
- పశ్చిమ తీరం: గుజరాత్లోని 'భరూచ్' లేదా భృగుకచ్ఛ (పశ్చిమాసియా, రోమ్, ఈజిప్ట్లతో వాణిజ్యం).