స్తూపాలు మరియు బరాబర్ రాతి గుహలు

బౌద్ధ మత వ్యాప్తిలో భాగంగా అశోకుడు వేలాది స్తూపాలను మరియు తొలి రాతి గుహాలయాలను నిర్మించాడు.

• సాంచి మహాస్తూపం (మధ్యప్రదేశ్):
  1. మధ్యప్రదేశ్‌లోని రాయ్‌సేన్ జిల్లాలో సాంచి స్తూపాన్ని అశోకుడు ఇటుకలతో నిర్మించాడు (తర్వాతి కాలంలో శుంగులు దీనిని రాతితో విస్తరించారు).
  2. ఇది భారతదేశంలోనే అత్యంత ప్రాచీనమైన మరియు పరిపూర్ణమైన బౌద్ధ స్తూపం.
• బరాబర్ గుహాలయాలు (బీహార్ - గయా సమీపం):
  1. భారతదేశంలో తొలి రాతి తొలిచిన గుహాలయాలు (Rock-cut Caves) ఇక్కడే ప్రారంభమయ్యాయి.
  2. అశోకుడు ఆజీవిక సన్యాసుల విహారం కోసం బరాబర్ కొండలను తొలిపించి నాలుగు గుహలను దానమిచ్చాడు: 1. సుదామ గుహ, 2. కర్ణ చౌపార్, 3. విశ్వజోప్రి, 4. లోమస ఋషి గుహ (దీని ముఖద్వారం చెక్క శైలిలో ఉంటుంది).
  3. అశోకుని మనుమడైన దశరథుడు సమీపంలోని నాగార్జుని కొండల్లో ఆజీవికుల కోసం గోపిక గుహను చెక్కించాడు.
• దీదార్‌గంజ్ యక్షిణి విగ్రహం:
  1. పాట్నా సమీపంలోని దీదార్‌గంజ్‌లో లభించిన చామరగ్రాహిణి (యక్షిణి) రాతి శిల్పం మౌర్యుల కాలపు అద్భుతమైన మానవ శిల్పకళా నైపుణ్యానికి నిదర్శనం.