చంద్రగుప్త మౌర్యుడు - సామ్రాజ్య స్థాపన

భారత ఉపఖండంలో మొట్టమొదటి అఖిల భారత సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించిన ఘనత చంద్రగుప్త మౌర్యుడికే దక్కుతుంది. ఈయన క్రీ.పూ. 322 నుండి 298 వరకు పాలించాడు.

• నంద వంశ నిర్మూలన:
  1. తన గురువు మరియు ప్రధాన సలహాదారు అయిన చాణక్యుని (కౌటిల్యుడు) వ్యూహాత్మక సహాయంతో చంద్రగుప్తుడు చివరి నంద రాజైన ధననందుడిని ఓడించాడు.
  2. పాటలీపుత్ర రాజధానిగా క్రీ.పూ. 322 లో మౌర్య వంశ పాలనను ప్రారంభించాడు.
• సెల్యూకస్ నికేటర్‌తో యుద్ధం (క్రీ.పూ. 305):
  1. అలెగ్జాండర్ సేనాని అయిన సెల్యూకస్ నికేటర్‌తో యుద్ధం చేసి చంద్రగుప్తుడు విజయం సాధించాడు.
  2. శాంతి ఒప్పందం ప్రకారం సెల్యూకస్ తన కుమార్తె హెలెనాను చంద్రగుప్తుడికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు.
  3. నాలుగు ప్రావిన్సులు (ఆరియా/హెరాత్, అరాకోసియా/కందహార్, గెడ్రోసియా/బలూచిస్తాన్, పెరోపమిసడై/కాబూల్) చంద్రగుప్తుడి పరమయ్యాయి.
  4. దీనికి ప్రతిగా చంద్రగుప్తుడు 500 యుద్ధ ఏనుగులను సెల్యూకస్‌కు బహుమతిగా ఇచ్చాడు.
• మెగస్తనీస్ రాక మరియు గ్రీకు బిరుదులు:
  1. సెల్యూకస్ తన రాయబారి అయిన మెగస్తనీస్‌ను చంద్రగుప్తుని పాటలీపుత్ర ఆస్థానానికి పంపించాడు.
  2. గ్రీకు గ్రంథాలలో చంద్రగుప్తుడిని 'శాండ్రోకోటస్' (Sandrokottos) మరియు 'ఆండ్రోకోటస్' అని పిలిచారు.
  3. విలియం జోన్స్ మొదటిసారిగా శాండ్రోకోటస్ అంటే చంద్రగుప్తుడేనని నిరూపించాడు.
• చివరి రోజులు మరియు సల్లేఖన వ్రతం:
  1. తన పాలన చివరలో మగధలో 12 ఏళ్ల పాటు భయంకరమైన కరువు వచ్చింది.
  2. జైన ముని భద్రబాహు ప్రభావంతో చంద్రగుప్తుడు జైన మతాన్ని స్వీకరించాడు.
  3. సింహాసనాన్ని కుమారుడైన బిందుసారుడికి అప్పగించి శ్రావణబెళగొళ (కర్ణాటక) కొండలకు వెళ్లాడు.
  4. అక్కడ చంద్రగిరి గుట్టపై నిరాహారదీక్ష (సల్లేఖన వ్రతం) ఆచరించి ప్రాణత్యాగం చేశాడు.