అశోకుని శాసనాలు - రకాలు మరియు లిపులు

భారతదేశ చరిత్రలో తన ఆలోచనలను, ఆజ్ఞలను ప్రజలకు నేరుగా చేరవేయడానికి శాశ్వత రాతి శాసనాలను చెక్కించిన మొట్టమొదటి రాజు అశోకుడు.

• శాసనాల వర్గీకరణ:
  1. 14 ప్రధాన రాతి శాసనాలు (Major Rock Edicts): గిర్నార్, ధౌలి, జౌగడ, కల్సి, సోపార, ఎర్రగుడి వంటి 8 ప్రాంతాల్లో లభించాయి.
  2. లఘు రాతి శాసనాలు (Minor Rock Edicts): వ్యక్తిగత నమ్మకాలు, ధమ్మం గురించి చెబుతాయి.
  3. 7 ప్రధాన స్తంభ శాసనాలు (Major Pillar Edicts): ఎంపిక చేసిన ఏకశిలా స్తంభాలపై చెక్కబడ్డాయి.
  4. గుహా శాసనాలు (Cave Inscriptions): బరాబర్ గుహలలో ఆజీవికులకు చేసిన దానాలను తెలుపుతాయి.
• శాసనాల భాష మరియు లిపులు:
  1. శాసనాలు ఎక్కువగా సాధారణ ప్రజల భాష అయిన 'ప్రాకృతం' లో రాయబడ్డాయి.
  2. ఉపయోగించిన లిపులు నాలుగు:
  3. బ్రాహ్మీ లిపి: భారతదేశంలోని అత్యధిక శాసనాలలో వాడబడింది (ఎడమ నుండి కుడికి రాసే లిపి).
  4. ఖరోష్ఠి లిపి: వాయవ్య భారతంలోని షాబాజ్‌గర్హి, మాన్సేహ్రా శాసనాలలో వాడబడింది (కుడి నుండి ఎడమకు రాసే లిపి).
  5. అరామిక్ మరియు గ్రీకు లిపులు: ఆఫ్ఘనిస్తాన్‌లోని కాందహార్, లంపాక శాసనాలలో వాడబడ్డాయి (ద్విభాషా శాసనాలు).
• శాసనాల పరిష్కారం (Decipherment):
  1. అశోకుని బ్రాహ్మీ లిపి శాసనాలను 1837 లో జేమ్స్ ప్రిన్సెస్ (జేమ్స్ ప్రిన్సెంప్) మొట్టమొదటిసారిగా విజయవంతంగా చదివి అర్థం చెప్పాడు.