కనౌజ్ కోసం త్రైపాక్షిక పోరు

హర్షవర్ధనుని రాజధాని అయిన కనౌజ్ నగరం గంగా మైదానంలో అత్యంత సంపన్నమైన, రాజకీయ అధికారానికి ప్రతీకగా ఉండేది. కనౌజ్‌ను ఆక్రమించుకోవడానికి మూడు అగ్రరాజ్యాలు రెండు వందల ఏళ్ల పాటు యుద్ధాలు చేశాయి.

• పోరాడిన మూడు ప్రధాన శక్తులు:
  1. గుర్జర-ప్రతిహారులు: పశ్చిమ భారతదేశం (మాల్వా, రాజస్థాన్) నుండి వచ్చారు.
  2. పాల వంశం: తూర్పు భారతదేశం (బెంగాల్, బీహార్) నుండి పోటీ పడ్డారు.
  3. రాష్ట్రకూటులు: దక్షిణాపథం (మహారాష్ట్ర, దక్కన్) నుండి ఉత్తరానికి దండెత్తారు.
• పోరాటానికి ప్రధాన కారణాలు:
  1. కనౌజ్ నగరాన్ని గెలుచుకుంటే ఉత్తర భారతదేశం మొత్తానికి చక్రవర్తిగా గుర్తింపు లభిస్తుంది.
  2. గంగా-యమునా దోయాబ్ లోని సారవంతమైన వ్యవసాయ భూములు, వర్తక మార్గాలపై ఆధిపత్యం లభిస్తుంది.
• పోరు క్రమం మరియు అంతిమ విజేత:
  1. ప్రతిహార రాజు వత్సరాజు, పాల రాజు ధర్మపాలుడు, రాష్ట్రకూట రాజు ధ్రువుని కాలంలో ఈ పోరు ప్రారంభమైంది.
  2. రాష్ట్రకూట రాజులు ధ్రువుడు, మూడవ గోవిందుడు ఉత్తరానికి వచ్చి మిగిలిన ఇద్దరినీ ఓడించి తిరిగి దక్షిణానికి వెళ్లిపోయేవారు.
  3. సుదీర్ఘ పోరాటం తర్వాత చివరకు గుర్జర-ప్రతిహారులే కనౌజ్‌ను శాశ్వతంగా స్వాధీనం చేసుకుని తమ రాజధానిగా చేసుకున్నారు.