ఢిల్లీ తోమరులు మరియు చేది కలచూరీలు

రాజ్‌పుత్ యుగంలో ఢిల్లీ నగర స్థాపనకు మరియు మధ్య భారతంలో శైవ మత వికాసానికి తోమరులు, కలచూరీలు విశేష సేవలందించారు.

• ఢిల్లీ తోమరులు:
  1. అనంగపాలుడు అనే తోమర రాజు క్రీ.శ. 736 లో హర్యానా-ఢిల్లీ ప్రాంతంలో 'ఢిల్లిక' (నేటి ఢిల్లీ) నగరాన్ని స్థాపించాడు.
  2. అనంగపాలుడు ఢిల్లీలో 'లాల్ కోట్' అనే మొదటి కోటను మరియు ప్రసిద్ధ 'అనంగ్ తాల్' జలాశయాన్ని నిర్మించాడు.
  3. గుప్తుల కాలం నాటి మెహ్రౌలీ ఇనుప స్తంభాన్ని మథుర నుండి తెచ్చి ఢిల్లీలో ప్రతిష్టించిన ఘనత అనంగపాలుడికే దక్కుతుంది.
  4. 12వ శతాబ్దం మధ్యలో చౌహానులు తోమరులను ఓడించి ఢిల్లీని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు.
• చేది కలచూరీలు (త్రిపురి):
  1. మధ్యప్రదేశ్‌లోని జబల్‌పూర్ సమీపంలోని త్రిపురి రాజధానిగా కలచూరీలు పాలించారు; స్థాపకుడు కోకల్లుడు.
  2. గాంగేయదేవుడు ఈ వంశంలో గొప్ప విజేత; 'విక్రమాదిత్య' బిరుదు ధరించి లక్ష్మీదేవి ముద్ర గల సుందరమైన బంగారు నాణేలను జారీ చేశాడు.
  3. గాంగేయదేవుని కుమారుడు లక్ష్మీకర్ణుడు తన సైనిక విజయాల వల్ల 'హిందూ నెపోలియన్' అని పిలువబడ్డాడు.