గుర్జర-ప్రతిహార సామ్రాజ్యం

పశ్చిమ భారతదేశం నుండి పాలించిన ప్రతిహారులు అరబ్బు దండయాత్రలను అడ్డుకుని భారతదేశానికి బలమైన రక్షణ గోడగా నిలిచారు.

• స్థాపకుడు మరియు ప్రారంభ విజయాలు:
  1. మొదటి నాగభట్టుడు (క్రీ.శ. 730 - 760) ఈ వంశ స్థాపకుడు.
  2. ఇతడు సింధ్ నుండి రాజస్థాన్ వైపు చొచ్చుకువచ్చిన అరబ్బు సైన్యాలను తిప్పికొట్టాడు.
• మహా చక్రవర్తి - మిహిరభోజుడు (క్రీ.శ. 836 - 885):
  1. ప్రతిహార రాజులలో అత్యంత శక్తివంతమైన చక్రవర్తి మిహిరభోజుడు.
  2. విష్ణుభక్తుడైన ఈయన 'ఆదివరాహ' మరియు 'ప్రభాస' అనే బిరుదులు ధరించాడు.
  3. ఈయన కాలంలోనే కనౌజ్ నగరం అఖండ వైభవంతో విలసిల్లింది.
• మహేంద్రపాలుడు మరియు రాజశేఖరుడు:
  1. మిహిరభోజుని కుమారుడు మొదటి మహేంద్రపాలుడు.
  2. ఈయన ఆస్థానంలో గొప్ప సంస్కృత కవి 'రాజశేఖరుడు' నివసించాడు.
  3. రాజశేఖరుడు రచించిన ప్రసిద్ధ గ్రంథాలు: కర్పూరమంజరి, కావ్యమీమాంస, విద్ధసాలభంజిక, బాలరామాయణం.
• సామ్రాజ్య క్షీణత:
  1. క్రీ.శ. 915 లో రాష్ట్రకూట రాజు మూడవ ఇంద్రుడు కనౌజ్‌పై దాడి చేసి నగరాన్ని నాశనం చేశాడు.
  2. క్రీ.శ. 1018 లో గజనీ మహమ్మద్ దాడి చేయడంతో చివరి రాజు రాజ్యపాలుడు పారిపోయాడు; దీంతో ప్రతిహార వంశం అంతరించింది.