గజనీ మహమ్మద్ క్రూర దాడిదారుడైనప్పటికీ, తన ఆస్థానంలో గొప్ప విద్వాంసులు, చరిత్రకారులు, కవులను పోషించాడు.
- అల్బెరూని (అబూ రైహాన్):
- మధ్య ఆసియాలోని ఖ్వారిజంకు చెందిన ఈయన గజనీతో పాటు భారతదేశానికి వచ్చాడు.
- భారతదేశాన్ని సందర్శించిన తొలి నిజమైన ఇండాలజిస్ట్ (భారతీయ విజ్ఞాన పరిశోధకుడు).
- సంస్కృతం నేర్చుకుని భగవద్గీత, ఉపనిషత్తులు, పతంజలి యోగసూత్రాలను లోతుగా అధ్యయనం చేశాడు.
- 'కితాబ్-ఉల్-హింద్' (తారీఖ్-ఇ-హింద్ / భారత చరిత్ర) అనే ప్రపంచ ప్రఖ్యాత గ్రంథాన్ని రాశాడు.
- ఈ గ్రంథంలో హిందువుల శాస్త్రాలు, ఖగోళం, కుల వ్యవస్థ, ఆచారాలు మరియు భౌగోళిక పరిస్థితులను నిష్పాక్షికంగా వర్ణించాడు.
- ఫెర్దౌసి - అమర కావ్యం షానామా:
- ఫెర్దౌసిని 'తూర్పు దేశాల హోమర్' అని పిలుస్తారు.
- పర్షియన్ భాషలో అత్యున్నత జాతీయ ఇతిహాసమైన 'షానామా' (రాజుల చరిత్ర) గ్రంథాన్ని రచించాడు.
- ఉత్బి మరియు ఫరూఖి:
- ఉత్బి గజనీ మహమ్మద్ ఆస్థాన చరిత్రకారుడు; ఈయన 'కితాబ్-ఇ-యామిని' రాశాడు.
- ఫరూఖి ప్రముఖ ఆస్థాన కవిగా ఉన్నాడు.