బెంగాల్ సేన వంశం

పాల వంశం బలహీనపడిన తర్వాత 11వ శతాబ్దం మధ్యలో బెంగాల్‌లో సేన వంశం అధికారంలోకి వచ్చింది. వీరు కర్ణాటక నుండి వచ్చిన బ్రహ్మ-క్షత్రియులు.

• సామంతుసేనుడు మరియు విజయసేనుడు:
  1. వంశ స్థాపకుడు సామంతుసేనుడు.
  2. విజయసేనుడు ఈ వంశంలో తొలి గొప్ప పాలకుడు; ఇతడు పాల రాజులను ఓడించి మొత్తం బెంగాల్‌ను ఏకం చేశాడు.
  3. కవి ఉమాపతిధర రాసిన 'దేవపార శాసనం' విజయసేనుని విజయాలను వివరిస్తుంది.
• బల్లాలసేనుడు - కులీన పద్ధతి:
  1. ఇతడు గొప్ప పండిత రాజు; 'దానసాగర' మరియు 'అద్భుతసాగర' అనే గ్రంథాలను రచించాడు.
  2. సమాజంలో బ్రాహ్మణుల, ఉన్నత వర్గాల ఆధిపత్యాన్ని పెంచే 'కులీనిజం' (Kulinism) అనే కుల వ్యవస్థ పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టాడు.
• లక్ష్మణసేనుడు మరియు ఆస్థాన సాహిత్యం:
  1. సేన వంశంలో ఆఖరి ప్రముఖ పాలకుడు లక్ష్మణసేనుడు; ఇతడు 'లక్ష్మణ శకం' ప్రారంభించాడు.
  2. ఈయన ఆస్థానంలో మహాకవి జయదేవుడు నివసించి, విశ్వవిఖ్యాత శృంగార భక్తి కావ్యం 'గీతగోవిందం' రచించాడు.
  3. ఇతర పండితులు: ధోయి (పవనదూతం గ్రంథకర్త), హలాయుధుడు (బ్రాహ్మణసర్వస్వం రచయిత).
• ముగింపు:
  1. క్రీ.శ. 1202 లో భక్తియార్ ఖిల్జీ కేవలం 18 మంది గుర్రపు సైనికులతో నదియా నగరంపై మెరుపుదాడి చేయగా లక్ష్మణసేనుడు తూర్పు బెంగాల్‌కు పారిపోయాడు.