బెంగాల్ పాల సామ్రాజ్యం

బెంగాల్ ప్రాంతంలో శశాంకుని మరణానంతరం ఏర్పడిన అరాచకాన్ని (మత్స్యన్యాయం) అంతం చేసి పాల వంశం అధికారంలోకి వచ్చింది. వీరు బౌద్ధమతాన్ని గొప్పగా పోషించారు.

• గోపాలుడు - ప్రజల ఎన్నిక (క్రీ.శ. 750):
  1. పాల వంశ స్థాపకుడు గోపాలుడు.
  2. అరాచక పరిస్థితులను రూపుమాపడానికి బెంగాల్ ప్రజలు మరియు పెద్దలు ఏకగ్రీవంగా గోపాలుడిని తమ రాజుగా ఎన్నుకున్నారు.
  3. ఈయన ఒదంతపురి (బీహార్) వద్ద ప్రసిద్ధ బౌద్ధ విహారాన్ని నిర్మించాడు.
• ధర్మపాలుడు - విశ్వవిద్యాలయాల నిర్మాత:
  1. పాల రాజులలో అత్యంత ప్రసిద్ధ చక్రవర్తి ధర్మపాలుడు.
  2. ఈయన 'పరమభట్టారక', 'మహారాజాధిరాజ', 'ఉత్తరాపథ స్వామి' బిరుదులు పొందాడు.
  3. భాగల్‌పూర్ సమీపంలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన 'విక్రమశిల విశ్వవిద్యాలయాన్ని' స్థాపించాడు.
  4. బంగ్లాదేశ్‌లోని పహార్‌పూర్ వద్ద 'సోమపుర మహావిహారాన్ని' (నేడు యునెస్కో వారసత్వ ప్రదేశం) నిర్మించాడు.
  5. నలంద విశ్వవిద్యాలయ నిర్వహణ కోసం 200 గ్రామాలను దానమిచ్చాడు.
• దేవపాలుడు మరియు విస్తరణ:
  1. దేవపాలుడు అస్సాం (కామరూప), ఒడిశా (ఉత్కళ) ప్రాంతాలను జయించాడు.
  2. సుమత్రా (ఇండోనేషియా) శైలేంద్ర రాజు బాలపుత్రదేవుని కోరిక మేరకు నలందలో విహార నిర్మాణానికి 5 గ్రామాలను కేటాయించాడు.
• పాల యుగ కళలు:
  1. ధీమన్ మరియు విత్పాలుడు అనే ఇద్దరు శిల్పులు పాల యుగంలో కాంస్య విగ్రహాలు, రాతి శిల్పకళకు నూతన ఒరవడి తెచ్చారు.