రాజ్పుత్ పాలన బలమైన కేంద్రీకృత రాచరికం కాకుండా రక్తసంబంధ తెగలు మరియు ఫ్యూడల్ (భూస్వామ్య) వ్యవస్థపై ఆధారపడింది.
- కుటుంబ తెగ ఆధారిత పాలన:
- రాజరికం తెగ పెద్దల సమాఖ్య లాగా ఉండేది.
- రాజ్యంలో వివిధ ప్రాంతాలను రాజు తన రక్తసంబంధ బంధువులు, సర్దార్లకు జాగీర్లుగా పంచిపెట్టేవాడు.
- ఈ భూస్వాములను ఠాకూర్లు, రౌతులు, సామంత రాజులు అని పిలిచేవారు.
- సామంత వ్యవస్థ బలహీనతలు:
- శాశ్వత కేంద్రీకృత సైన్యం ఉండేది కాదు; యుద్ధ సమయాల్లో రాజు ఈ సామంతుల సైన్యాలపైనే ఆధారపడాల్సి వచ్చేది.
- కేంద్ర ప్రభుత్వం బలహీనపడగానే సామంతులు స్వతంత్రం ప్రకటించుకుని పరస్పరం తగాదాలు పడేవారు.
- రాజ్పుత్లలో ఐక్యత లేకపోవడం, ఒకరి విజయాన్ని మరొకరు ఓర్చుకోలేని ఈర్ష్య విదేశీయుల విజయానికి కారణమైంది.
- న్యాయ మరియు పన్నుల విధానం:
- రాజు అత్యున్నత న్యాయాధికారి; స్మృతులు, ధర్మశాస్త్రాల ఆధారంగా తీర్పులు ఇచ్చేవారు.
- వ్యవసాయ ఉత్పత్తిలో 1/6వ వంతు భూమి శిస్తుగా వసూలు చేసేవారు.