మరాఠా సైన్యం, కోటలు మరియు నౌకాదళం

శివాజీ సైనిక వ్యవస్థ కఠినమైన క్రమశిక్షణతో, అద్భుతమైన గెరిల్లా ఎత్తుగడలతో నడిచింది.

• సైన్య విభాగాలు:
  1. పాగా లేదా బార్గీర్లు: ప్రభుత్వమే గుర్రాలు, ఆయుధాలు ఇచ్చే శాశ్వత అశ్వికదళం.
  2. సిలేదార్లు: తమ సొంత గుర్రం, ఆయుధాలతో సైన్యంలో చేరే తాత్కాలిక అశ్వికదళం.
  3. మావలి కాల్బలం: కొండ ప్రాంతాల్లో పదాతి దళంగా పనిచేసే స్థానిక వీరులు.
• కోటల రక్షణ వ్యవస్థ:
  1. శివాజీ వద్ద దాదాపు 250 నుండి 300 బలమైన కోటలు ఉండేవి.
  2. ప్రతి కోటకు ముగ్గురు సమాన హోదా గల అధికారులను నియమించేవాడు: హవాల్దార్ (మరాఠా), సబ్‌నీస్ (బ్రాహ్మణుడు), కార్ఖానీస్ (కాయస్థుడు).
  3. ఈ త్రయం వల్ల కోటల్లో తిరుగుబాట్లు, శత్రువులకు లొంగిపోవడం అసాధ్యమయ్యేది.
• మరాఠా నౌకాదళం (శివాజీ - భారత నౌకాదళ పితామహుడు):
  1. కొంకణ్ సముద్ర తీరాన్ని సిద్ధిలు, పోర్చుగీసుల నుండి రక్షించడానికి నౌకాదళాన్ని నిర్మించాడు.
  2. కొలాబా, విజయదుర్గ్, సింధుదుర్గ్ వద్ద నౌకా స్థావరాలు ఏర్పాటు చేశాడు.
  3. అందుకే శివాజీని 'భారత నౌకాదళ పితామహుడు' (Father of Indian Navy) అని గౌరవిస్తారు.