చిన్న, సూక్ష్మ వ్యాపారాలు మరియు వ్యవస్థాపకులకు సులభంగా వ్యవస్థీకృత బ్యాంకింగ్ రుణాలు అందించడానికి ఉద్దేశించిన కొలేటరల్-ఫ్రీ (తాకట్టు లేని) రుణ పథకం.
- ప్రారంభం & సంస్థాగత నిర్మాణం: 2015 ఏప్రిల్ 8న ప్రారంభించబడింది. దీని కింద 'మైక్రో యూనిట్స్ డెవలప్మెంట్ & రీఫైనాన్స్ ఏజెన్సీ' (MUDRA) ను సిడ్బి (SIDBI) అనుబంధ సంస్థగా ఏర్పాటు చేశారు. ఇది నాన్-కార్పొరేట్, నాన్-ఫార్మ్ చిన్న/సూక్ష్మ సంస్థలకు రుణాలు ఇచ్చే బ్యాంకులకు రీఫైనాన్స్ అందిస్తుంది.
- రుణ వర్గీకరణ (3 విభాగాలు):
- శిశు (Shishu): ₹50,000 వరకు రుణాలు (వ్యాపార ప్రారంభ దశలో ఉన్నవారికి).
- కిషోర్ (Kishor): ₹50,000 పైన నుండి ₹5,00,000 వరకు రుణాలు.
- తరుణ్ (Tarun): ₹5,00,000 పైన నుండి ₹10,00,000 వరకు రుణాలు.
- పరిమితి పెంపు (తరుణ్ ప్లస్): కేంద్ర బడ్జెట్ 2024-25లో గతంలో విజయవంతంగా తరుణ్ కేటగిరీ రుణాన్ని తిరిగి చెల్లించిన పారిశ్రామికవేత్తల కోసం గరిష్ట ముద్రా రుణ పరిమితిని ₹10 లక్షల నుండి ₹20 లక్షలకు పెంచారు.
- హామీ రహిత రుణాలు: ముద్రా రుణాలకు ఎలాంటి పూచీకత్తు లేదా తాకట్టు (No collateral) అవసరం లేదు. దీని కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 'క్రెడిట్ గ్యారెంటీ ఫండ్ ఫర్ మైక్రో యూనిట్స్' (CGFMU) ను ఏర్పాటు చేసింది.
- ముద్రా కార్డ్: రుణగ్రహీతలకు వర్కింగ్ క్యాపిటల్ అవసరాల కోసం ఏటీఎం కార్డు తరహాలో ఉపయోగించుకోవడానికి 'ముద్రా డెబిట్ కార్డ్' జారీ చేస్తారు.