భారతదేశంలోని చిన్న మరియు సన్నకారు రైతులతో పాటు అర్హులైన అన్ని సాగు భూమి గల రైతు కుటుంబాలకు ఆర్థిక భరోసా కల్పించడానికి ప్రారంభించిన అత్యంత ప్రతిష్టాత్మక ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీ పథకం ఇది.
- ప్రారంభం & స్వభావం: ఈ పథకాన్ని అధికారికంగా 2019 ఫిబ్రవరి 24న గోరఖ్పూర్లో ప్రారంభించినప్పటికీ, దీనిని 2018 డిసెంబర్ 1 నుండి వర్తింపజేశారు. ఇది 100% కేంద్ర ప్రభుత్వ నిధులతో అమలయ్యే కేంద్ర రంగ పథకం (Central Sector Scheme).
- ఆర్థిక సహాయం & విడతలు: అర్హులైన ప్రతి రైతు కుటుంబానికి ప్రతి సంవత్సరం ₹6,000 ఆర్థిక సాయం అందుతుంది. ఈ మొత్తాన్ని సమానంగా మూడు విడతలలో (ఒక్కో విడతకు ₹2,000 చొప్పున) ప్రతి 4 నెలలకు ఒకసారి నేరుగా ఆధార్ ఆధారిత బ్యాంక్ ఖాతాలకు (DBT) జమ చేస్తారు.
- అర్హత పరిధి విస్తరణ: ప్రారంభంలో 2 హెక్టార్ల వరకు సాగు భూమి ఉన్న చిన్న, సన్నకారు రైతులకు మాత్రమే పరిమితం చేయగా, 2019 మే నెలలో ఈ పరిమితిని ఎత్తివేసి భూమి రికార్డులు గల దేశంలోని రైతు కుటుంబాలందరికీ విస్తరించారు.
- మినహాయింపులు (Exclusions): రాజ్యాంగ పదవులు నిర్వహించిన వారు, ప్రస్తుత/మాజీ మంత్రులు, ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలు, ఆదాయపు పన్ను చెల్లించేవారు, రిటైర్డ్ లేదా సర్వీసులో ఉన్న ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు (మల్టీ టాస్కింగ్ స్టాఫ్ మినహా), మరియు నెలకు ₹10,000 కంటే ఎక్కువ పెన్షన్ పొందే వ్యక్తులు ఈ పథకానికి అనర్హులు.
- సాంకేతిక అనుసంధానం: ఆధార్ ఈ-కేవైసీ (e-KYC), పీఎం-కిసాన్ మొబైల్ యాప్లో ఫేస్ అథెంటికేషన్ ఫీచర్, మరియు భూమి రికార్డుల డిజిటలైజేషన్ ద్వారా పారదర్శకంగా అర్హులను గుర్తిస్తున్నారు.