గ్రామీణ మరియు వెనుకబడిన పేద మహిళలకు స్వచ్ఛమైన వంట ఇంధనాన్ని (LPG) అందించడం ద్వారా వారి ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటం మరియు వంటచెరకు కాలుష్యం నుండి విముక్తి కల్పించడం ఈ పథకం యొక్క ముఖ్య లక్ష్యం.
- ప్రారంభం & నినాదం: PMUY 1.0 ని 2016 మే 1న ఉత్తరప్రదేశ్లోని బలియాలో కేంద్ర పెట్రోలియం మరియు సహజవాయువు మంత్రిత్వ శాఖ ప్రారంభించింది. దీని అధికారిక నినాదం 'స్వచ్ఛ ఇంధన్, బెహతర్ జీవన్'.
- ఉజ్వల 2.0 విస్తరణ: మిగిలిపోయిన పేద కుటుంబాలు మరియు వలసదారుల కోసం 2021 ఆగస్టు 10న మహోబా (ఉత్తరప్రదేశ్) లో ఉజ్వల 2.0 ప్రారంభించబడింది. వలసదారులకు స్థానిక రేషన్ కార్డు లేదా చిరునామా రుజువు లేకుండా కేవలం స్వీయ ధృవీకరణ (Self-declaration) తో కొత్త కనెక్షన్ తీసుకునే వెసులుబాటు కల్పించారు.
- ఆర్థిక సహాయం: అర్హులైన పేద కుటుంబ మహిళలకు ప్రతి డిపాజిట్-రహిత LPG కనెక్షన్కు ₹1,600 చొప్పున ఆర్థిక సహాయాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం భరిస్తుంది. ఇందులో సెక్యూరిటీ డిపాజిట్, రెగ్యులేటర్, పైపు, మరియు ఇన్స్టాలేషన్ ఖర్చులు ఉంటాయి.
- అదనపు ప్రోత్సాహకాలు: ఉజ్వల 2.0 కింద లబ్ధిదారులకు మొదటి సిలిండర్ రీఫిల్ మరియు హాట్ప్లేట్ (స్టవ్) పూర్తిగా ఉచితంగా అందించబడతాయి. అలాగే గృహావసర సిలిండర్ రీఫిల్పై కేంద్రం నిర్ణీత రాయితీని DBT రూపంలో ఖాతాలో జమ చేస్తోంది.
- అర్హతా వర్గాలు: ప్రారంభంలో SECC-2011 పేద కుటుంబాలకు మాత్రమే పరిమితం కాగా, తర్వాత SC/ST, పీఎంఏవై లబ్ధిదారులు, అంత్యోదయ అన్న యోజన (AAY), అటవీ నివాసులు, అత్యంత వెనుకబడిన వర్గాలకు (MBC) విస్తరించారు.