పట్టణ ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను ఆధునీకరించడం, గ్రీన్ మొబిలిటీని ప్రోత్సహించడం మరియు నగరాలలో వాయు కాలుష్యాన్ని తగ్గించడానికి ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను ప్రవేశపెట్టే ప్రతిష్టాత్మక పథకం.
- ఆమోదం & స్వరూపం: కేంద్ర మంత్రివర్గం 2023 ఆగస్టులో ఈ పథకానికి ఆమోదం తెలిపింది. మొత్తం ₹57,613 కోట్ల అంచనా వ్యయంతో (కేంద్ర వాటా ₹20,000 కోట్లు) 10 సంవత్సరాల పాటు ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్య (PPP) పద్ధతిలో అమలు చేయబడుతోంది.
- లక్ష్యం: దేశవ్యాప్తంగా వివిధ నగరాల్లో 10,000 ఎలక్ట్రిక్ బస్సులను (e-Buses) ప్రవేశపెట్టడం మరియు నగర బస్సు కార్యకలాపాలకు గ్రీన్ మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించడం.
- నగరాల ఎంపిక అర్హత: 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం 3 లక్షల నుండి 40 లక్షల జనాభా కలిగిన నగరాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. ముఖ్యంగా వ్యవస్థీకృత బస్సు సర్వీసులు లేని నగరాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మరియు ఈశాన్య/కొండ ప్రాంత నగరాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారిస్తారు.
- పథకం రెండు విభాగాలు:
- విభాగం A: 169 నగరాల్లో పీపీపీ మోడల్లో 10,000 ఈ-బస్సుల నిర్వహణ మరియు సంబంధిత డిపో మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి.
- విభాగం B (గ్రీన్ అర్బన్ మొబిలిటీ): 181 నగరాల్లో మల్టీ-మోడల్ ఇంటర్ఛేంజ్ సౌకర్యాలు, ఆటోమేటెడ్ ఫేర్ కలెక్షన్ సిస్టమ్స్ (AFCS), బస్ ప్రాధాన్యతా లేన్లు మరియు ఛార్జింగ్ మౌలిక వసతుల ఏర్పాటు.
- పర్యావరణ ప్రభావం: శిలాజ ఇంధనాల వాడకాన్ని తగ్గించడం, గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను అరికట్టడం మరియు భారతదేశ 'నెట్ జీరో 2070' ఉద్గారాల లక్ష్య సాధనకు తోడ్పడటం.