మధ్య ఆసియాలోని స్టెప్పీ పచ్చిక బయళ్ల నుండి యు-చి తెగల ఒత్తిడి వల్ల భారతదేశంలోకి వలస వచ్చిన సంచార జాతి శకులు.
- శకుల ఐదు శాఖలు:
- శకులు భారత్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్లలో ఐదు వేర్వేరు ప్రాంతాలలో స్థిరపడ్డారు.
- వీటిలో పశ్చిమ భారతదేశాన్ని (గుజరాత్, మాల్వా) పాలించిన 'పశ్చిమ క్షత్రపులు' అత్యంత బలమైనవారు.
- శక పాలకులు తమను తాము 'క్షత్రపులు' (గవర్నర్లు) అని పిలుచుకున్నారు.
- గొప్ప పాలకుడు - మొదటి రుద్రదామనుడు (క్రీ.శ. 130 - 150):
- ఉజ్జయినిని పాలించిన కార్దమక శక వంశంలో రుద్రదామనుడు అత్యంత గొప్పవాడు.
- ఇతడు శాతవాహన రాజులను రెండుసార్లు ఓడించాడు.
- జునాగఢ్ (గిర్నార్) రాతి శాసనం (క్రీ.శ. 150):
- భారతదేశంలో మొట్టమొదటి స్వచ్ఛమైన దీర్ఘ 'సంస్కృత శాసనాన్ని' రుద్రదామనుడు వేయించాడు.
- గుజరాత్లోని సుదర్శన తటాకం (సరస్సు) ఆనకట్ట వరదల వల్ల తెగిపోగా, తన సొంత ఖజానా ధనంతో ప్రజలపై ఎలాంటి పన్నులు వేయకుండా బాగుచేయించాడని ఈ శాసనం చెబుతుంది.
- చివరి శక పాలకుడైన మూడవ రుద్రసింహుడిని గుప్త రాజు రెండవ చంద్రగుప్తుడు ఓడించి చంపాడు.