మథుర మరియు అమరావతి స్వదేశీ శిల్పకళా రీతులు

గాంధార కళపై విదేశీ ప్రభావం ఉండగా, మథుర మరియు అమరావతి శిల్పకళలు ఎటువంటి విదేశీ ప్రభావం లేకుండా స్వదేశీ మూలాలతో వికసించాయి.

• మథుర శిల్పకళా రీతి (ఉత్తరప్రదేశ్):
  1. కుషాణుల రెండవ రాజధాని అయిన మథురలో వికసించింది; కుషాణులు దీనిని పోషించారు.
  2. శిల్పాల కోసం తెల్లటి మచ్చలు గల ఎర్రటి ఇసుకరాయిని (Red Sandstone) వాడారు.
  3. ఇక్కడ బౌద్ధ, జైన, హిందూ (త్రిమూర్తులు, దుర్గ) మతాల శిల్పాలు సమానంగా చెక్కబడ్డాయి.
  4. బుద్ధుడు గుండ్రని ముఖంతో, చిరునవ్వుతో, ధృడమైన శరీరంతో, చెక్కిన ప్రభామండలంతో పద్మాసనంలో కనిపిస్తాడు.
  5. కంకాలి తిలా (మథుర) వద్ద జైన తీర్థంకరుల విగ్రహాలు, ఆయగపట్టాలు (పూజా ఫలకాలు) లభించాయి.
  6. కనిష్కుని తలలేని రాతి నిలువెత్తు విగ్రహం మథురలోనే బయల్పడింది.
• అమరావతి శిల్పకళా రీతి (ఆంధ్రప్రదేశ్ - కృష్ణా లోయ):
  1. శాతవాహనులు మరియు వారి తర్వాతి ఇక్ష్వాకులు అమరావతి, నాగార్జునకొండలలో ఈ కళను పోషించారు.
  2. శిల్పాల తయారీకి తెల్లటి పాలరాయిని (White Marble/Limestone) ఉపయోగించారు.
  3. వ్యక్తిగత విగ్రహాల కంటే బుద్ధుని జీవిత ఘట్టాలు, జాతక కథలను కథల రూపంలో (Narrative art) చెక్కడం దీని ప్రత్యేకత.
  4. మానవ శరీర కదలికలు, నాట్య భంగిమలు అత్యంత జీవకళతో, భావోద్వేగాలతో ఉంటాయి.