అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం మరియు రోమన్ సామ్రాజ్య సంబంధాలు

మౌర్యుల అనంతర కాలంలో భారతదేశం ప్రపంచ వర్తక వాణిజ్యాలకు కేంద్ర బిందువుగా మారింది. ముఖ్యంగా రోమన్ సామ్రాజ్యంతో లాభసాటి వాణిజ్యం సాగింది.

• రోమన్లతో వాణిజ్యం మరియు బంగారం ప్రవాహం:
  1. భారతదేశం నుండి సుగంధ ద్రవ్యాలు (ముఖ్యంగా నల్ల మిరియాలు), పట్టు, సన్నని మస్లిన్ నూలు వస్త్రాలు, ముత్యాలు, రత్నాలు రోమ్‌కు ఎగుమతి అయ్యేవి.
  2. రోమన్లు వీటి కోసం భారీగా బంగారు, వెండి నాణేలను భారత్‌కు చెల్లించేవారు.
  3. భారతదేశ విలాస వస్తువుల వల్ల తమ రోమన్ బంగారం మొత్తం భారతదేశానికి తరలిపోతోందని రోమన్ చరిత్రకారుడు ప్లినీ (Pliny) తన 'నేచురల్ హిస్టరీ' గ్రంథంలో తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేశాడు.
• రుతుపవనాల ఆవిష్కరణ (హిప్పాలస్):
  1. క్రీ.శ. 46-47 ప్రాంతంలో గ్రీకు నావికుడు 'హిప్పాలస్' అరేబియా సముద్ర రుతుపవనాల దిశలను కనుగొన్నాడు.
  2. దీనితో నౌకలు పశ్చిమాసియా నుండి నేరుగా భారత పశ్చిమ తీరానికి కేవలం కొద్ది రోజుల్లోనే వేగంగా చేరుకోవడం సాధ్యమైంది.
• ప్రధాన ఓడరేవులు:
  1. పశ్చిమ తీరం: బారికేజా (భరూచ్/గుజరాత్), కళ్యాణ్, చౌల్, ముజిరిస్.
  2. తూర్పు తీరం: అరికమేడు (పుదుచ్చేరి సమీపంలో - ఇక్కడ రోమన్ ఫ్యాక్టరీ, వైన్ పాత్రలు దొరికాయి), కావేరిపట్టణం, తామ్రలిప్తి (బెంగాల్).
• చారిత్రక ఆధార గ్రంథం:
  1. రచయిత పేరు తెలియని గ్రీకు నావికుడు రాసిన 'పెరిప్లస్ ఆఫ్ ది ఎరిత్రియన్ సీ' గ్రంథం నాటి భారతీయ ఓడరేవులు, ఎగుమతి దిగుమతుల వివరాలను సమగ్రంగా అందిస్తుంది.