హర్షవర్ధనుని రాజసభ సంస్కృత పండితులు, కవులతో నలభై ఏళ్ల పాటు కళకళలాడింది; వీరిలో అగ్రగణ్యుడు ఆస్థాన కవి బాణభట్టుడు.
- బాణభట్టుని అమర గ్రంథాలు:
- హర్షచరితం: సంస్కృత వాఙ్మయంలోనే మొట్టమొదటి చారిత్రక జీవిత చరిత్ర (First historical biography); ఇందులో 8 ఉచ్ఛ్వాసాలు ఉన్నాయి; హర్షుని పూర్వీకులు, రాజ్యారోహణ, దిగ్విజయాలు ఇందులో చిత్రించబడ్డాయి.
- కాదంబరి: సంస్కృత గద్య కావ్యాలలో ప్రపంచ ప్రసిద్ధ కాల్పనిక నవల; శూద్రక రాజు, చంద్రాపీడుడు మరియు కాదంబరిల పునర్జన్మల కథ; బాణభట్టుడు ప్రారంభించగా ఆయన కుమారుడు భూషణభట్టు (పులిందభట్టు) పూర్తి చేశాడు.
- చండీశతకం: పార్వతీదేవి (చండి) మహిమలను కీర్తిస్తూ రచించిన 100 శ్లోకాల స్తోత్రం.
- ఇతర ప్రముఖ ఆస్థాన కవులు:
- మయూరభట్టు: బాణభట్టుని బావమరిది; కుష్టు వ్యాధి నివారణ కోసం సూర్యుడిని స్తుతిస్తూ రచించిన 'సూర్యశతకం' (మయూరశతకం) అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన.
- మాతంగ దివాకరుడు: చండాల కులానికి చెందిన మహా పండితుడు; ప్రతిభకు కులం అడ్డంకి కాదని హర్షుడు ఈయన్ను ఆదరించాడు.
- భర్తృహరి: ప్రసిద్ధ 'నీతిశతకం', 'శృంగారశతకం', 'వైరాగ్యశతకం' (శతకత్రయం) మరియు వ్యాకరణ గ్రంథం 'వాక్యపదీయం' రచించిన గొప్ప తాత్వికుడు కూడా హర్షుని సమకాలికుడే.
- జయసేనుడు: ఒడిశాకు చెందిన ప్రఖ్యాత బౌద్ధ పండితుడు; హర్షుడు ఆయనకు 80 గ్రామాల ఆదాయాన్ని ఇవ్వజూపినా తిరస్కరించి నిరాడంబరంగా జీవించాడు.
