భారత రాజ్యాంగంలో ఎన్ని ఆర్టికల్స్, భాగాలు, షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి?

భారత రాజ్యాంగం 26 జనవరి 1950న అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు అందులో 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి. ఈరోజు అధికారిక పాఠంలో 25 భాగాలు, 12 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి. ఆర్టికల్స్ చాలా పెరిగాయి, కానీ కొత్తవి 21A, 243A లాగా అక్షరాలతో చేరడం వల్ల చివరి ఆర్టికల్ నంబర్ ఇప్పటికీ 395 గానే ఉంది.

ముఖ్యమైన ఆర్టికల్స్ జాబితా ముఖ్యమైన ఆర్టికల్స్ పోస్ట్లో ఉంది. ఇక్కడ భాగాలు, షెడ్యూళ్లు, వాటిని చేర్చిన సవరణలు మాత్రమే. ప్రతి వాస్తవం న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ శాసన విభాగం ప్రచురించిన అధికారిక రాజ్యాంగ పాఠం (1 మే 2024 నాటి ప్రతి) నుంచి తీసుకున్నది. ఆ ప్రతి 106వ సవరణ, 2023 వరకు ఉన్న అన్ని మార్పులను కలుపుకుంది.

ఒక్క చూపులో: అప్పుడు, ఇప్పుడు

అంశం	26 జనవరి 1950 నాటికి	ఇప్పుడు (అధికారిక పాఠం)
ఆర్టికల్స్	395	నంబరింగ్ 395 వద్దే ముగుస్తుంది; మధ్యలో అక్షరాలతో చాలా చేరాయి
భాగాలు	22	25 (చివరి భాగం నంబర్ ఇంకా XXII)
షెడ్యూళ్లు	8	12

PIB విడుదల చేసిన రాజ్యాంగ దినోత్సవ ఫ్యాక్ట్‌షీట్ ప్రకారం అమల్లోకి వచ్చే నాటికి రాజ్యాంగంలో 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి. రాజ్యాంగ పరిషత్ దీన్ని 26 నవంబర్ 1949న ఆమోదించింది. 24 జనవరి 1950న 284 మంది సభ్యులు దానిపై సంతకాలు చేశారు. బెర్లిన్‌లోని భారత రాయబార కార్యాలయం ప్రచురించిన వ్యాసం కూడా అసలు పాఠంలో ఇవే సంఖ్యలు ఉన్నాయని చెబుతోంది.

భాగాలు 22 నుంచి 25 ఎలా అయ్యాయి?

ఒకటి పోయింది, నాలుగు వచ్చాయి: 22 − 1 + 4 = 25.

తొలగిన భాగం: భాగం VII మొదటి షెడ్యూల్‌లోని “పార్ట్ B” రాష్ట్రాల గురించి ఉండేది. ఏడో సవరణ చట్టం, 1956 దీన్ని తొలగించింది (1-11-1956 నుంచి).

పేరు అదే, విషయం వేరు: అసలు భాగం IX మొదటి షెడ్యూల్‌లోని “పార్ట్ D” భూభాగాల గురించి ఉండేది. దాన్ని కూడా ఏడో సవరణ, 1956 తొలగించింది. తర్వాత 73వ సవరణ, 1992 అదే నంబర్‌తో “పంచాయతీలు” అనే పూర్తిగా కొత్త భాగం IX ను చేర్చింది (24-4-1993 నుంచి). ఖాళీ నంబర్‌లో కొత్త విషయం వచ్చింది, కాబట్టి దీన్ని “కొత్త భాగం”గా లెక్కించరు.

కొత్తగా చేరిన నాలుగు భాగాలు:

భాగం	విషయం	ఆర్టికల్స్	చేర్చిన సవరణ	అమల్లోకి
IVA	ప్రాథమిక విధులు	51A	42వ సవరణ, 1976	3-1-1977
IXA	నగరపాలికలు	243P నుంచి 243ZG	74వ సవరణ, 1992	1-6-1993
IXB	సహకార సంఘాలు	243ZH నుంచి 243ZT	97వ సవరణ, 2011	15-2-2012
XIVA	ట్రిబ్యునళ్లు	323A, 323B	42వ సవరణ, 1976	3-1-1977

42వ సవరణ ఒక్కటే రెండు భాగాలను (IVA, XIVA) చేర్చింది. కొత్త భాగాలకు కొత్త రోమన్ అంకెలు రాలేదు; ముందున్న భాగానికి A, B తగిలించారు. అందుకే 25 భాగాలు ఉన్నా చివరిది భాగం XXII. ప్రాథమిక విధుల వివరాలకు ఆర్టికల్ 51A పోస్ట్ చూడండి.

ప్రస్తుత 25 భాగాలు: ఏది ఏం చెబుతుంది?

ఈ పట్టికలోని శీర్షికలు, ఆర్టికల్ పరిధులు అధికారిక పాఠంలోని విషయ సూచిక నుంచి తీసుకున్నవి.

భాగం	విషయం	ఆర్టికల్స్
I	కేంద్రం, దాని భూభాగం	1-4
II	పౌరసత్వం	5-11
III	ప్రాథమిక హక్కులు	12-35
IV	ఆదేశిక సూత్రాలు	36-51
IVA	ప్రాథమిక విధులు	51A
V	కేంద్రం (రాష్ట్రపతి, పార్లమెంట్, సుప్రీంకోర్టు, కాగ్)	52-151
VI	రాష్ట్రాలు (గవర్నర్, శాసనసభ, హైకోర్టు)	152-237
VIII	కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు	239-242
IX	పంచాయతీలు	243-243O
IXA	నగరపాలికలు	243P-243ZG
IXB	సహకార సంఘాలు	243ZH-243ZT
X	షెడ్యూల్డ్, గిరిజన ప్రాంతాలు	244-244A
XI	కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు	245-263
XII	ఆర్థికం, ఆస్తి, ఒప్పందాలు, దావాలు	264-300A
XIII	భారత భూభాగంలో వాణిజ్యం, వ్యాపారం	301-307
XIV	కేంద్ర, రాష్ట్ర సర్వీసులు (పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు సహా)	308-323
XIVA	ట్రిబ్యునళ్లు	323A-323B
XV	ఎన్నికలు	324-329A
XVI	కొన్ని వర్గాలకు ప్రత్యేక నిబంధనలు	330-342A
XVII	అధికార భాష	343-351
XVIII	అత్యవసర నిబంధనలు	352-360
XIX	ఇతర అంశాలు	361-367
XX	రాజ్యాంగ సవరణ	368
XXI	తాత్కాలిక, పరివర్తన, ప్రత్యేక నిబంధనలు	369-392
XXII	సంక్షిప్త నామం, ప్రారంభం, హిందీ అధికార పాఠం, రద్దులు	393-395

భాగం VII పట్టికలో లేదు; VI తర్వాత నేరుగా VIII వస్తుంది. భాగం XX లో ఒకే ఆర్టికల్ ఉంది, 368. పార్లమెంటుకు రాజ్యాంగాన్ని సవరించే అధికారం అదే ఇస్తుంది.

నంబరింగ్ 395 దగ్గరే ఎందుకు ఆగింది?

కొత్త ఆర్టికల్‌ను 395 తర్వాత చివర కలపరు. విషయానికి సంబంధించిన పాత ఆర్టికల్ పక్కనే A, B, C వంటి అక్షరం కలిపి పెడతారు. దీనివల్ల పాత నంబర్లు కదలవు, కోర్టు తీర్పులు, చట్టాలు, పుస్తకాల్లో ఉన్న సూచనలు తప్పవు.

అధికారిక పాఠం నుంచి కొన్ని:

చేరిన ఆర్టికల్	విషయం	చేర్చిన సవరణ
21A	విద్యా హక్కు	86వ సవరణ, 2002 (1-4-2010 నుంచి)
31B	కొన్ని చట్టాల ధ్రువీకరణ	మొదటి సవరణ, 1951
243A	గ్రామ సభ	73వ సవరణ, 1992
300A	చట్టబద్ధ అధికారం లేకుండా ఆస్తి కోల్పోకుండా రక్షణ	44వ సవరణ, 1978
330A, 332A	లోక్‌సభ, శాసనసభల్లో మహిళలకు సీట్ల రిజర్వేషన్	106వ సవరణ, 2023
394A	హిందీలో అధికార పాఠం	58వ సవరణ, 1987

243 తర్వాత ఒక్క అక్షరం ఉన్న నంబర్లు (243A నుంచి 243Z) అయిపోయాక రెండు అక్షరాలు వాడారు: 243Z తర్వాత 243ZA, 243ZB … 243ZT వరకు. “243ZH” లాంటి నంబర్లు అలా వచ్చాయి.

ప్రస్తుతం మొత్తం ఆర్టికల్స్ ఎన్ని అన్నదానికి అధికారిక సంఖ్య లేదు. రాజ్యాంగ పాఠం ఎక్కడా మొత్తాన్ని ప్రకటించదు. తొలగించిన ఆర్టికల్స్‌ను లెక్కిస్తామా, అక్షరాలతో చేరిన వాటిని విడిగా లెక్కిస్తామా అన్నదాన్ని బట్టి సంఖ్య మారుతుంది. రాయబార కార్యాలయ వ్యాసం “100 సవరణల తర్వాత 448” అని రాసింది; ఇతర చోట్ల వేరే సంఖ్యలు కనిపిస్తాయి. అందుకే ఈ పోస్ట్ ఏ మొత్తాన్నీ ఖచ్చితమైనదిగా చెప్పదు.

షెడ్యూళ్లు 8 నుంచి 12 ఎలా అయ్యాయి?

మొదటి ఎనిమిది అసలు రాజ్యాంగంలోనే ఉన్నాయి. మిగిలిన నాలుగు సవరణలతో వచ్చాయి:

షెడ్యూల్	విషయం	సంబంధిత ఆర్టికల్	చేర్చిన సవరణ
9వ	భూ సంస్కరణల వంటి చట్టాల రక్షణ	31B	మొదటి సవరణ, 1951 (18-6-1951 నుంచి)
10వ	పార్టీ ఫిరాయింపుల వల్ల అనర్హత	102(2), 191(2)	52వ సవరణ, 1985 (1-3-1985 నుంచి)
11వ	పంచాయతీల అధికారాలు, 29 అంశాలు	243G	73వ సవరణ, 1992 (24-4-1993 నుంచి)
12వ	నగరపాలికల అధికారాలు, 18 అంశాలు	243W	74వ సవరణ, 1992 (1-6-1993 నుంచి)

తొమ్మిదో షెడ్యూల్‌లో మొదటి సవరణ 1 నుంచి 13 అంశాలు చేర్చింది. నాలుగో సవరణ, 1955 అంశాలు 14 నుంచి 20 కలిపింది. ఇప్పుడు ఈ జాబితా అంశం 284 వరకు వెళ్తుంది.

73వ, 74వ సవరణలను జంటగా గుర్తుపెట్టుకోండి. 73వ సవరణ భాగం IX, 11వ షెడ్యూల్ ఇచ్చింది; 74వది భాగం IXA, 12వ షెడ్యూల్. పంచాయతీ రాజ్ వివరాలకు 73వ సవరణ పోస్ట్ చూడండి.

మొత్తం 12 షెడ్యూళ్లు: ఏది ఏం చెబుతుంది?

షెడ్యూల్	విషయం	సంబంధిత ఆర్టికల్స్
1వ	రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పేర్లు, భూభాగాలు	1, 4
2వ	రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లు, స్పీకర్లు, చైర్మన్లు, న్యాయమూర్తులు, కాగ్ జీతభత్యాల నిబంధనలు	59(3), 65(3), 75(6), 97, 125, 148(3), 158(3), 164(5), 186, 221
3వ	ప్రమాణాలు లేదా ప్రతిజ్ఞల రూపాలు	75(4), 99, 124(6), 148(2), 164(3), 188, 219
4వ	రాజ్యసభలో రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సీట్ల పంపకం (మొత్తం 233)	4(1), 80(2)
5వ	షెడ్యూల్డ్ ప్రాంతాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగల పరిపాలన	244(1)
6వ	అస్సాం, మేఘాలయ, త్రిపుర, మిజోరం గిరిజన ప్రాంతాల పరిపాలన	244(2), 275(1)
7వ	కేంద్ర, రాష్ట్ర, ఉమ్మడి జాబితాలు	246
8వ	భాషలు (ఇప్పుడు 22)	344(1), 351
9వ	కొన్ని చట్టాలు, నిబంధనల ధ్రువీకరణ	31B
10వ	ఫిరాయింపుల వల్ల అనర్హత	102(2), 191(2)
11వ	పంచాయతీల అంశాలు	243G
12వ	నగరపాలికల అంశాలు	243W

రెండో షెడ్యూల్‌లో పార్ట్ B ఇప్పుడు “తొలగించబడింది” అని ఉంటుంది. ఐదో షెడ్యూల్ నాలుగు పార్టులుగా (A నుంచి D) ఉంది.

ఎనిమిదో షెడ్యూల్ ఎలా పెరిగింది: ఇప్పుడు ఇందులో 22 భాషలు ఉన్నాయి; తెలుగు 21వ అంశం. సింధీ 21వ సవరణ, 1967 తో వచ్చింది. కొంకణి, మణిపురి, నేపాలీలను 71వ సవరణ, 1992 చేర్చింది. 92వ సవరణ, 2003 తో బోడో, డోగ్రీ, మైథిలి, సంతాలీ చేరాయి. 96వ సవరణ, 2011 కొత్త భాషను చేర్చలేదు, “ఒరియా” పేరును “ఒడియా”గా మార్చింది అంతే. ఫుట్‌నోట్ల ప్రకారం వెనక్కి లెక్కిస్తే 22 − 1 − 3 − 4 = 14 భాషలు అసలు షెడ్యూల్‌లో ఉన్నాయి.

ఒక ఉదాహరణ: ప్రశ్నను లెక్కతో పరిష్కరించడం

ప్రశ్న: “ప్రస్తుతం రాజ్యాంగంలో ఎన్ని భాగాలు ఉన్నాయి, చివరి భాగం నంబర్ ఏది?”

అసలు భాగాలు 22 తో మొదలుపెట్టండి. ఏడో సవరణ, 1956 భాగం VII ను తొలగించింది, కాబట్టి 21.

భాగం IX కూడా అదే సవరణతో పోయింది, కానీ 73వ సవరణతో కొత్త విషయంతో తిరిగి వచ్చింది. ఒకటి పోయి ఒకటి వచ్చింది; లెక్క 21 దగ్గరే.

తర్వాత IVA, XIVA (42వ సవరణ), IXA (74వ సవరణ), IXB (97వ సవరణ) కలపండి: 21 + 4 = 25. ఇవి అక్షరాలతో చేరాయి కాబట్టి చివరి భాగం XXII గానే ఉంటుంది.

సమాధానం: 25 భాగాలు, చివరిది భాగం XXII. షెడ్యూళ్లకూ ఇదే పద్ధతి: 8 + 4 (9వ, 10వ, 11వ, 12వ) = 12.

పరీక్షల్లో తరచుగా వచ్చే గందరగోళాలు

“ఎన్ని ఆర్టికల్స్?” అని అడిగితే: ప్రశ్నలో “అసలు” లేదా “అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు” అని ఉంటే 395. “ప్రస్తుతం” అని అడిగితే ఆప్షన్లను జాగ్రత్తగా చూడండి; అధికారిక మొత్తం లేదు కాబట్టి సాధారణంగా భాగాలు, షెడ్యూళ్ల సంఖ్యే అడుగుతారు.

భాగం IX, తొమ్మిదో షెడ్యూల్: రెండింటికీ ఒకే అంకె, కానీ సంబంధం లేదు. భాగం IX పంచాయతీలు (73వ సవరణ). తొమ్మిదో షెడ్యూల్ ఆర్టికల్ 31B తో ముడిపడిన చట్టాల జాబితా (మొదటి సవరణ).

పంచాయతీలకు భాగం, షెడ్యూల్ రెండూ: పంచాయతీలు భాగం IX + 11వ షెడ్యూల్. నగరపాలికలు భాగం IXA + 12వ షెడ్యూల్. 11, 12 షెడ్యూళ్లను తారుమారు చేయడం సాధారణ తప్పు.

42వ సవరణ, 44వ సవరణ: 42వ సవరణ (1976) రెండు కొత్త భాగాలు IVA, XIVA ను చేర్చింది. 44వ సవరణ (1978) ఆర్టికల్ 300A ను చేర్చింది; ఇది ఏ కొత్త భాగాన్నీ చేర్చలేదు.

సహకార సంఘాలు: భాగం IXB 97వ సవరణ, 2011 తో వచ్చింది. దీనికి వేరే షెడ్యూల్ లేదు. “ప్రతి కొత్త భాగానికి ఒక షెడ్యూల్ ఉంటుంది” అనుకోవడం తప్పు.

10వ షెడ్యూల్: ఇది 52వ సవరణ, 1985 తో వచ్చింది; దీనికి కొత్త భాగం లేదు. అనర్హత నిబంధనలు ఆర్టికల్ 102(2) (పార్లమెంట్), 191(2) (రాష్ట్ర శాసనసభ) ద్వారా ఈ షెడ్యూల్‌కు అనుసంధానమవుతాయి.

ఆర్టికల్ 395: ఇది “రద్దులు” ఆర్టికల్. భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947, భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 లను ఇది రద్దు చేసింది. కానీ ప్రివీ కౌన్సిల్ పరిధి రద్దు చట్టం, 1949 ను మినహాయించింది.

అన్ని ముఖ్యమైన సవరణల జాబితా కోసం ముఖ్యమైన రాజ్యాంగ సవరణల పోస్ట్ చూడండి. మిగతా పాలిటీ పోస్టులు పాలిటీ విభాగంలో ఉన్నాయి.

నా అభిప్రాయం, ఒక పరిమితి

నా అభిప్రాయం: “ఇప్పుడు ఎన్ని ఆర్టికల్స్?” అనే ఒక్క సంఖ్యను బట్టీ పట్టడం సమయం వృథా. “ఏ సవరణ ఏ భాగం లేదా షెడ్యూల్ చేర్చింది” అనే జతలు నేర్చుకోండి. జతలు గుర్తుంటే 25, 12 మీరే లెక్కించుకోవచ్చు, ఆప్షన్లు ఎలా తిప్పినా దొరికిపోరు.

పరిమితి: ఈ పోస్ట్ 1 మే 2024 నాటి అధికారిక ప్రతి మీద ఆధారపడింది. ఆ తేదీ తర్వాత వచ్చే సవరణలు ఇందులో లేవు; అవి భాగాలు, షెడ్యూళ్ల లెక్కను మార్చగలవు. ఆర్టికల్స్ 330A, 332A, 334A చేర్చిన 106వ సవరణ అమలు తేదీ ఆ ప్రతిలో “ఇంకా నోటిఫై కాలేదు” అని ఉంది. తాజా పాఠం కోసం శాసన విభాగం రాజ్యాంగ పేజీ చూడండి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. భారత రాజ్యాంగం 26 జనవరి 1950న అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు దాని నిర్మాణం ఎలా ఉంది? (A) 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 12 షెడ్యూళ్లు (B) 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు (C) 395 ఆర్టికల్స్, 25 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు (D) 448 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు

సమాధానం

(B) 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు. PIB ఫ్యాక్ట్‌షీట్ ప్రకారం అమల్లోకి వచ్చే నాటికి రాజ్యాంగంలో 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి. 12 షెడ్యూళ్లు, 25 భాగాలు అనేవి తర్వాతి సవరణల ఫలితంగా ఏర్పడిన ప్రస్తుత స్థితికి చెందిన సంఖ్యలు. (A), (C) ఆప్షన్లు అసలు, ప్రస్తుత సంఖ్యలను కలిపేస్తాయి. 448 అనేది సవరణల తర్వాత కొన్ని వ్యాసాలు చెప్పే లెక్క మాత్రమే, అది అసలు పాఠానికి చెందదు.

2. ఒకే సవరణ చట్టం రెండు కొత్త భాగాలను రాజ్యాంగంలో చేర్చింది. ఆ సవరణ, ఆ భాగాలు ఏవి? (A) 42వ సవరణ, 1976: భాగం IVA, భాగం XIVA (B) 44వ సవరణ, 1978: భాగం IVA, భాగం XIVA (C) 73వ సవరణ, 1992: భాగం IX, భాగం IXA (D) 74వ సవరణ, 1992: భాగం IXA, భాగం IXB

సమాధానం

(A) 42వ సవరణ, 1976: భాగం IVA, భాగం XIVA. 42వ సవరణ ప్రాథమిక విధుల కోసం భాగం IVA (ఆర్టికల్ 51A), ట్రిబ్యునళ్ల కోసం భాగం XIVA (ఆర్టికల్స్ 323A, 323B) ను ఒకేసారి చేర్చింది. రెండూ 3-1-1977 నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి. 44వ సవరణ ఆర్టికల్ 300A ను చేర్చింది కానీ కొత్త భాగాన్ని చేర్చలేదు. 73వ సవరణ భాగం IX ను, 74వ సవరణ భాగం IXA ను మాత్రమే చేర్చాయి; భాగం IXB 97వ సవరణతో వచ్చింది.

3. ప్రస్తుత రాజ్యాంగంలోని భాగం IX (పంచాయతీలు) గురించి సరైన వివరణ ఏది? (A) ఇది అసలు రాజ్యాంగంలో నుంచే ఉండి, 73వ సవరణతో విస్తరించింది (B) ఇది 74వ సవరణతో భాగం IXA తో పాటు కొత్త నంబర్‌గా చేరింది (C) ఇది ఏడో సవరణతో చేరి, 73వ సవరణతో పేరు మార్చుకుంది (D) అసలు భాగం IX తొలగిన తర్వాత అదే నంబర్‌తో 73వ సవరణ చేర్చింది

సమాధానం

(D) అసలు భాగం IX తొలగిన తర్వాత అదే నంబర్‌తో 73వ సవరణ చేర్చింది. అసలు భాగం IX మొదటి షెడ్యూల్‌లోని పార్ట్ D భూభాగాల గురించి ఉండేది. ఏడో సవరణ, 1956 దాన్ని తొలగించింది. తర్వాత 73వ సవరణ, 1992 అదే ఖాళీ నంబర్‌లో పంచాయతీల కోసం కొత్త భాగం IX ను చేర్చింది. కాబట్టి (A) తప్పు: ఇది పాత భాగానికి విస్తరణ కాదు, పూర్తిగా కొత్త విషయం. (C) కూడా తప్పు, ఎందుకంటే ఏడో సవరణ భాగం IX ను తొలగించింది, చేర్చలేదు.

4. 1950 తర్వాత చాలా కొత్త ఆర్టికల్స్ చేరినా రాజ్యాంగంలోని చివరి ఆర్టికల్ నంబర్ ఇప్పటికీ 395 గానే ఉండడానికి కారణం ఏమిటి? (A) ప్రతి కొత్త ఆర్టికల్‌కు ఖాళీ అయిన పాత నంబర్‌నే ఇచ్చారు (B) కొత్త ఆర్టికల్స్‌ను షెడ్యూళ్లలో మాత్రమే చేర్చారు (C) కొత్తవాటిని సంబంధిత ఆర్టికల్ పక్కన అక్షరాలు కలిపి చేర్చారు (D) ఆర్టికల్ 368 కొత్త నంబర్లు ఇవ్వడాన్ని నిషేధిస్తుంది

సమాధానం

(C) కొత్తవాటిని సంబంధిత ఆర్టికల్ పక్కన అక్షరాలు కలిపి చేర్చారు. విద్యా హక్కు ఆర్టికల్ 21 పక్కన 21A గా, గ్రామ సభ ఆర్టికల్ 243 పక్కన 243A గా చేరాయి. ఇలా చేయడం వల్ల పాత ఆర్టికల్స్ నంబర్లు మారవు, చివరి నంబర్ 395 గానే ఉంటుంది. ఖాళీ నంబర్లను మళ్లీ వాడడం కొన్ని భాగాల విషయంలో జరిగింది (భాగం IX), కానీ ఆర్టికల్స్ పెరగడానికి అది సాధారణ పద్ధతి కాదు. ఆర్టికల్ 368 సవరణ అధికారాన్ని ఇస్తుంది, నంబరింగ్ గురించి ఏమీ చెప్పదు.

5. 74వ సవరణ, 1992 రాజ్యాంగంలో చేర్చిన భాగం, షెడ్యూల్ జత ఏది? (A) భాగం IXA, 12వ షెడ్యూల్ (B) భాగం IX, 11వ షెడ్యూల్ (C) భాగం IXB, 12వ షెడ్యూల్ (D) భాగం IXA, 11వ షెడ్యూల్

సమాధానం

(A) భాగం IXA, 12వ షెడ్యూల్. 74వ సవరణ నగరపాలికల కోసం భాగం IXA (ఆర్టికల్స్ 243P నుంచి 243ZG) ను, వాటికి అప్పగించదగ్గ 18 అంశాలతో 12వ షెడ్యూల్‌ను చేర్చింది; రెండూ 1-6-1993 నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి. భాగం IX, 11వ షెడ్యూల్ జత పంచాయతీలకు చెందినది, అది 73వ సవరణ పని. (D) భాగాన్ని సరిగా చెప్పి షెడ్యూల్‌ను తారుమారు చేస్తుంది. భాగం IXB సహకార సంఘాలది, అది 97వ సవరణతో వచ్చింది.

6. తొమ్మిదో షెడ్యూల్‌ను ఏ సవరణ చేర్చింది, అది ఏ ఆర్టికల్‌తో ముడిపడి ఉంది? (A) నాలుగో సవరణ, 1955; ఆర్టికల్ 31B (B) 42వ సవరణ, 1976; ఆర్టికల్ 368 (C) మొదటి సవరణ, 1951; ఆర్టికల్ 31B (D) 44వ సవరణ, 1978; ఆర్టికల్ 300A

సమాధానం

(C) మొదటి సవరణ, 1951; ఆర్టికల్ 31B. మొదటి సవరణ ఆర్టికల్ 31B ను, దానితో పాటు 1 నుంచి 13 అంశాలతో తొమ్మిదో షెడ్యూల్‌ను చేర్చింది; ఇవి 18-6-1951 నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి. 31B ఈ షెడ్యూల్‌లోని చట్టాలను ధ్రువీకరిస్తుంది. నాలుగో సవరణ, 1955 కొత్త షెడ్యూల్‌ను చేర్చలేదు; అదే షెడ్యూల్‌కు 14 నుంచి 20 అంశాలు మాత్రమే కలిపింది. 44వ సవరణ చేర్చిన 300A ఆస్తికి సంబంధించిన ఆర్టికల్, దానికి షెడ్యూల్ లేదు.

7. ఒక రాష్ట్ర శాసనసభ్యుడు ఎన్నికైన పార్టీని వదిలి వేరే పార్టీలో చేరాడు. అతని అనర్హత నిబంధనలు ఏ షెడ్యూల్‌లో ఉన్నాయి, ఆ షెడ్యూల్ ఏ సవరణతో వచ్చింది? (A) 9వ షెడ్యూల్; మొదటి సవరణ, 1951 (B) 10వ షెడ్యూల్; 52వ సవరణ, 1985 (C) 11వ షెడ్యూల్; 73వ సవరణ, 1992 (D) 3వ షెడ్యూల్; అసలు రాజ్యాంగంలో నుంచే

సమాధానం

(B) 10వ షెడ్యూల్; 52వ సవరణ, 1985. ఫిరాయింపు కారణంగా అనర్హత నిబంధనలు 10వ షెడ్యూల్‌లో ఉన్నాయి; ఇది 52వ సవరణతో 1-3-1985 నుంచి అమల్లోకి వచ్చింది. రాష్ట్ర శాసనసభ్యులకు ఆర్టికల్ 191(2), పార్లమెంట్ సభ్యులకు ఆర్టికల్ 102(2) ఈ షెడ్యూల్‌ను వర్తింపజేస్తాయి. 3వ షెడ్యూల్ కేవలం ప్రమాణాల రూపాలను ఇస్తుంది, అనర్హతను కాదు. 9వ షెడ్యూల్ చట్టాల రక్షణకు, 11వ షెడ్యూల్ పంచాయతీల అంశాలకు చెందినవి.

8. ఎనిమిదో షెడ్యూల్‌లో ఇప్పుడు 22 భాషలు ఉన్నాయి. 21వ సవరణ ఒక భాషను, 71వ సవరణ మూడు భాషలను, 92వ సవరణ నాలుగు భాషలను చేర్చాయి. అసలు ఎనిమిదో షెడ్యూల్‌లో ఎన్ని భాషలు ఉన్నాయి? (A) 18 (B) 15 (C) 22 (D) 14

సమాధానం

(D) 14. 22 నుంచి 21వ సవరణ చేర్చిన సింధీ (1), 71వ సవరణ చేర్చిన కొంకణి, మణిపురి, నేపాలీ (3), 92వ సవరణ చేర్చిన బోడో, డోగ్రీ, మైథిలి, సంతాలీ (4) తీసేస్తే 14 మిగులుతాయి. 96వ సవరణ, 2011 “ఒరియా” పేరును “ఒడియా”గా మార్చింది మాత్రమే; అది భాషల సంఖ్యను మార్చలేదు కాబట్టి లెక్కలోకి రాదు. 18 అంటే 92వ సవరణ చేర్చిన నాలుగింటిని మాత్రమే తీసివేసిన లెక్క. 22 ప్రస్తుత సంఖ్య, అసలు సంఖ్య కాదు.

9. ఒక కొత్త రాష్ట్రం ఏర్పడినప్పుడు రాజ్యసభలో రాష్ట్రాల సీట్ల పంపకం మారుతుంది. ఆ పంపకం రాజ్యాంగంలోని ఏ షెడ్యూల్‌లో ఉంటుంది? (A) నాలుగో షెడ్యూల్ (B) మూడో షెడ్యూల్ (C) రెండో షెడ్యూల్ (D) మొదటి షెడ్యూల్

సమాధానం

(A) నాలుగో షెడ్యూల్. రాజ్యసభలో సీట్ల కేటాయింపు నాలుగో షెడ్యూల్‌లో ఉంది; ఇది ఆర్టికల్స్ 4(1), 80(2) తో ముడిపడి ఉంది, అధికారిక పాఠంలో మొత్తం 233 అని ఉంది. ఆర్టికల్ 2 లేదా 3 కింద చేసే చట్టంలోనే మొదటి, నాలుగో షెడ్యూళ్ల సవరణ ఉండాలని ఆర్టికల్ 4 చెబుతుంది. మొదటి షెడ్యూల్ రాష్ట్రాల పేర్లు, భూభాగాలను మాత్రమే చెబుతుంది, సీట్లను కాదు. మూడో షెడ్యూల్ ప్రమాణాల రూపాలు, రెండో షెడ్యూల్ జీతభత్యాల నిబంధనలు.

10. రాజ్యాంగంలోని చివరి ఆర్టికల్ 395 ఏ చట్టాలను రద్దు చేసింది? (A) భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 ను మాత్రమే (B) భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947 ను మాత్రమే (C) భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947; భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 (D) భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947; ప్రివీ కౌన్సిల్ పరిధి రద్దు చట్టం, 1949

సమాధానం

(C) భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947; భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935. ఆర్టికల్ 395 భారత స్వాతంత్ర్య చట్టం, 1947 ను, భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 ను, దాన్ని సవరించిన చట్టాలను కూడా రద్దు చేసింది. అయితే ప్రివీ కౌన్సిల్ పరిధి రద్దు చట్టం, 1949 ను ఇది స్పష్టంగా మినహాయించింది, కాబట్టి (D) తప్పు. (A), (B) రెండు చట్టాల్లో ఒకదాన్ని మాత్రమే చెబుతాయి. ఈ ఆర్టికల్ భాగం XXII లో ఉంది, అదే భాగంలో 58వ సవరణ హిందీ అధికార పాఠం కోసం ఆర్టికల్ 394A ను చేర్చింది.

11. ప్రస్తుత రాజ్యాంగంలో భాగం VI తర్వాత నేరుగా భాగం VIII వస్తుంది. భాగం VII కనిపించకపోవడానికి కారణం ఏమిటి? (A) 42వ సవరణ దాన్ని భాగం IVA గా మార్చింది (B) 73వ సవరణ దాన్ని పంచాయతీల భాగంలో కలిపింది (C) అసలు రాజ్యాంగంలోనే భాగం VII కు ఏ ఆర్టికల్స్ లేవు (D) ఏడో సవరణ, 1956 పార్ట్ B రాష్ట్రాల భాగాన్ని తొలగించింది

సమాధానం

(D) ఏడో సవరణ, 1956 పార్ట్ B రాష్ట్రాల భాగాన్ని తొలగించింది. అసలు భాగం VII మొదటి షెడ్యూల్‌లోని పార్ట్ B రాష్ట్రాల గురించి ఉండేది (ఆర్టికల్ 238). ఏడో సవరణ ఈ భాగాన్ని 1-11-1956 నుంచి తొలగించింది. భాగం IX లా ఈ నంబర్‌ను మళ్లీ ఎవరూ వాడలేదు, అందుకే అది ఖాళీగా ఉంది. 42వ సవరణ చేర్చిన IVA పూర్తిగా కొత్త భాగం, దానికి భాగం VII తో సంబంధం లేదు.

12. పంచాయతీలకు అప్పగించదగ్గ 29 అంశాల జాబితా ఏ షెడ్యూల్‌లో ఉంది, దానిని ఏ ఆర్టికల్ సూచిస్తుంది? (A) 12వ షెడ్యూల్; ఆర్టికల్ 243W (B) 11వ షెడ్యూల్; ఆర్టికల్ 243G (C) 11వ షెడ్యూల్; ఆర్టికల్ 243W (D) 7వ షెడ్యూల్; ఆర్టికల్ 246

సమాధానం

(B) 11వ షెడ్యూల్; ఆర్టికల్ 243G. పంచాయతీల అధికారాలు, బాధ్యతల గురించి చెప్పే ఆర్టికల్ 243G, 29 అంశాలున్న 11వ షెడ్యూల్‌ను సూచిస్తుంది; మొదటి అంశం వ్యవసాయం. నగరపాలికల కోసం ఇదే పని ఆర్టికల్ 243W, 18 అంశాల 12వ షెడ్యూల్ చేస్తాయి, కాబట్టి (C) ఆర్టికల్‌ను తప్పుగా జత చేస్తుంది. 7వ షెడ్యూల్ కేంద్ర, రాష్ట్ర, ఉమ్మడి జాబితాలతో శాసన అధికారాలను పంచుతుంది, స్థానిక సంస్థల అంశాలను కాదు.

FAQ

రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు ఎన్ని ఆర్టికల్స్, భాగాలు, షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి?

26 జనవరి 1950న అమల్లోకి వచ్చినప్పుడు రాజ్యాంగంలో 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి. ఈ లెక్కనే PIB కూడా అధికారికంగా చెబుతోంది.

ఇప్పుడు రాజ్యాంగంలో ఎన్ని భాగాలు, షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి?

ప్రస్తుత అధికారిక పాఠం ప్రకారం 25 భాగాలు, 12 షెడ్యూళ్లు ఉన్నాయి. భాగం VII తొలగిపోయింది, IVA, IXA, IXB, XIVA అనే నాలుగు భాగాలు కొత్తగా చేరాయి. 9 నుంచి 12 వరకు షెడ్యూళ్లు సవరణల ద్వారా వచ్చాయి.

కొత్త ఆర్టికల్స్ చేరినా చివరి ఆర్టికల్ నంబర్ 395 గానే ఎందుకు ఉంది?

కొత్త ఆర్టికల్‌ను దాని విషయానికి దగ్గరగా ఉన్న పాత ఆర్టికల్ తర్వాత A, B వంటి అక్షరం కలిపి చేరుస్తారు. ఉదాహరణకు 21 తర్వాత 21A, 243 తర్వాత 243A. అందువల్ల పాత నంబర్లు మారవు, చివరి ఆర్టికల్ 395 గానే ఉంటుంది.

ఇప్పుడు రాజ్యాంగంలో మొత్తం ఎన్ని ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి?

అధికారిక పాఠం మొత్తం సంఖ్యను ఎక్కడా ప్రకటించదు. తొలగించిన ఆర్టికల్స్‌ను, అక్షరాలతో చేరిన వాటిని ఎలా లెక్కిస్తామన్న దాన్ని బట్టి సంఖ్య మారుతుంది. ఖచ్చితంగా చెప్పగలిగే అధికారిక సంఖ్య అసలు 395 మాత్రమే.

Sources

• The Constitution of India [As on 1st May, 2024] - Legislative Department, Ministry of Law and Justice (official PDF)
• Constitution of India - Legislative Department, Government of India
• Constitution Day factsheet - Press Information Bureau
• Constitution of India - article published by the Embassy of India, Berlin