భారత రాజ్యాంగాన్ని ఎప్పుడు ఆమోదించారు? 26 జనవరి నుంచే ఎందుకు అమల్లోకి వచ్చింది?

భారత రాజ్యాంగాన్ని రాజ్యాంగ పరిషత్ 26 నవంబర్ 1949న ఆమోదించింది; ఈ తేదీ ప్రవేశిక చివరి వాక్యంలోనే నమోదై ఉంది. ఆర్టికల్ 394 ప్రకారం పౌరసత్వం, ఎన్నికలు, రాష్ట్రపతి ప్రమాణం వంటి కొన్ని నిబంధనలు ఆ రోజే అమల్లోకి వచ్చాయి, మిగతా రాజ్యాంగం మొత్తం 26 జనవరి 1950న అమలైంది. 26 జనవరిని ఎంచుకోవడానికి కారణం 26 జనవరి 1930న దేశమంతా పాటించిన పూర్ణ స్వరాజ్ దినం.

ఈ పోస్టులో ఆర్టికల్స్ పాఠాన్ని భారత రాజ్యాంగం అధికారిక పాఠం (1 మే 2024 నాటికి) నుంచి, 24 జనవరి 1950 సంఘటనలను రాజ్యాంగ పరిషత్ చర్చల సంపుటి XII నుంచి నేరుగా తీసుకున్నాను. పరీక్షల్లో ఎక్కువ తప్పులు “ఆమోదం”, “సంతకం”, “అమలు” అనే మూడు తేదీలను కలిపేయడం వల్లే వస్తాయి.

ఆమోదం: 26 నవంబర్ 1949

ప్రవేశిక చివర “IN OUR CONSTITUENT ASSEMBLY this twenty-sixth day of November, 1949, do HEREBY ADOPT, ENACT AND GIVE TO OURSELVES THIS CONSTITUTION” అని ఉంటుంది. అంటే రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో 26 నవంబర్ 1949న ఈ రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించి, శాసనంగా చేసి, మనకు మనమే ఇచ్చుకున్నాం. ఈ తేదీ రాజ్యాంగ పాఠంలోనే నమోదైందని PIB ప్రచురించిన “The Journey of India as a Republic” కూడా ప్రత్యేకంగా గుర్తు చేసింది.

ప్రవేశికలోని ప్రతి పదం అర్థం కోసం మా ప్రవేశిక పదం పదంగా వివరణ చూడండి. “ఆమోదించిన తేదీ” ప్రవేశికలో ఉంటుంది; “అమల్లోకి వచ్చిన తేదీ” ఆర్టికల్ 394లో.

ఆర్టికల్ 394: ఏ నిబంధనలు వెంటనే, మిగతావి ఎప్పుడు?

ఆర్టికల్ 394 శీర్షిక “Commencement” (ప్రారంభం). దాని ప్రకారం ఈ ఆర్టికల్ (394) తో పాటు ఆర్టికల్స్ 5, 6, 7, 8, 9, 60, 324, 366, 367, 379, 380, 388, 391, 392, 393 “come into force at once”, అంటే ఆమోదించిన రోజే అమల్లోకి వచ్చాయి. మిగతా నిబంధనలన్నీ “twenty-sixth day of January, 1950” నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి. ఆ రోజునే రాజ్యాంగం “ప్రారంభ తేదీ” (commencement of this Constitution) అని పిలుస్తుంది.

ఈ జాబితాలో ఉన్న ఆర్టికల్స్ శీర్షికలు చూస్తే వాటిని ముందే ఎందుకు అమలు చేశారో అర్థమవుతుంది:

ఆర్టికల్	విషయం	ముందే ఎందుకు అవసరం (శీర్షికల ఆధారంగా అవగాహన)
5 నుంచి 9	పౌరసత్వం (ఆర్టికల్ 5: ప్రారంభ సమయంలో పౌరసత్వం)	కొత్త గణతంత్రంలో పౌరులు ఎవరో ముందే తెలియాలి
60	రాష్ట్రపతి ప్రమాణం లేదా ప్రతిజ్ఞ	ప్రారంభ దినాన రాష్ట్రపతి పదవి చేపట్టేందుకు
324	ఎన్నికల పర్యవేక్షణ, నియంత్రణ ఎన్నికల సంఘానికి	ఎన్నికల యంత్రాంగం ముందే సిద్ధం కావాలి
366, 367	నిర్వచనాలు, వ్యాఖ్యానం	ముందే అమలైన నిబంధనలను చదవడానికి ఇవి కావాలి
379, 380, 388, 391	తాత్కాలిక పార్లమెంటు, రాష్ట్రపతి, ఖాళీల భర్తీ, షెడ్యూళ్ల సవరణ వంటి పరివర్తన నిబంధనలు	పాత వ్యవస్థ నుంచి కొత్త వ్యవస్థకు మారే ఏర్పాటు
392	ఇబ్బందులు తొలగించే రాష్ట్రపతి అధికారం	మార్పు సమయంలో తలెత్తే సమస్యల పరిష్కారం
393	సంక్షిప్త నామం: “Constitution of India”	రాజ్యాంగానికి పేరు

ఆర్టికల్స్ 379, 380, 388, 391 ను ఏడో సవరణ చట్టం, 1956 తొలగించింది. ఇప్పటి రాజ్యాంగ పాఠంలో వాటి స్థానంలో “Omitted” అని మాత్రమే ఉంటుంది. అయినా ఆర్టికల్ 394 పాఠంలో వాటి సంఖ్యలు అలాగే ఉన్నాయి, కాబట్టి పరీక్షలో ఈ జాబితా అడిగితే ఇవి కూడా వస్తాయి.

ఆర్టికల్ 324 గురించి వివరంగా మా ఎన్నికల సంఘం అధికారాలు, విధులు పోస్టులో, ఆర్టికల్ 5 నుంచి 9 గురించి భారత పౌరసత్వం ఎలా వస్తుంది, ఎలా పోతుంది పోస్టులో చదవవచ్చు.

ఆర్టికల్ 395 కూడా కలిపి చదవండి. రాజ్యాంగం అమల్లోకి రావడంతో ఆర్టికల్ 395 ద్వారా భారత స్వాతంత్య్ర చట్టం, 1947, భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 (దానికి సవరణలు, అనుబంధ చట్టాలతో సహా) రద్దయ్యాయి. అయితే ప్రివీ కౌన్సిల్ అధికార పరిధి రద్దు చట్టం, 1949 ను ఈ రద్దు నుంచి స్పష్టంగా మినహాయించారు. హిందీలో అధికారిక పాఠం గురించి చెప్పే ఆర్టికల్ 394A మాత్రం తర్వాత యాభై ఎనిమిదో సవరణ చట్టం, 1987 ద్వారా చేరింది; అది 1949 నాటి అసలు పాఠంలో లేదు.

26 జనవరినే ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?

NCERT 12వ తరగతి చరిత్ర పుస్తకం (మహాత్మా గాంధీ, జాతీయోద్యమం) ప్రకారం డిసెంబర్ 1929 చివర్లో కాంగ్రెస్ లాహోర్‌లో వార్షిక సమావేశం జరిపింది. అక్కడ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షుడయ్యారు, “పూర్ణ స్వరాజ్” (సంపూర్ణ స్వాతంత్య్రం) లక్ష్యంగా ప్రకటించారు. ఆ తర్వాత 26 జనవరి 1930న దేశమంతా “స్వాతంత్య్ర దినం” పాటించి, వివిధ చోట్ల జాతీయ జెండా ఎగురవేశారు.

PIB ప్రచురణ ఇదే విషయాన్ని నేరుగా చెబుతుంది: 26 జనవరిని ఎంచుకోవడం ఉద్దేశపూర్వకంగా జరిగింది, ఎందుకంటే ఆ తేదీకి 1930 పూర్ణ స్వరాజ్ దినం వారసత్వం ఉంది. ఆ రోజు ప్రజలు డొమినియన్ హోదాను తిరస్కరించి సంపూర్ణ స్వయంపాలనకు కట్టుబడ్డారు. రాజ్యాంగాన్ని అదే తేదీన అమలు చేయడం ద్వారా స్వాతంత్య్రోద్యమ ఆకాంక్షలను రాజ్యాంగ గణతంత్ర వ్యవస్థతో జోడించారని PIB వివరించింది. 26 జనవరి 1950న భారత్ “సార్వభౌమ ప్రజాస్వామ్య గణతంత్రం”గా అవతరించింది. “సామ్యవాద”, “లౌకిక” పదాలు 1976 నాటి 42వ సవరణ ద్వారా తర్వాత చేరాయి.

స్వాతంత్య్రం 15 ఆగస్టు 1947న వచ్చినా, ఆ రోజు నుంచి 26 జనవరి 1950 వరకు మన దేశం భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935, భారత స్వాతంత్య్ర చట్టం, 1947 ఆధారంగానే నడిచింది. కొత్త రాజ్యాంగం ఈ చట్టం స్థానాన్ని తీసుకుందని PIB ప్రచురణ చెబుతుంది.

రాజ్యాంగ పరిషత్ ప్రయాణం: కాలక్రమం

తేదీ	సంఘటన
డిసెంబర్ 1929	లాహోర్ కాంగ్రెస్ సమావేశం, పూర్ణ స్వరాజ్ ప్రకటన (అధ్యక్షుడు నెహ్రూ)
26 జనవరి 1930	దేశవ్యాప్తంగా పూర్ణ స్వరాజ్ దినం / స్వాతంత్య్ర దినం
9 డిసెంబర్ 1946	రాజ్యాంగ పరిషత్ తొలి సమావేశం, న్యూఢిల్లీలోని కాన్‌స్టిట్యూషన్ హాల్ (నేటి పార్లమెంటు సెంట్రల్ హాల్)
13 డిసెంబర్ 1946	నెహ్రూ లక్ష్యాల తీర్మానం ప్రవేశపెట్టారు
22 జనవరి 1947	లక్ష్యాల తీర్మానం ఆమోదం, సభ్యులంతా నిలబడి
14 ఆగస్టు 1947	విభజిత భారతదేశానికి రాజ్యాంగ పరిషత్‌గా మళ్లీ సమావేశం
15 ఆగస్టు 1947	స్వాతంత్య్రం
14 నుంచి 26 నవంబర్ 1949	పదకొండో (చివరి కార్యాచరణ) సెషన్
26 నవంబర్ 1949	రాజ్యాంగ ఆమోదం; ఆర్టికల్ 394లోని నిబంధనలు అమల్లోకి
24 జనవరి 1950	రాజేంద్ర ప్రసాద్ రాష్ట్రపతిగా ఎన్నిక; సభ్యుల సంతకాలు; పరిషత్ నిరవధిక వాయిదా
26 జనవరి 1950	మిగతా రాజ్యాంగం అమలు; గణతంత్ర దినం
2015	26 నవంబర్‌ను రాజ్యాంగ దినోత్సవంగా ప్రకటన

లక్ష్యాల తీర్మానం తేదీ NCERT “Framing the Constitution” అధ్యాయం నుంచి, దాని ఆమోద తేదీ constitutionofindia.net ఆర్కైవ్ నుంచి తీసుకున్నాను. సెషన్ల తేదీలు న్యూ ఇండియా సమాచార్ (PIB) జాబితా ప్రకారం ఉన్నాయి: మొదటి సెషన్ డిసెంబర్ 9-23, 1946; రెండో సెషన్ జనవరి 20-25, 1947; పదకొండో సెషన్ నవంబర్ 14-26, 1949.

పరిషత్ ఎంత కాలం పనిచేసింది? రాజ్యసభ వెబ్‌సైట్ ప్రకారం రాజ్యాంగ రచనకు “రెండేళ్ల పదకొండు నెలల పదిహేడు రోజులు” పట్టింది. ఈ కాలంలో పదకొండు సెషన్లు, మొత్తం 165 రోజులు సమావేశాలు జరిగాయి. వీటిలో 114 రోజులు ముసాయిదా రాజ్యాంగం పరిశీలనకే పోయాయి. PIB ప్రచురణ కూడా ఇదే “seventeen days” అంటుంది.

ఇక్కడ ఒక వైరుధ్యం ఉంది. చాలా గైడ్‌లు, కొన్ని వెబ్‌సైట్లు దీన్ని “2 సంవత్సరాలు 11 నెలలు 18 రోజులు” అని రాస్తాయి. అధికారిక పార్లమెంటు, PIB ప్రచురణలు 17 రోజులు అంటాయి కాబట్టి ఈ పోస్టు 17 రోజులనే అనుసరిస్తుంది. పరీక్షలో రెండూ ఆప్షన్లుగా వస్తే అధికారిక సంఖ్య 17 ని ఎంచుకోండి; ఒక్కటే ఉంటే అదే సమాధానం.

24 జనవరి 1950: సంతకాలు, తొలి రాష్ట్రపతి ఎన్నిక

24 జనవరి 1950 (మంగళవారం) రాజ్యాంగ పరిషత్ చివరి సమావేశం. సంపుటి XII చర్చల ప్రకారం ఆ రోజు జరిగినవి ఇవి:

రాష్ట్రపతి ఎన్నిక: రిటర్నింగ్ అధికారి, పరిషత్ కార్యదర్శి హెచ్.వి.ఆర్. అయ్యంగార్ రాష్ట్రపతి పదవికి ఒకే నామినేషన్ వచ్చిందని ప్రకటించారు. ఆ అభ్యర్థి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్. ఆయన పేరును నెహ్రూ ప్రతిపాదించగా, సర్దార్ వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్ బలపరిచారు. దాంతో రాజేంద్ర ప్రసాద్ రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైనట్లు ప్రకటించారు. ఇప్పటి రాష్ట్రపతి ఎన్నిక పద్ధతి పూర్తిగా వేరు; దాని కోసం రాష్ట్రపతి ఎన్నిక విధానం చూడండి.

హిందీ అనువాదం ధృవీకరణ: పరిషత్ అధ్యక్షుడు హిందీ అనువాద ప్రతులపై సంతకం చేసి ధృవీకరించారు.

రాజ్యాంగంపై సంతకాలు: మూడు ప్రతులు సిద్ధంగా ఉన్నాయి: కళాకారులు అలంకరించిన చేతిరాత ఇంగ్లీష్ ప్రతి, ముద్రిత ఇంగ్లీష్ ప్రతి, చేతిరాత హిందీ ప్రతి. ప్రధానమంత్రి నెహ్రూ ప్రజా విధులపై వెళ్లాల్సి ఉండడంతో ఆయనను మొదట సంతకం చేయమని అధ్యక్షుడు కోరారు. తర్వాత సభ్యులు ఒక్కొక్కరుగా సంతకాలు చేశారు, అందరి తర్వాత అధ్యక్షుడు రాజేంద్ర ప్రసాద్ సంతకం చేశారు. NCERT 11వ తరగతి “Constitution: Why and How?” ప్రకారం విభజన తర్వాత పరిషత్ సభ్యుల సంఖ్య 299 కి తగ్గింది, 24 జనవరి 1950న హాజరైన 284 మంది సంతకం చేశారు.

ముగింపు: “జన గణ మన”, “వందే మాతరం” పాడిన తర్వాత పరిషత్ నిరవధికంగా వాయిదా పడింది.

మరో వైరుధ్యం: NCERT 12వ తరగతి “Framing the Constitution” అధ్యాయంలోని కాలక్రమం, ఒక చిత్ర వివరణ “Constitution is signed” అని డిసెంబర్ 1949 చూపిస్తాయి. కానీ పరిషత్ అధికారిక చర్చల రికార్డు, NCERT 11వ తరగతి పుస్తకం రెండూ సంతకాల తేదీ 24 జనవరి 1950 అని చెబుతాయి. ప్రాథమిక రికార్డు కాబట్టి ఈ పోస్టు 24 జనవరి 1950 నే అనుసరిస్తుంది.

రాజ్యాంగ దినోత్సవం (సంవిధాన్ దివస్)

23 నవంబర్ 2015 నాటి PIB ప్రకటన ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వం 26 నవంబర్‌ను “రాజ్యాంగ దినోత్సవం”గా పాటించాలని నిర్ణయించింది. ఆ ఏడాది డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ 125వ జయంతి ఉత్సవాలు జరుగుతున్నాయి. ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడిగా రాజ్యాంగ రచనలో ఆయన పాత్రకు నివాళిగా ఈ దినోత్సవాన్ని ఆ ఉత్సవాల్లో భాగం చేశారు. సామాజిక న్యాయ, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖను నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా పేర్కొన్నారు. మొదటి రాజ్యాంగ దినోత్సవం రోజు (26 నవంబర్ 2015) పాఠశాలల్లో ప్రవేశిక చదవాలని సూచించారు.

వికీపీడియా ప్రకారం ఈ ప్రకటనను ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 11 అక్టోబర్ 2015న చేశారు, గెజిట్ నోటిఫికేషన్ 19 నవంబర్ 2015న వెలువడింది. ఈ రోజును “నేషనల్ లా డే” (జాతీయ న్యాయ దినం) అని కూడా పిలుస్తారని అదే పేజీ చెబుతుంది. గెజిట్ ప్రతిని నేను నేరుగా చూడలేదు; PIB ప్రకటన మాత్రం 2015 నిర్ణయాన్ని నిర్ధారిస్తుంది.

తరచుగా కలిపేసే తేదీలు: పోలిక పట్టిక

అంశం	తేదీ	ఆధారం
రాజ్యాంగ ఆమోదం	26 నవంబర్ 1949	ప్రవేశిక చివరి వాక్యం
కొన్ని నిబంధనల తక్షణ అమలు	26 నవంబర్ 1949	ఆర్టికల్ 394
సంతకాలు, తొలి రాష్ట్రపతి ఎన్నిక	24 జనవరి 1950	పరిషత్ చర్చలు, సంపుటి XII
పూర్తి అమలు / ప్రారంభ తేదీ	26 జనవరి 1950	ఆర్టికల్ 394
రాజ్యాంగ దినోత్సవం	ప్రతి ఏటా 26 నవంబర్ (2015 నుంచి)	PIB, 2015
గణతంత్ర దినోత్సవం	ప్రతి ఏటా 26 జనవరి	26 జనవరి 1950 జ్ఞాపకం
పూర్ణ స్వరాజ్ దినం	26 జనవరి 1930	లాహోర్ సమావేశం (డిసెంబర్ 1929) పూర్ణ స్వరాజ్ ప్రకటన తర్వాత

పరీక్షల్లో ఎలా అడుగుతారు: ఒక ఉదాహరణ

ప్రశ్న ఇలా ఉండవచ్చు: “1 డిసెంబర్ 1949 నాటికి అమల్లో ఉన్న నిబంధన ఏది? (A) ఆర్టికల్ 14 (B) ఆర్టికల్ 52 (C) ఆర్టికల్ 324 (D) ఆర్టికల్ 368”.

మొదట తేదీ చూడండి. 1 డిసెంబర్ 1949 అంటే ఆమోదం (26 నవంబర్ 1949) తర్వాత, పూర్తి అమలు (26 జనవరి 1950) ముందు. ఈ మధ్య కాలంలో అమల్లో ఉన్నవి ఆర్టికల్ 394 జాబితాలోని నిబంధనలు మాత్రమే. ఆర్టికల్ 14 (చట్టం ముందు సమానత్వం), ఆర్టికల్ 52 (భారత రాష్ట్రపతి ఉండాలి), ఆర్టికల్ 368 (రాజ్యాంగ సవరణ అధికారం) ఆ జాబితాలో లేవు. ఆర్టికల్ 324 (ఎన్నికల సంఘం) ఉంది. కాబట్టి సమాధానం (C).

ఇక్కడ ఉచ్చు ఆర్టికల్ 52. రాష్ట్రపతి ప్రమాణానికి సంబంధించిన ఆర్టికల్ 60 ముందే అమలైంది కాబట్టి “రాష్ట్రపతి” అనే ఆర్టికల్ 52 కూడా ముందే వచ్చిందని చాలామంది పొరపడతారు. ఆర్టికల్ 52 జాబితాలో లేదు. మరింత లోతుగా ముఖ్యమైన ఆర్టికల్స్ కోసం మా పాలిటీ విభాగం చూడండి.

నా అభిప్రాయం, ఒక పరిమితి

నా అభిప్రాయం: ఈ టాపిక్‌లో మార్కులు తెచ్చేది ఆర్టికల్ 394 జాబితానే. పదిహేను సంఖ్యలను బట్టీ పట్టకండి. నాలుగు గుంపులుగా గుర్తుంచుకోండి: పౌరసత్వం (5 నుంచి 9); కొత్త ప్రభుత్వం మొదలవడానికి రాష్ట్రపతి ప్రమాణం (60), ఎన్నికల సంఘం (324); నిర్వచనాలు, వ్యాఖ్యానం (366, 367); పరివర్తన నిబంధనలు (379, 380, 388, 391, 392, 393). ఒక్కో గుంపు ముందే ఎందుకు కావాలో తెలిస్తే జాబితా మర్చిపోరు.

పరిమితి: 26 జనవరి ఎంపికకు పూర్ణ స్వరాజ్ దినమే కారణమని PIB చెబుతుంది, కానీ ఆ తేదీని ఎంచుకుంటూ రాజ్యాంగ పరిషత్ చేసిన తీర్మానాన్ని లేదా చర్చను నేను చూడలేదు. కాబట్టి ఈ కారణం ప్రభుత్వ వివరణ మాత్రమే, పరిషత్ రికార్డు నుంచి వచ్చింది కాదు. 26 నవంబర్ 1949 నాటి చర్చల సంపుటిని కూడా నేను తెరవలేదు; ఆమోద తేదీకి ఆధారం ప్రవేశిక పాఠం ఒక్కటే.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. రాజ్యాంగ పరిషత్ రాజ్యాంగాన్ని “ఆమోదించి, శాసనంగా చేసి, మనకు మనమే ఇచ్చుకున్న” తేదీ రాజ్యాంగ పాఠంలో ఏ భాగంలో నమోదై ఉంది? (A) ఆర్టికల్ 393 పాఠంలో (B) ఆర్టికల్ 395 పాఠంలో (C) ప్రవేశిక చివరి వాక్యంలో (D) ఆర్టికల్ 394 పాఠంలో

సమాధానం

(C) ప్రవేశిక చివరి వాక్యంలో. ప్రవేశిక చివర “this twenty-sixth day of November, 1949, do HEREBY ADOPT, ENACT AND GIVE TO OURSELVES THIS CONSTITUTION” అని ఉంది, అదే ఆమోద తేదీకి రాజ్యాంగంలోని ఆధారం. ఆర్టికల్ 394 కూడా తేదీల గురించి మాట్లాడుతుంది, కానీ అది ఆమోద తేదీని కాకుండా ఏ నిబంధనలు ఎప్పుడు అమల్లోకి వస్తాయో, అంటే 26 జనవరి 1950 ప్రారంభ తేదీని చెబుతుంది. ఆర్టికల్ 393 రాజ్యాంగానికి పేరు పెడుతుంది, ఆర్టికల్ 395 పాత చట్టాలను రద్దు చేస్తుంది. కాబట్టి “ఆమోదం” ప్రశ్నకు ప్రవేశిక, “అమలు” ప్రశ్నకు ఆర్టికల్ 394 అని విడదీసి గుర్తుంచుకోవాలి.

2. ఒక వ్యక్తి 1 డిసెంబర్ 1949 నాటికి భారత రాజ్యాంగంలోని ఏ నిబంధన అమల్లో ఉందని వాదించవచ్చు? (A) ఆర్టికల్ 324 (ఎన్నికల సంఘం) (B) ఆర్టికల్ 14 (చట్టం ముందు సమానత్వం) (C) ఆర్టికల్ 368 (సవరణ అధికారం) (D) ఆర్టికల్ 343 (కేంద్ర అధికార భాష)

సమాధానం

(A) ఆర్టికల్ 324 (ఎన్నికల సంఘం). 1 డిసెంబర్ 1949 అనేది ఆమోదం (26 నవంబర్ 1949) తర్వాత, పూర్తి అమలు (26 జనవరి 1950) ముందు వచ్చే తేదీ. ఈ మధ్య కాలంలో ఆర్టికల్ 394 జాబితాలోని నిబంధనలు మాత్రమే అమల్లో ఉన్నాయి, వాటిలో ఎన్నికల పర్యవేక్షణను ఎన్నికల సంఘానికి అప్పగించే ఆర్టికల్ 324 ఒకటి. ప్రాథమిక హక్కు అయిన ఆర్టికల్ 14, సవరణ అధికారం ఇచ్చే ఆర్టికల్ 368, అధికార భాషకు సంబంధించిన ఆర్టికల్ 343 జాబితాలో లేవు, అవి 26 జనవరి 1950 నుంచే అమలయ్యాయి. తేదీని రెండు మైలురాళ్ల మధ్య ఉంచి చూడడమే ఇలాంటి ప్రశ్నలకు కీలకం.

3. 26 జనవరి 1950న కొత్త రాష్ట్రపతి పదవి చేపట్టడానికి వీలుగా, ఆమోదం రోజునే అమల్లోకి వచ్చిన రాష్ట్రపతి సంబంధిత ఆర్టికల్ ఏది? (A) ఆర్టికల్ 52 (B) ఆర్టికల్ 326 (C) ఆర్టికల్ 368 (D) ఆర్టికల్ 60

సమాధానం

(D) ఆర్టికల్ 60. ఆర్టికల్ 60 రాష్ట్రపతి ప్రమాణం లేదా ప్రతిజ్ఞకు సంబంధించినది, ఇది ఆర్టికల్ 394 జాబితాలో ఉండి 26 నవంబర్ 1949నే అమల్లోకి వచ్చింది. రాష్ట్రపతి పదవి చేపట్టే ముందు భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి సమక్షంలో ప్రమాణం చేయాలి కాబట్టి ఈ ఏర్పాటు ముందే సిద్ధంగా ఉండాలి. ఆర్టికల్ 52 “భారతదేశానికి ఒక రాష్ట్రపతి ఉండాలి” అని చెబుతుంది, కానీ అది ఆ జాబితాలో లేదు; ఇదే అత్యంత దగ్గరి ఉచ్చు. ఆర్టికల్ 326 వయోజన ఓటు హక్కుకు, ఆర్టికల్ 368 సవరణకు సంబంధించినవి.

4. 1950లో రాజ్యాంగ ప్రారంభ తేదీగా 26 జనవరిని ఎంచుకోవడం వెనుక ఉన్నదని PIB పేర్కొన్న చారిత్రక సంఘటన ఏది? (A) 1946లో రాజ్యాంగ పరిషత్ తొలి సమావేశం (B) 1930లో దేశవ్యాప్తంగా పూర్ణ స్వరాజ్ దినం పాటించడం (C) 1947లో లక్ష్యాల తీర్మానం ఆమోదం పొందడం (D) 1935లో భారత ప్రభుత్వ చట్టం రూపొందడం

సమాధానం

(B) 1930లో దేశవ్యాప్తంగా పూర్ణ స్వరాజ్ దినం పాటించడం. డిసెంబర్ 1929 లాహోర్ సమావేశం పూర్ణ స్వరాజ్యాన్ని లక్ష్యంగా ప్రకటించిన తర్వాత 26 జనవరి 1930న దేశమంతా ఆ దినాన్ని పాటించింది. ఆ వారసత్వం కారణంగానే 26 జనవరిని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఎంచుకున్నారని PIB ప్రచురణ స్పష్టంగా చెబుతుంది. లక్ష్యాల తీర్మానం 22 జనవరి 1947న ఆమోదం పొందింది, తేదీ దగ్గరగా ఉన్నా దానికి ఈ ఎంపికతో సంబంధం లేదు. పరిషత్ తొలి సమావేశం డిసెంబర్‌లో జరిగింది, 1935 చట్టాన్ని రాజ్యాంగం రద్దు చేసింది కాబట్టి అవి కారణాలు కావు.

5. 24 జనవరి 1950న రాజ్యాంగ ప్రతులపై అందరికంటే ముందు సంతకం చేసింది ఎవరు, ఎందుకు? (A) రాజేంద్ర ప్రసాద్, పరిషత్ అధ్యక్షుడిగా ఉన్నందుకు (B) బి.ఆర్. అంబేద్కర్, ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడైనందుకు (C) వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్, రాష్ట్రపతి నామినేషన్ బలపరిచినందుకు (D) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, ప్రజా విధులపై వెళ్లాల్సి ఉన్నందుకు

సమాధానం

(D) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, ప్రజా విధులపై వెళ్లాల్సి ఉన్నందుకు. సభ్యులను వారు కూర్చున్న వరుసలో పిలవాలని అనుకున్నా, ప్రధానమంత్రి ప్రజా విధులపై వెళ్లాల్సి ఉన్నందున ఆయనను మొదట సంతకం చేయమని అధ్యక్షుడు కోరారని సంపుటి XII చర్చలు చెబుతాయి. పరిషత్ అధ్యక్షుడు రాజేంద్ర ప్రసాద్ మిగతా సభ్యులందరి తర్వాత చివర్లో సంతకం చేశారు, కాబట్టి “అధ్యక్షుడు మొదట” అనే అంచనా తప్పు. అంబేద్కర్ ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడే అయినా సంతకాల క్రమంలో ఆయనకు ప్రత్యేక స్థానం ఇచ్చినట్లు రికార్డులో లేదు. పటేల్ రాష్ట్రపతి నామినేషన్‌ను బలపరిచారు, అది సంతకాల క్రమంతో సంబంధం లేని వేరే అంశం.

6. డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ భారత తొలి రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైన విధానాన్ని సరిగ్గా వివరించేది ఏది? (A) 24 జనవరి 1950న రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో ఒకే నామినేషన్ రావడంతో ఎన్నికైనట్లు ప్రకటించారు (B) 26 జనవరి 1950న తాత్కాలిక పార్లమెంటు సభ్యుల రహస్య ఓటింగ్‌లో ఎన్నికయ్యారు (C) 26 నవంబర్ 1949న రాజ్యాంగ ఆమోద తీర్మానంతో పాటే ఎన్నికైనట్లు ప్రకటించారు (D) 22 జనవరి 1947న లక్ష్యాల తీర్మానం ఆమోదం రోజున పరిషత్ ఆయనను ఎన్నుకుంది

సమాధానం

(A) 24 జనవరి 1950న రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో ఒకే నామినేషన్ రావడంతో ఎన్నికైనట్లు ప్రకటించారు. ఆ రోజు రిటర్నింగ్ అధికారి హెచ్.వి.ఆర్. అయ్యంగార్ రాష్ట్రపతి పదవికి వచ్చిన ఏకైక నామినేషన్ రాజేంద్ర ప్రసాద్‌దేనని ప్రకటించారు. నెహ్రూ ప్రతిపాదించగా పటేల్ బలపరిచారు, పోటీ లేకపోవడంతో ఆయన ఎన్నికైనట్లు ప్రకటించారు. 26 జనవరి 1950 ఆయన పదవి చేపట్టిన తేదీతో ముడిపడి ఉంటుంది, ఎన్నిక తేదీ కాదు; ఈ తేడానే ప్రశ్నలో ఉచ్చు. 26 నవంబర్ 1949, 22 జనవరి 1947 తేదీలు వరుసగా రాజ్యాంగ ఆమోదం, లక్ష్యాల తీర్మానం ఆమోదానికి సంబంధించినవి.

7. 2015లో 26 నవంబర్‌ను రాజ్యాంగ దినోత్సవంగా పాటించాలని నిర్ణయించినప్పుడు, ఆ ఏడాది జరుగుతున్న ఏ ఉత్సవాల్లో భాగంగా దాన్ని ప్రకటించారు? (A) రాజేంద్ర ప్రసాద్ 125వ జయంతి ఉత్సవాలు (B) జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ 125వ జయంతి ఉత్సవాలు (C) బి.ఆర్. అంబేద్కర్ 125వ జయంతి ఉత్సవాలు (D) వల్లభ్‌భాయ్ పటేల్ 125వ జయంతి ఉత్సవాలు

సమాధానం

(C) బి.ఆర్. అంబేద్కర్ 125వ జయంతి ఉత్సవాలు. 23 నవంబర్ 2015 నాటి PIB ప్రకటన ప్రకారం ఆ ఏడాది దేశం అంబేద్కర్ 125వ జయంతి జరుపుకుంటోంది, రాజ్యాంగ దినోత్సవాన్ని ఆ ఏడాది పొడవునా జరిగే ఉత్సవాల్లో భాగం చేశారు. ముసాయిదా కమిటీ అధ్యక్షుడిగా రాజ్యాంగ రచనలో ఆయన పాత్రకు ఇది నివాళి అని ప్రకటన చెప్పింది. రాజేంద్ర ప్రసాద్ పరిషత్ అధ్యక్షుడిగా కీలకమైనా, ఈ నిర్ణయాన్ని ఆయన జయంతితో ముడిపెట్టలేదు. ఈ ఉత్సవాలకు సామాజిక న్యాయ, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖను నోడల్ మంత్రిత్వ శాఖగా ప్రకటన పేర్కొంది.

8. రాజ్యాంగ పరిషత్ పని కాలాన్ని రాజ్యసభ, PIB అధికారిక ప్రచురణలు ఎలా పేర్కొన్నాయి? (A) 2 సంవత్సరాలు 11 నెలలు 18 రోజులు; 11 సెషన్లు; 165 రోజులు (B) 2 సంవత్సరాలు 11 నెలలు 17 రోజులు; 11 సెషన్లు; 165 రోజులు (C) 2 సంవత్సరాలు 11 నెలలు 17 రోజులు; 11 సెషన్లు; 114 రోజులు (D) 2 సంవత్సరాలు 11 నెలలు 18 రోజులు; 11 సెషన్లు; 114 రోజులు

సమాధానం

(B) 2 సంవత్సరాలు 11 నెలలు 17 రోజులు; 11 సెషన్లు; 165 రోజులు. రాజ్యసభ వెబ్‌సైట్, PIB ప్రచురణ రెండూ “రెండేళ్ల పదకొండు నెలల పదిహేడు రోజులు” అని, పదకొండు సెషన్లలో మొత్తం 165 రోజులు సమావేశాలు జరిగాయని చెబుతాయి. 114 రోజులు అనేది మొత్తం సమావేశ దినాలు కాదు, వాటిలో ముసాయిదా రాజ్యాంగ పరిశీలనకు పట్టిన భాగం మాత్రమే. 18 రోజులు అనే సంఖ్య కొన్ని గైడ్‌లు, వెబ్‌సైట్లలో కనిపిస్తుంది, కానీ అధికారిక పార్లమెంటు రికార్డు 17 రోజులు అంటుంది. ప్రశ్న “అధికారిక” అని అడిగినప్పుడు 17 రోజులు, 165 రోజులు కలిసి ఉన్న ఆప్షనే సరైనది.

9. రాజ్యాంగం అమల్లోకి రావడంతో ఆర్టికల్ 395 ద్వారా రద్దైన చట్టాలను సరిగ్గా చూపేది ఏది? (A) భారత స్వాతంత్య్ర చట్టం, 1947 మరియు భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 (B) భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 మరియు ప్రివీ కౌన్సిల్ అధికార పరిధి రద్దు చట్టం, 1949 (C) భారత స్వాతంత్య్ర చట్టం, 1947 మరియు ప్రివీ కౌన్సిల్ అధికార పరిధి రద్దు చట్టం, 1949 (D) భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935 మాత్రమే, భారత స్వాతంత్య్ర చట్టం కాదు

సమాధానం

(A) భారత స్వాతంత్య్ర చట్టం, 1947 మరియు భారత ప్రభుత్వ చట్టం, 1935. ఆర్టికల్ 395 ఈ రెండు చట్టాలను, 1935 చట్టానికి సవరణలు, అనుబంధ చట్టాలతో సహా రద్దు చేసింది. అదే ఆర్టికల్ ప్రివీ కౌన్సిల్ అధికార పరిధి రద్దు చట్టం, 1949 ను రద్దు నుంచి స్పష్టంగా మినహాయించింది, కాబట్టి ఆ చట్టం ఉన్న ఆప్షన్లు తప్పు. భారత స్వాతంత్య్ర చట్టం కూడా రద్దైంది కాబట్టి “1935 చట్టం మాత్రమే” అనే ఆప్షన్ అసంపూర్ణం. స్వాతంత్య్రం తర్వాత 26 జనవరి 1950 వరకు దేశం ఈ పాత చట్టాల ఆధారంగా నడిచిందని ఈ ఆర్టికల్ గుర్తు చేస్తుంది.

10. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రవేశపెట్టిన లక్ష్యాల తీర్మానాన్ని రాజ్యాంగ పరిషత్ ఏ రోజు ఆమోదించింది? (A) 13 డిసెంబర్ 1946 (B) 9 డిసెంబర్ 1946 (C) 26 జనవరి 1947 (D) 22 జనవరి 1947

సమాధానం

(D) 22 జనవరి 1947. నెహ్రూ ఈ తీర్మానాన్ని 13 డిసెంబర్ 1946న ప్రవేశపెట్టారు, చర్చ తర్వాత 22 జనవరి 1947న సభ్యులంతా నిలబడి దాన్ని ఆమోదించారు. 13 డిసెంబర్ ప్రవేశపెట్టిన తేదీ మాత్రమే, ఆమోద తేదీ కాదు; ఈ రెండింటి మధ్య తేడానే ప్రశ్న పరీక్షిస్తోంది. 9 డిసెంబర్ 1946 పరిషత్ తొలి సమావేశ తేదీ. 26 జనవరి పూర్ణ స్వరాజ్ దినం కాబట్టి ఆకర్షణీయంగా కనిపిస్తుంది, కానీ తీర్మానం ఆ రోజుకు ముందే ఆమోదం పొందింది.

FAQ

భారత రాజ్యాంగాన్ని ఏ రోజు ఆమోదించారు, ఏ రోజు అమల్లోకి వచ్చింది?

రాజ్యాంగ పరిషత్ 26 నవంబర్ 1949న రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించింది. ఈ తేదీ ప్రవేశిక చివరి వాక్యంలోనే ఉంది. ఆర్టికల్ 394 ప్రకారం కొన్ని నిబంధనలు అదే రోజు అమల్లోకి వచ్చాయి, మిగతా రాజ్యాంగం మొత్తం 26 జనవరి 1950 నుంచి అమలైంది.

రాజ్యాంగం అమలుకు 26 జనవరినే ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?

డిసెంబర్ 1929 లాహోర్ కాంగ్రెస్ సమావేశం పూర్ణ స్వరాజ్యాన్ని లక్ష్యంగా ప్రకటించింది. 26 జనవరి 1930న దేశమంతా పూర్ణ స్వరాజ్ దినం పాటించారు. ఆ జ్ఞాపకాన్ని గౌరవించేందుకే ఆ తేదీని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఎంచుకున్నారని PIB పేర్కొంది.

రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యులు రాజ్యాంగంపై ఎప్పుడు సంతకాలు చేశారు?

24 జనవరి 1950న జరిగిన పరిషత్ చివరి సమావేశంలో సంతకాలు చేశారు. NCERT ప్రకారం ఆ రోజు హాజరైన 284 మంది సంతకం చేశారు. అదే రోజు ఒకే నామినేషన్ రావడంతో డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ భారత రాష్ట్రపతిగా ఎన్నికైనట్లు ప్రకటించారు.

రాజ్యాంగ దినోత్సవం, గణతంత్ర దినోత్సవం మధ్య తేడా ఏమిటి?

26 నవంబర్ రాజ్యాంగ దినోత్సవం (సంవిధాన్ దివస్); ఇది రాజ్యాంగ ఆమోదాన్ని గుర్తు చేస్తుంది, 2015 నుంచి పాటిస్తున్నారు. 26 జనవరి గణతంత్ర దినోత్సవం; ఇది రాజ్యాంగం పూర్తిగా అమల్లోకి వచ్చిన రోజు.

Sources

• The Constitution of India (as on 1st May, 2024), Legislative Department, Ministry of Law and Justice
• Constituent Assembly of India Debates (Proceedings), Volume XII, 24 January 1950, sansad.in
• The Journey of India as a Republic, PIB, January 25, 2026
• 26th November to be observed as ‘Constitution Day’, PIB, Ministry of Social Justice & Empowerment, 23 November 2015
• Constituent Assembly, Rajya Sabha (sansad.in)
• Sessions of the Constituent Assembly, New India Samachar (PIB), November 16-30
• NCERT Class 11, Indian Constitution at Work, Chapter 1: Constitution: Why and How?
• NCERT Class 12, Themes in Indian History Part III, Theme 11: Mahatma Gandhi and the Nationalist Movement
• NCERT Class 12, Themes in Indian History Part III, Theme 12: Framing the Constitution
• This Month in Constitution-Making (January 1947): The Constituent Assembly passes the Objectives Resolution, constitutionofindia.net
• Constitution Day (India), Wikipedia
• Constituent Assembly of India, GKToday