హరప్పా నాగరికత యొక్క విశిష్టత ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన వారి శాస్త్రీయ పట్టణ నిర్మాణ ప్రణాళిక మరియు పారిశుధ్య స్పృహలో ప్రతిబింబిస్తుంది.
- గ్రిడ్ వ్యవస్థ మరియు పట్టణ విభజన:
- నగరాలు చదరంగం పలక నమూనాలో (Grid System) నిర్మించబడ్డాయి; వీధులు ఉత్తర-దక్షిణ, తూర్పు-పడమరలుగా లంబకోణంలో (90 డిగ్రీల వద్ద) ఖండించుకునేవి.
- సాధారణంగా నగరాలు రెండు విభాగాలుగా ఉండేవి: పశ్చిమ వైపున ఎత్తైన వేదికపై కోట (Citadel - పాలక వర్గం నివాసం), తూర్పు వైపున విస్తృతమైన దిగువ పట్టణం (Lower Town - సామాన్య ప్రజల నివాసం).
- భవన నిర్మాణాలు మరియు కాల్చిన ఇటుకలు:
- సమకాలీన ఈజిప్ట్, మెసొపొటేమియాలలో ఎండబెట్టిన ఇటుకలు వాడగా, హరప్పన్లు ప్రామాణిక నిష్పత్తి (4:2:1 - పొడవు:వెడల్పు:మందం) కలిగిన కాల్చిన ఇటుకలను (Burnt Bricks) విస్తృతంగా ఉపయోగించారు.
- ఇళ్లన్నీ మధ్యలో పెరడు (Courtyard), చుట్టూ గదులు, స్నానాల గది మరియు బావిని కలిగి ఉండేవి.
- దుమ్ము, శబ్దం రాకుండా ఉండేందుకు ఇళ్ల తలుపులు ప్రధాన వీధిలోకి కాకుండా వెనుక సందుల్లోకి తెరుచుకునేవి (లోథాల్లో మాత్రమే తలుపులు ప్రధాన వీధి వైపు తెరుచుకుంటాయి).
- భూగర్భ మురుగునీటి పారుదల వ్యవస్థ (Underground Drainage):
- ప్రతి ఇంటి స్నానాల గది నుండి మురుగునీరు గోడలలోని పైపుల ద్వారా వీధిలోని ప్రధాన భూగర్భ కాలువలోకి చేరేది.
- కాలువలను సున్నపురాతి పలకలు లేదా ఇటుకలతో పూర్తిగా కప్పి ఉంచేవారు; చెత్తను నిరోధించడానికి ఇంకుడు గుంతలు (Sump pits), శుభ్రం చేయడానికి నిర్దిష్ట దూరాల్లో మ్యాన్హోల్స్ ఏర్పాటు చేశారు.