ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలోని జాతీయ ఉద్యానవనాలు, వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు ఏవి?

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 3 జాతీయ ఉద్యానవనాలు (శ్రీ వేంకటేశ్వర, పాపికొండ, రాజీవ్ గాంధీ), 13 వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు, ఒక టైగర్ రిజర్వ్ (నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం) ఉన్నాయి. తెలంగాణలో 3 జాతీయ ఉద్యానవనాలు (కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి, మృగవని, మహావీర్ హరిణ వనస్థలి), 7 అభయారణ్యాలు, 2 టైగర్ రిజర్వులు (కవ్వాల్, అమ్రాబాద్) కలిపి మొత్తం పన్నెండు రక్షిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.

ఈ జాబితాలను, విస్తీర్ణాలను రెండు రాష్ట్రాల అటవీ శాఖల సైట్ల నుంచే తీసుకున్నాను: AP అటవీ శాఖ వన్యప్రాణి పరిచయ పేజీ, తెలంగాణ అటవీ శాఖ వన్యప్రాణి పేజీ, తెలంగాణ అటవీ శాఖ ప్రచురించిన రక్షిత ప్రాంతాల జాబితా PDF. కోచింగ్ పుస్తకాల్లోని పాత జాబితాలు ఉమ్మడి రాష్ట్రం నాటివి అయి ఉండవచ్చు, అందుకే అధికారిక జాబితాలతో సరిచూసుకోవాలి.

ముందు చట్టం: జాతీయ ఉద్యానవనం vs అభయారణ్యం

రెండింటినీ వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం, 1972 కిందే ప్రకటిస్తారు, కానీ నిబంధనలు వేరు.

అంశం	వన్యప్రాణి అభయారణ్యం	జాతీయ ఉద్యానవనం
ప్రకటించే సెక్షన్	సెక్షన్ 18	సెక్షన్ 35
పశువుల మేత	సెక్షన్ 33(d) కింద నియంత్రించవచ్చు లేదా నిషేధించవచ్చు	సెక్షన్ 35(7) ప్రకారం అనుమతించరు
ఎక్కడ ఏర్పాటు	రాష్ట్రం గుర్తించిన ప్రాంతం	అభయారణ్యం లోపల గానీ బయట గానీ

సెక్షన్ 35(1) లోని “అభయారణ్యం లోపల గానీ కాకపోయినా” అనే మాట పరీక్షలకు కీలకం. AP లో శ్రీ వేంకటేశ్వర అభయారణ్యం దీనికి ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ. దాన్ని 1985 లో అభయారణ్యంగా, 1989 లో జాతీయ ఉద్యానవనంగా ప్రకటించారు, అభయారణ్యం కోర్ ప్రాంతం మొత్తాన్నీ జాతీయ ఉద్యానవనం చేశారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్: మొత్తం చిత్రం

అంకెలు

• రాష్ట్ర భౌగోళిక విస్తీర్ణం 1,64,325.89 చ.కి.మీ. నోటిఫైడ్ అటవీ విస్తీర్ణం 36,914.69 చ.కి.మీ., అంటే 22.46 శాతం.
• రక్షిత ప్రాంతాల నెట్‌వర్క్ కింద ఉన్న అటవీ విస్తీర్ణం 8139.89 చ.కి.మీ. అని వన్యప్రాణి పరిచయ పేజీ చెబుతుంది.
• అదే శాఖ హోమ్ పేజీలోని “About” విభాగం మాత్రం 3 జాతీయ ఉద్యానవనాలు, 13 అభయారణ్యాల విస్తీర్ణం 7,311.08 చ.కి.మీ., అంటే భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 4.49 శాతం అంటుంది. రెండు అంకెలూ ఒకే శాఖవే. ప్రశ్నలో ఏ లెక్క అడిగారో చూసి సమాధానం ఇవ్వాలి.
• రాష్ట్రంలో 1 టైగర్ రిజర్వ్, 1 ఎలిఫెంట్ రిజర్వ్ (కౌండిన్య అభయారణ్యం, రాయల ఎలిఫెంట్ రిజర్వ్), 1 బయోస్పియర్ రిజర్వ్ (శేషాచలం) ఉన్నాయి.
• గోదావరి, కృష్ణా నదీముఖాల్లోని మడ అడవులు దేశంలో రెండో అతిపెద్ద మాంగ్రూవ్ వ్యవస్థ.

AP లోని మూడు జాతీయ ఉద్యానవనాలు

జాతీయ ఉద్యానవనం	జిల్లా (అటవీ శాఖ ప్రకారం)	విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ.)	ప్రత్యేకత
పాపికొండ	పశ్చిమ గోదావరి	1012.858	గోదావరికి నీరిచ్చే కొండలు, కంచు మేక జాతి
శ్రీ వేంకటేశ్వర	చిత్తూరు	525.97	ఎర్రచందనం, సైకస్ బెడ్డోమీ, గోల్డెన్ గెకో
రాజీవ్ గాంధీ (రామేశ్వరం)	కడప	2.3	ప్రొద్దుటూరులో ఇసుక దిబ్బల వ్యవస్థ

• AP అటవీ శాఖ జాతీయ ఉద్యానవనాల పేజీల ప్రకారం పాపికొండ ప్రాంతంలోని తూర్పు కనుమలు 2531 పుష్ప జాతుల వైవిధ్యానికి ప్రసిద్ధి. అక్కడ 92 పక్షి జాతులు, పులి, చిరుత, అడవి దున్న నివసిస్తాయి.
• శ్రీ వేంకటేశ్వర ఉద్యానవనానికి తిరుమల వేంకటేశ్వరుడి పేరు పెట్టారు. శేషాచలం కొండలకే పరిమితమైన అరుదైన జాతులకు ఇది నిలయమని శాఖ చెబుతుంది; సైకస్ బెడ్డోమీ, ఎర్రచందనం, స్లెండర్ లోరిస్, గోల్డెన్ గెకో దీని సూచిక జాతులు.
• రాజీవ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనం పెన్నా నది ఇసుక అడుగు నుంచి లేచిన ఇసుక దిబ్బల వ్యవస్థ. భూమిలో బొరియలు చేసే పాములు దీని సూచిక జాతులు. దీని చట్టపరమైన స్థితి “పెండింగ్” అని శాఖ పేజీ చూపిస్తుంది.

AP లోని 13 వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు

AP అటవీ శాఖ అభయారణ్యాల పేజీల ఆధారంగా:

అభయారణ్యం	జిల్లా	విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ.)	గుర్తుంచుకోవాల్సింది
కోరింగ	తూర్పు గోదావరి	235.7	కాకినాడ దగ్గర మడ అడవులు; ఆలివ్ రిడ్లీ తాబేళ్లు; 1978
కొల్లేరు	పశ్చిమ గోదావరి, కృష్ణా	308.55	దేశంలో అతిపెద్ద మంచినీటి సరస్సు; రామ్‌సర్ ప్రదేశం
కృష్ణా	కృష్ణా	194.81	కృష్ణా నదీముఖ మడ అడవులు; ఫిషింగ్ క్యాట్
రాజీవ్ గాంధీ (టైగర్ రిజర్వ్)	నంద్యాల, ప్రకాశం, పల్నాడు	1,25,046 హెక్టార్లు	నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్
రోళ్లపాడు	కర్నూలు	6.14	AP లో ఏకైక బట్టమేక పక్షి (GIB) అభయారణ్యం
గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం	నంద్యాల, ప్రకాశం	1193.68	టైగర్ రిజర్వ్‌కు విస్తరించిన కోర్; గుండ్లకమ్మ నది
శ్రీ లంకమల్లేశ్వర	కడప, నెల్లూరు	464.42	జెర్డాన్స్ కోర్సర్‌కు ఏకైక నివాసం
నేలపట్టు	నెల్లూరు	4.58	గూడబాతుల (గ్రే పెలికన్) సంతానోత్పత్తి కేంద్రం
పులికాట్	నెల్లూరు	600	ఫ్లెమింగోలు; రెండో అతిపెద్ద ఉప్పునీటి వ్యవస్థ
కౌండిన్య	చిత్తూరు	357.6	AP లో ఆసియా ఏనుగులకు ఏకైక నివాసం
శ్రీ వేంకటేశ్వర	చిత్తూరు	525.97	1985 లో అభయారణ్యం, 1989 లో జాతీయ ఉద్యానవనం
కంబాలకొండ	విశాఖపట్నం	70.7	విశాఖ నగర శివార్లలో; చిరుత; 2002
శ్రీ పెనుశిల నరసింహ	నెల్లూరు, కడప	1030.9	సైకస్ బెడ్డోమీ, ఎగిరే ఉడుత

ఎక్కువగా అడిగే “ఏకైక”, “అతిపెద్ద” వాస్తవాలు

• శ్రీ లంకమల్లేశ్వర అభయారణ్యం అరుదైన జెర్డాన్స్ కోర్సర్ పక్షికి ఏకైక నివాసం. ఒకప్పుడు అంతరించిందనుకున్న ఈ పక్షిని 1986 లో మళ్లీ కనుగొన్నారు.
• నేలపట్టు ఆగ్నేయాసియాలో గూడబాతులకు అతిపెద్ద సంతానోత్పత్తి కేంద్రం. ఏటా సుమారు 1,500 గూడబాతులు ఇక్కడ పిల్లలను పెంచుతాయి.
• పులికాట్‌కు ఏటా సుమారు 15,000 ఫ్లెమింగోలు వస్తాయి. నేలపట్టు, పులికాట్ రెండూ నెల్లూరు జిల్లాలోనే ఉన్నాయి కాబట్టి పక్షి పేరుతోనే వీటిని వేరు చేయాలి.
• కోరింగ తీరం ఆలివ్ రిడ్లీ తాబేళ్ల సంతానోత్పత్తి ప్రదేశం.

నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్

• AP అటవీ శాఖ దీన్ని దేశంలోనే అతిపెద్ద టైగర్ రిజర్వ్ అని పేర్కొంటుంది. మొత్తం విస్తీర్ణం 3727.50 చ.కి.మీ.
• ఇందులో కోర్ ప్రాంతం 2444.14 చ.కి.మీ., బఫర్ ప్రాంతం 1283.36 చ.కి.మీ. గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం అభయారణ్యం (1193.68 చ.కి.మీ.) విస్తరించిన కోర్‌గా ఉంది.
• ఇది నల్లమల కొండల్లో ఉంది. కృష్ణా నది నల్లమల గుండా 270 కి.మీ. పైగా లోతైన లోయలో ప్రవహిస్తుంది.

తెలంగాణ: పన్నెండు రక్షిత ప్రాంతాలు

తెలంగాణ అటవీ శాఖ ప్రకారం రాష్ట్రంలో 7 అభయారణ్యాలు, 2 టైగర్ రిజర్వులు, 3 జాతీయ ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి. ఈ పన్నెండు ప్రాంతాలు 7260 చ.కి.మీ. విస్తరించి ఉన్నాయి, ఇది రాష్ట్ర అటవీ విస్తీర్ణంలో 27 శాతం. రాష్ట్రంలో 2939 పైగా మొక్క జాతులు, 365 పక్షి జాతులు, 103 క్షీరద జాతులు ఉన్నాయని అదే పేజీ చెబుతుంది.

రకం	పేరు	జిల్లా / అటవీ సర్కిల్	విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ.)
అభయారణ్యం	ఏటూరునాగారం	ములుగు	803
అభయారణ్యం	పాకాల	మహబూబాబాద్	860.2
అభయారణ్యం	కిన్నెరసాని	కొత్తగూడెం	635.4
అభయారణ్యం	ప్రాణహిత	కవ్వాల్ టైగర్ రిజర్వ్ సర్కిల్	136.02
అభయారణ్యం	శివరాం	కవ్వాల్ టైగర్ రిజర్వ్ సర్కిల్	29.81
అభయారణ్యం	పోచారం	మెదక్, కామారెడ్డి	129.84
అభయారణ్యం	మంజీరా	సంగారెడ్డి	20
జాతీయ ఉద్యానవనం	మహావీర్ హరిణ వనస్థలి	హైదరాబాద్ పరిసరాలు	14.59
జాతీయ ఉద్యానవనం	మృగవని	హైదరాబాద్ పరిసరాలు	3.6
జాతీయ ఉద్యానవనం	కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి	హైదరాబాద్	1.42

రెండు టైగర్ రిజర్వులు

• అమ్రాబాద్ టైగర్ రిజర్వ్ (నాగర్‌కర్నూల్, నల్గొండ): కోర్ 2166.37, బఫర్ 445.02, మొత్తం 2611.39 చ.కి.మీ. వికీపీడియా ప్రకారం ఇది 1983 నుంచి అభయారణ్యం. తెలంగాణ ఏర్పడ్డాక 2015 లో దేశంలో 45వ టైగర్ రిజర్వ్‌గా ప్రకటించారు.
• కవ్వాల్ టైగర్ రిజర్వ్ (మంచిర్యాల, నిర్మల్): కోర్ 892.23, బఫర్ 1123.21, మొత్తం 2015.44 చ.కి.మీ. కవ్వాల్ అభయారణ్యం 1965 లో ఏర్పడింది, 2012 లో టైగర్ రిజర్వ్ అయింది. ఇది గోదావరి, కడెం నదులకు పరీవాహక ప్రాంతం.
• అమ్రాబాద్‌లో బఫర్ కంటే కోర్ పెద్దది. కవ్వాల్‌లో మాత్రం కోర్ కంటే బఫర్ పెద్దది.
• కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి జాతీయ ఉద్యానవనం హైదరాబాద్‌లోని జూబ్లీహిల్స్, బంజారాహిల్స్ మధ్య ఉంది. దీన్ని 1998 లో జాతీయ ఉద్యానవనంగా ప్రకటించారు, చిరాన్ ప్యాలెస్ ఇందులోనే ఉంది.

ఒక ఉదాహరణ ప్రశ్నను విడదీయడం

ప్రశ్న: “నెల్లూరు జిల్లాలోని ఒక చిన్న పక్షి అభయారణ్యం ఆగ్నేయాసియాలో గూడబాతుల అతిపెద్ద సంతానోత్పత్తి కేంద్రం. అది ఏది?” ఆప్షన్లలో పులికాట్, నేలపట్టు రెండూ వస్తాయి. రెండూ నెల్లూరు పక్షి అభయారణ్యాలే. “చిన్న” అనే మాట, “గూడబాతులు” అనే పక్షి రెండూ నేలపట్టునే చూపిస్తాయి (4.58 చ.కి.మీ.). పులికాట్ 600 చ.కి.మీ., దాని గుర్తింపు ఫ్లెమింగోలు.

తరచూ కలిపేసే అంశాలు

• రెండు శ్రీ వేంకటేశ్వరలు: AP జాబితాలో శ్రీ వేంకటేశ్వర పేరు జాతీయ ఉద్యానవనంగానూ, అభయారణ్యంగానూ వస్తుంది. శాఖ రెండు జాబితాల్లోనూ 525.97 చ.కి.మీ. అనే అంకెనే చూపిస్తుంది, కానీ ఇది అభయారణ్యం మొత్తం విస్తీర్ణం. జాతీయ ఉద్యానవనం అందులోని కోర్ ప్రాంతం మాత్రమే, కాబట్టి దాని విస్తీర్ణం ఇంతకంటే తక్కువ.
• రెండు రాజీవ్ గాంధీలు: రాజీవ్ గాంధీ జాతీయ ఉద్యానవనం కడపలోని 2.3 చ.కి.మీ. ఇసుక దిబ్బల ప్రాంతం. రాజీవ్ గాంధీ అభయారణ్యం నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్.
• నల్లమల రెండు రాష్ట్రాల్లో: నల్లమలలో AP వైపు నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం, తెలంగాణ వైపు అమ్రాబాద్ ఉన్నాయి.
• పాత జాబితాలు: ఏటూరునాగారం, పాకాల, కిన్నెరసాని, కవ్వాల్ ఇప్పుడు తెలంగాణలో ఉన్నాయి. ఉమ్మడి రాష్ట్ర కాలం నాటి పుస్తకాలు వీటిని AP కింద చూపవచ్చు.
• AP జాబితాలో తేడా: కొన్ని ద్వితీయ జాబితాలు కొండకర్ల ఆవ పక్షి అభయారణ్యాన్ని AP 13 అభయారణ్యాల్లో చేరుస్తాయి. AP అటవీ శాఖ జాబితాలో అది లేదు, నేలపట్టు, శ్రీ వేంకటేశ్వర ఉన్నాయి. నేను అధికారిక జాబితానే అనుసరించాను.

నా అభిప్రాయం, ఒక పరిమితి

అన్ని విస్తీర్ణాలను బట్టీ పట్టడం సమయం వృథా. ప్రతి అభయారణ్యానికి ఒక జంతువు లేదా పక్షిని జోడించండి (రోళ్లపాడు-బట్టమేక పక్షి, కౌండిన్య-ఏనుగు, లంకమల్లేశ్వర-జెర్డాన్స్ కోర్సర్, నేలపట్టు-గూడబాతు, పులికాట్-ఫ్లెమింగో). విస్తీర్ణాల్లో అతిపెద్దది, అతిచిన్నది మాత్రం గుర్తుంచుకోండి. మిగతావి ఆప్షన్లలో వచ్చినా జంతువు సూచనతోనే తేలిపోతాయి.

పరిమితి: AP అటవీ శాఖ సైట్ అభయారణ్యాల నోటిఫికేషన్ తేదీలను “లీగల్ స్టేటస్” తేదీలుగా చూపిస్తుంది. ఇవి ఇతర మూలాల్లోని ఏర్పాటు సంవత్సరాలతో సరిపోలకపోవచ్చు. అందుకే కోరింగ, కంబాలకొండ వంటి కొన్నింటికే సంవత్సరాలు ఇచ్చాను. మిగతా అభయారణ్యాల సంవత్సరం అడిగితే ఈ వ్యాసం మీద ఆధారపడకండి.

నదులతో కలిపి చదవడానికి AP, తెలంగాణ నదులు, నేలలతో కలిపి చదవడానికి ఆంధ్రప్రదేశ్ నేలల రకాలు పోస్టులు ఉపయోగపడతాయి. తెలంగాణ గ్రూప్ 1 సిలబస్‌లో ఈ అంశం ఎక్కడ వస్తుందో TSPSC గ్రూప్ 1 ప్రిలిమ్స్ సిలబస్ లో చూడండి. మరిన్ని పోస్టులు భూగోళం, ఆర్థిక వ్యవస్థ విభాగం లో ఉన్నాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బట్టమేక పక్షి (Great Indian Bustard) కోసం ఉన్న ఏకైక అభయారణ్యం ఏ జిల్లాలో ఉంది? (A) కడప (B) కర్నూలు (C) ప్రకాశం (D) చిత్తూరు

సమాధానం

(B) కర్నూలు. కర్నూలు జిల్లాలోని రోళ్లపాడు అభయారణ్యం AP లో బట్టమేక పక్షికి ఉన్న ఏకైక అభయారణ్యం అని AP అటవీ శాఖ చెబుతుంది. దీని విస్తీర్ణం 6.14 చ.కి.మీ. మాత్రమే, బెంగాల్ ఫ్లోరికన్, తోడేలు కూడా ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. కడప జిల్లాలోని శ్రీ లంకమల్లేశ్వర కూడా ఒక అరుదైన పక్షికి ప్రసిద్ధి, కానీ అది జెర్డాన్స్ కోర్సర్.

2. ఒకప్పుడు అంతరించిపోయిందనుకుని 1986 లో మళ్లీ కనుగొన్న పక్షికి ఏకైక నివాసమైన అభయారణ్యం ఏది? (A) నేలపట్టు (B) రోళ్లపాడు (C) కొల్లేరు (D) శ్రీ లంకమల్లేశ్వర

సమాధానం

(D) శ్రీ లంకమల్లేశ్వర. కడప, నెల్లూరు జిల్లాల్లో విస్తరించిన శ్రీ లంకమల్లేశ్వర అభయారణ్యం జెర్డాన్స్ కోర్సర్‌కు ఏకైక నివాసం. ఈ పక్షి అంతరించిందని భావించగా 1986 లో మళ్లీ కనిపించింది. రోళ్లపాడు కూడా అరుదైన పక్షి అభయారణ్యమే, కానీ అది బట్టమేక పక్షికి ప్రసిద్ధి. నేలపట్టు గూడబాతులకు, కొల్లేరు మంచినీటి సరస్సు పక్షులకు ప్రసిద్ధి, మళ్లీ కనుగొన్న పక్షితో వాటికి సంబంధం లేదు.

3. ఒక అభయారణ్యం కోర్ ప్రాంతం మొత్తాన్నీ జాతీయ ఉద్యానవనంగా ప్రకటించారు. ఎర్రచందనం, స్లెండర్ లోరిస్ ఉండే ఆ ప్రాంతం ఏది? (A) శ్రీ వేంకటేశ్వర (B) పాపికొండ (C) కౌండిన్య (D) శ్రీ పెనుశిల నరసింహ

సమాధానం

(A) శ్రీ వేంకటేశ్వర. చిత్తూరు జిల్లాలోని శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రాంతాన్ని 1985 లో అభయారణ్యంగా, 1989 లో జాతీయ ఉద్యానవనంగా ప్రకటించారు, అభయారణ్యం కోర్ ప్రాంతం మొత్తం జాతీయ ఉద్యానవనమైంది. శేషాచలం కొండల ఎర్రచందనం, స్లెండర్ లోరిస్, గోల్డెన్ గెకో దీని గుర్తులు. పెనుశిల నరసింహలోనూ సైకస్ బెడ్డోమీ ఉన్నా, అది జాతీయ ఉద్యానవనం కాదు. పాపికొండ జాతీయ ఉద్యానవనమే అయినా అది గోదావరి కొండల ప్రాంతం.

4. వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం 1972 ప్రకారం పశువుల మేతను పూర్తిగా అనుమతించని రక్షిత ప్రాంతం ఏది? (A) వన్యప్రాణి అభయారణ్యం, సెక్షన్ 18 ప్రకారం (B) వన్యప్రాణి అభయారణ్యం, సెక్షన్ 33(d) ప్రకారం (C) జాతీయ ఉద్యానవనం, సెక్షన్ 35(7) ప్రకారం (D) జాతీయ ఉద్యానవనం, సెక్షన్ 35(5) ప్రకారం

సమాధానం

(C) జాతీయ ఉద్యానవనం, సెక్షన్ 35(7) ప్రకారం. సెక్షన్ 35(7) జాతీయ ఉద్యానవనంలో ఏ పశువుల మేతనూ అనుమతించదు. అభయారణ్యాల్లో మాత్రం సెక్షన్ 33(d) కింద మేతను నియంత్రించవచ్చు లేదా నిషేధించవచ్చు, అంటే అక్కడ పూర్తి నిషేధం తప్పనిసరి కాదు. సెక్షన్ 35(5) జాతీయ ఉద్యానవనం సరిహద్దుల మార్పు గురించి చెబుతుంది, మేత గురించి కాదు. సెక్షన్ 18 అభయారణ్యం ప్రకటనకు సంబంధించినది.

5. ఒక జాతీయ ఉద్యానవనం సరిహద్దులను మార్చాలంటే వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం ప్రకారం ఏమి తప్పనిసరి? (A) రాష్ట్ర శాసనసభ తీర్మానం (B) చీఫ్ వైల్డ్‌లైఫ్ వార్డెన్ అనుమతి (C) జిల్లా కలెక్టర్ నోటిఫికేషన్ (D) కేంద్ర అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ ఉత్తర్వు

సమాధానం

(A) రాష్ట్ర శాసనసభ తీర్మానం. సెక్షన్ 35(5) ప్రకారం రాష్ట్ర శాసనసభ తీర్మానం లేకుండా జాతీయ ఉద్యానవనం సరిహద్దులను మార్చకూడదు. అంటే ఈ నిర్ణయం అధికారుల స్థాయిలో కాకుండా శాసనసభ స్థాయిలో జరగాలి. చీఫ్ వైల్డ్‌లైఫ్ వార్డెన్, జిల్లా కలెక్టర్, కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ ఎవరి ఉత్తర్వూ ఈ తీర్మానానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.

6. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఆసియా ఏనుగులకు ఏకైక నివాసంగా అటవీ శాఖ పేర్కొనే అభయారణ్యం ఏది? (A) శ్రీ వేంకటేశ్వర (B) గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం (C) కంబాలకొండ (D) కౌండిన్య

సమాధానం

(D) కౌండిన్య. చిత్తూరు జిల్లాలోని కౌండిన్య అభయారణ్యం (357.6 చ.కి.మీ.) AP లో ఆసియా ఏనుగులకు ఏకైక నివాసం. రాష్ట్ర ఎలిఫెంట్ రిజర్వ్‌లో కౌండిన్య అభయారణ్యం, రాయల ఎలిఫెంట్ రిజర్వ్ భాగంగా ఉన్నాయి. శ్రీ వేంకటేశ్వర కూడా చిత్తూరు జిల్లాలోనే ఉన్నా, దాని గుర్తింపు ఎర్రచందనం, స్లెండర్ లోరిస్. గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరంలో పులులు ఉంటాయి. కంబాలకొండ చిరుతలకు ప్రసిద్ధి.

7. కాకినాడ దగ్గర ఉండి, సముద్ర తీరం ఆలివ్ రిడ్లీ తాబేళ్ల సంతానోత్పత్తి ప్రదేశంగా ఉన్న మడ అడవుల అభయారణ్యం ఏది? (A) కృష్ణా (B) కోరింగ (C) పులికాట్ (D) కొల్లేరు

సమాధానం

(B) కోరింగ. తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో కాకినాడ దగ్గర ఉన్న కోరింగ అభయారణ్యం (235.7 చ.కి.మీ.) మడ అడవుల వ్యవస్థ, దాని తీరం ఆలివ్ రిడ్లీ తాబేళ్ల సంతానోత్పత్తి ప్రదేశం. కృష్ణా అభయారణ్యం కూడా మడ అడవుల ప్రాంతమే, అక్కడా ఆలివ్ రిడ్లీలు కనిపిస్తాయి, కానీ అది కృష్ణా నదీముఖంలో ఉంది. కాకినాడ అనే మాటే రెండింటినీ వేరు చేస్తుంది. కొల్లేరు మంచినీటి సరస్సు, మడ అడవులు కాదు.

8. 1983 నుంచి అభయారణ్యంగా ఉండి, తెలంగాణ ఏర్పడిన తర్వాత 2015 లో టైగర్ రిజర్వ్‌గా ప్రకటించిన ప్రాంతానికి సంబంధించి సరైనది ఏది? (A) ఇది మంచిర్యాల, నిర్మల్ జిల్లాల్లో ఉంది (B) దీనిలో కోర్ కంటే బఫర్ ప్రాంతం పెద్దది (C) ఇది నల్లమల అడవిని నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలంతో పంచుకుంటుంది (D) ఇది గోదావరి, కడెం నదులకు పరీవాహక ప్రాంతం

సమాధానం

(C) ఇది నల్లమల అడవిని నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలంతో పంచుకుంటుంది. స్టెమ్‌లో చెప్పింది అమ్రాబాద్ టైగర్ రిజర్వ్. ఇది నాగర్‌కర్నూల్, నల్గొండ జిల్లాల్లో నల్లమల అడవిలో ఉంది, ఆ అడవిని AP లోని నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్‌తో పంచుకుంటుంది. మిగతా మూడు ఆప్షన్లూ కవ్వాల్ టైగర్ రిజర్వ్ లక్షణాలు: మంచిర్యాల, నిర్మల్ జిల్లాలు, కోర్ కంటే పెద్ద బఫర్, గోదావరి-కడెం పరీవాహకం. అమ్రాబాద్‌లో కోర్ 2166.37 చ.కి.మీ., బఫర్ 445.02 చ.కి.మీ. మాత్రమే.

9. నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్‌లో “విస్తరించిన కోర్”గా ఉన్న అభయారణ్యం ఏది? (A) శ్రీ లంకమల్లేశ్వర (B) రోళ్లపాడు (C) శ్రీ పెనుశిల నరసింహ (D) గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం

సమాధానం

(D) గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం. AP అటవీ శాఖ ప్రకారం టైగర్ రిజర్వ్ మొత్తం 3727.50 చ.కి.మీ.: కోర్ 2444.14, బఫర్ 1283.36, దానితో పాటు గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం అభయారణ్యం 1193.68 చ.కి.మీ. విస్తరించిన కోర్‌గా ఉంది. నంద్యాల, ప్రకాశం జిల్లాల్లోని ఈ అభయారణ్యంలో గుండ్లకమ్మ నది ప్రవహిస్తుంది, పులి, చిరుత, అడవి కుక్కలు ఉంటాయి. శ్రీ లంకమల్లేశ్వర, పెనుశిల నరసింహ కూడా పెద్ద అభయారణ్యాలే, కానీ అవి కడప, నెల్లూరు ప్రాంతంలో ఉన్నాయి. రోళ్లపాడు కర్నూలు జిల్లాలోని చిన్న బట్టమేక పక్షి అభయారణ్యం.

10. నెల్లూరు జిల్లాలోని 4.58 చ.కి.మీ. చిన్న అభయారణ్యం ఆగ్నేయాసియాలో ఏ పక్షికి అతిపెద్ద సంతానోత్పత్తి కేంద్రం? (A) గూడబాతు (గ్రే పెలికన్) (B) ఫ్లెమింగో (C) బట్టమేక పక్షి (D) జెర్డాన్స్ కోర్సర్

సమాధానం

(A) గూడబాతు (గ్రే పెలికన్). నెల్లూరు జిల్లాలోని నేలపట్టు అభయారణ్యం ఆగ్నేయాసియాలో గూడబాతులకు అతిపెద్ద సంతానోత్పత్తి కేంద్రం, ఏటా సుమారు 1,500 గూడబాతులు ఇక్కడ పిల్లలను పెంచుతాయి. అదే జిల్లాలోని పులికాట్ అభయారణ్యం (600 చ.కి.మీ.) ఫ్లెమింగోలకు ప్రసిద్ధి. అందుకే ఫ్లెమింగో ఆప్షన్ ఉచ్చులా పనిచేస్తుంది. బట్టమేక పక్షి రోళ్లపాడుకు, జెర్డాన్స్ కోర్సర్ శ్రీ లంకమల్లేశ్వరకు చెందినవి.

11. ప్రొద్దుటూరు పట్టణంలో పెన్నా నది ఇసుక అడుగు నుంచి లేచిన ఇసుక దిబ్బల వ్యవస్థగా ఉన్న జాతీయ ఉద్యానవనం ఏది? (A) పాపికొండ జాతీయ ఉద్యానవనం (B) మృగవని జాతీయ ఉద్యానవనం (C) రాజీవ్ గాంధీ (రామేశ్వరం) జాతీయ ఉద్యానవనం (D) శ్రీ వేంకటేశ్వర జాతీయ ఉద్యానవనం

సమాధానం

(C) రాజీవ్ గాంధీ (రామేశ్వరం) జాతీయ ఉద్యానవనం. కడప జిల్లాలోని ప్రొద్దుటూరులో ఉన్న ఈ ఉద్యానవనం 2.3 చ.కి.మీ. ఇసుక దిబ్బల వ్యవస్థ, భూమిలో బొరియలు చేసే పాములు దీని సూచిక జాతులు. “రాజీవ్ గాంధీ” పేరుతో AP లో ఒక అభయారణ్యం కూడా ఉంది, అది నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్, దాన్ని ఈ ఉద్యానవనంతో కలపకూడదు. మృగవని తెలంగాణలోని జాతీయ ఉద్యానవనం. పాపికొండ, శ్రీ వేంకటేశ్వర కొండ ప్రాంతాల అడవులు, ఇసుక దిబ్బలు కావు.

FAQ

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎన్ని జాతీయ ఉద్యానవనాలు ఉన్నాయి?

మూడు: శ్రీ వేంకటేశ్వర జాతీయ ఉద్యానవనం (శాఖ జాబితాలో 525.97 చ.కి.మీ., ఇది అభయారణ్యం మొత్తం విస్తీర్ణం), పాపికొండ జాతీయ ఉద్యానవనం (1012.858 చ.కి.మీ.), రాజీవ్ గాంధీ (రామేశ్వరం) జాతీయ ఉద్యానవనం (2.3 చ.కి.మీ.). వీటితో పాటు 13 వన్యప్రాణి అభయారణ్యాలు ఉన్నాయని AP అటవీ శాఖ చెబుతుంది.

తెలంగాణలోని మూడు జాతీయ ఉద్యానవనాలు ఏవి?

కాసు బ్రహ్మానంద రెడ్డి (1.42 చ.కి.మీ.), మృగవని (3.6 చ.కి.మీ.), మహావీర్ హరిణ వనస్థలి (14.59 చ.కి.మీ.). మూడూ హైదరాబాద్ పరిసరాల్లోనే ఉన్నాయి.

దేశంలోనే అతిపెద్ద టైగర్ రిజర్వ్ ఏది?

AP అటవీ శాఖ ప్రకారం నాగార్జునసాగర్-శ్రీశైలం టైగర్ రిజర్వ్. ఇది 3727.50 చ.కి.మీ. విస్తరించి ఉంది: కోర్ 2444.14, బఫర్ 1283.36, గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరం అభయారణ్యం విస్తరించిన కోర్‌గా 1193.68 చ.కి.మీ.

జాతీయ ఉద్యానవనానికి, అభయారణ్యానికి ప్రధాన తేడా ఏమిటి?

వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం 1972 సెక్షన్ 35(7) ప్రకారం జాతీయ ఉద్యానవనంలో పశువుల మేతను అనుమతించరు. అభయారణ్యంలో సెక్షన్ 33(d) కింద మేతను నియంత్రించవచ్చు లేదా నిషేధించవచ్చు. అభయారణ్యాన్ని సెక్షన్ 18 కింద, జాతీయ ఉద్యానవనాన్ని సెక్షన్ 35 కింద ప్రకటిస్తారు; జాతీయ ఉద్యానవనం అభయారణ్యం లోపల గానీ బయట గానీ ఉండవచ్చు.

Sources

• Andhra Pradesh Forest Department: Wildlife Introduction
• Andhra Pradesh Forest Department: Wildlife Sanctuaries
• Andhra Pradesh Forest Department: National Parks
• Andhra Pradesh Forest Department: About
• Telangana Forest Department: Wildlife
• Telangana Forest Department: List of Protected Areas of the State and Tiger Reserves (PDF)
• The Wild Life (Protection) Act, 1972
• Andhra Pradesh Forest Department, Wikipedia
• Amrabad Tiger Reserve, Wikipedia
• Kawal Wildlife Sanctuary, Wikipedia
• Kasu Brahmananda Reddy National Park, Wikipedia