← All topic notes

భూకందాయ విధానాలు: శాశ్వత శిస్తు పద్ధతి (జమీందారీ విధానం)

By exambadi.inNote 01 / 04

ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ అత్యధిక ఆదాయాన్ని రాబట్టడానికి సాంప్రదాయ గ్రామీణ భూస్వామ్య వ్యవస్థను మార్చివేసింది.

లార్డ్ కారన్‌వాలీస్ 1793లో జాన్ షోర్ ప్రణాళిక ఆధారంగా బెంగాల్, బీహార్, ఒరిస్సా మరియు ఉత్తర కర్ణాటక (వారణాసి)లలో 'శాశ్వత శిస్తు పద్ధతి' (Permanent Settlement)ని ప్రవేశపెట్టాడు. ఇది బ్రిటిష్ భారతదేశంలోని 19% భూభాగానికి వర్తించింది.

దీని ప్రకారం జమీందారులను భూమికి సంపూర్ణ యజమానులుగా గుర్తించారు; వారు ప్రభుత్వానికి చెల్లించాల్సిన భూమిశిస్తును శాశ్వతంగా నిర్ధారించారు. వసూలైన మొత్తం శిస్తులో 10/11 వంతు కంపెనీకి, 1/11 వంతు జమీందారుకు దక్కేది.

సూర్యాస్తమయ చట్టం (Sunset Law) ప్రకారం నిర్ణీత తేదీ సాయంత్రంలోగా పన్ను చెల్లించని జమీందారు భూములను వేలం వేసేవారు. ఈ విధానం వల్ల అసలైన రైతు భూమిపై అన్ని హక్కులు కోల్పోయి అద్దె కౌలుదారుగా, బానిసగా మారిపోయాడు.