UPSC, రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు: ఆర్టికల్ 315 నుంచి 323 వరకు

రాజ్యాంగంలోని పద్నాలుగో భాగం, రెండో అధ్యాయం (ఆర్టికల్ 315 నుంచి 323) కేంద్రానికి UPSC, ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఉండాలని చెబుతుంది. UPSC సభ్యులను రాష్ట్రపతి, రాష్ట్ర PSC సభ్యులను గవర్నర్ నియమిస్తారు. పదవీకాలం 6 ఏళ్లు లేదా UPSC కి 65 ఏళ్లు, రాష్ట్ర PSC కి 62 ఏళ్ల వయసు, ఏది ముందైతే అది. తొలగించే అధికారం మాత్రం రెండింటికీ రాష్ట్రపతిదే. పోటీ పరీక్షలు నిర్వహించడం, నియామకాలు, పదోన్నతులు, క్రమశిక్షణ విషయాల్లో ప్రభుత్వానికి సలహా ఇవ్వడం ఈ కమిషన్ల రాజ్యాంగ విధులు.

ఆర్టికల్స్ పాఠాన్ని భారత రాజ్యాంగం అధికారిక పాఠం (1 మే 2024 నాటికి) నుంచి నేరుగా తీసుకున్నాను. APPSC, TGPSC గ్రూప్ పరీక్షలు రాసేవాళ్లు తాము రాసే పరీక్షను నిర్వహించే సంస్థ గురించే ప్రశ్న రావడం సహజం కాబట్టి ఈ టాపిక్‌ను వదలకూడదు.

ఆర్టికల్స్ ఒక్క చూపులో

ఆర్టికల్	విషయం
315	కేంద్రానికి, ప్రతి రాష్ట్రానికి PSC; సంయుక్త రాష్ట్ర PSC
316	సభ్యుల నియామకం, పదవీకాలం
317	తొలగింపు, సస్పెన్షన్
318	సభ్యుల సంఖ్య, సేవా నిబంధనలపై నియమాలు
319	పదవీ విరమణ తర్వాత ఉద్యోగాలపై నిషేధం
320	విధులు
321	విధుల విస్తరణ
322	ఖర్చులు సంచిత నిధిపై భారం
323	వార్షిక నివేదికలు

కమిషన్ల ఏర్పాటు: ఆర్టికల్ 315

మూడు రకాల కమిషన్లు

• కేంద్రానికి ఒక పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (UPSC), ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఉండాలని ఆర్టికల్ 315(1) చెబుతుంది.
• రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు ఒకే కమిషన్ కావాలని అంగీకరించి, ఆ ప్రతి రాష్ట్ర శాసనసభ తీర్మానం ఆమోదిస్తే, పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా సంయుక్త రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (Joint Commission) ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
• UPSC, రాష్ట్ర PSC లను రాజ్యాంగమే ఏర్పాటు చేసింది. సంయుక్త కమిషన్ పుట్టేది పార్లమెంటు చట్టంతో.

రాష్ట్రానికి UPSC సేవలు

• ఒక రాష్ట్ర గవర్నర్ కోరితే, రాష్ట్రపతి ఆమోదంతో, ఆ రాష్ట్ర అవసరాలన్నింటినీ లేదా కొన్నింటిని UPSC తీర్చవచ్చు (ఆర్టికల్ 315(4)).

చారిత్రక నేపథ్యం

• లార్డ్ లీ అధ్యక్షతన ఉన్న లీ కమిషన్ 1924 లో పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పాటుకు సిఫారసు చేసింది. ఫలితంగా 1 అక్టోబర్ 1926 న సర్ రాస్ బార్కర్ ఛైర్మన్‌గా మొదటి పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పడిందని వికీపీడియా నమోదు చేసింది.
• భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935 కింద అది ఫెడరల్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ అయింది. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత UPSC గా మారి, 26 జనవరి 1950 న రాజ్యాంగ హోదా పొందింది.

నియామకం, పదవీకాలం: ఆర్టికల్ 316

ఎవరు నియమిస్తారు

• UPSC, సంయుక్త కమిషన్ ఛైర్మన్, సభ్యులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్, సభ్యులను ఆ రాష్ట్ర గవర్నర్ నియమిస్తారు.
• రాజ్యాంగం ఛైర్మన్, సభ్యులకు విద్యార్హతలు చెప్పలేదు. ఒకే ఒక షరతు ఉంది: ప్రతి కమిషన్‌లో వీలైనంత వరకు సగం మంది సభ్యులు కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో కనీసం పదేళ్లు పదవిలో ఉన్నవారై ఉండాలి.
• ఛైర్మన్ పదవి ఖాళీ అయితే, కొత్త ఛైర్మన్ వచ్చే వరకు ఆ బాధ్యతలను రాష్ట్రపతి (UPSC) లేదా గవర్నర్ (రాష్ట్ర PSC) నియమించే మరో సభ్యుడు నిర్వహిస్తారు. ఈ నిబంధనను 15వ సవరణ (1963) చేర్చింది.

పదవీకాలం

• పదవి చేపట్టిన తేదీ నుంచి 6 ఏళ్లు.
• ఈలోపు UPSC సభ్యులకు 65 ఏళ్లు, రాష్ట్ర లేదా సంయుక్త కమిషన్ సభ్యులకు 62 ఏళ్లు వస్తే అప్పుడే పదవి ముగుస్తుంది.
• రాష్ట్ర PSC వయోపరిమితి మొదట 60 ఏళ్లు. 41వ సవరణ (1976) దాన్ని 62 ఏళ్లకు పెంచింది.
• పదవీకాలం ముగిసిన సభ్యుడు అదే పదవికి మళ్లీ నియామకానికి అనర్హుడు (ఆర్టికల్ 316(3)).

రాజీనామా

• UPSC, సంయుక్త కమిషన్ సభ్యులు రాష్ట్రపతికి, రాష్ట్ర PSC సభ్యులు గవర్నర్‌కు స్వహస్తంతో లేఖ రాసి రాజీనామా చేయవచ్చు.

ఇదే తరహాలో 6 ఏళ్లు లేదా 65 ఏళ్ల నియమం ఉన్న మరో రాజ్యాంగ పదవి గురించి కాగ్ అధికారాలు, విధులు లో చదవవచ్చు. అక్కడ ఆ నియమం రాజ్యాంగంలో కాకుండా పార్లమెంటు చట్టంలో ఉంటుంది, ఇక్కడ రాజ్యాంగంలోనే ఉంది.

తొలగింపు, సస్పెన్షన్: ఆర్టికల్ 317

ఈ టాపిక్‌లో అతి ముఖ్యమైన ఆర్టికల్ ఇదే.

1. దుష్ప్రవర్తన కారణంగా (ఆర్టికల్ 317(1))

• రాష్ట్రపతి ఈ విషయాన్ని సుప్రీంకోర్టుకు నివేదిస్తారు. ఆర్టికల్ 145 కింద నిర్దేశించిన పద్ధతిలో సుప్రీంకోర్టు విచారణ జరిపి, ఆ సభ్యుడిని తొలగించాలని నివేదిస్తేనే రాష్ట్రపతి తొలగింపు ఉత్తర్వు ఇస్తారు.
• ప్రభుత్వ ఒప్పందాల్లో ఆసక్తి కలిగి ఉండటం లేదా వాటి లాభాల్లో పాల్గొనడం దుష్ప్రవర్తనగానే పరిగణిస్తారు. ఒక నమోదైన (incorporated) కంపెనీలో ఇతర సభ్యులతో సమానంగా సాధారణ సభ్యుడిగా ఉండటం మాత్రం దీని కిందకు రాదు (ఆర్టికల్ 317(4)).

2. సస్పెన్షన్ (ఆర్టికల్ 317(2))

• సుప్రీంకోర్టుకు నివేదించిన తర్వాత, రాష్ట్రపతి తుది ఉత్తర్వు ఇచ్చే వరకు ఆ సభ్యుడిని సస్పెండ్ చేయవచ్చు.
• UPSC, సంయుక్త కమిషన్ సభ్యులను రాష్ట్రపతి, రాష్ట్ర PSC సభ్యులను గవర్నర్ సస్పెండ్ చేస్తారు.

3. సుప్రీంకోర్టు విచారణ అవసరం లేని కారణాలు (ఆర్టికల్ 317(3))

• దివాలాదారుగా ప్రకటించబడటం.
• పదవీకాలంలో తన విధులు కాకుండా వేరే జీతం వచ్చే ఉద్యోగం చేయడం.
• మానసిక లేదా శారీరక బలహీనత వల్ల పదవిలో కొనసాగడానికి అనర్హుడని రాష్ట్రపతి భావించడం.
• ఈ మూడు సందర్భాల్లో రాష్ట్రపతి నేరుగా ఉత్తర్వు ద్వారా తొలగించవచ్చు.

స్వతంత్రతకు రక్షణలు: ఆర్టికల్ 318, 319, 322

సేవా నిబంధనలు (ఆర్టికల్ 318)

• సభ్యుల సంఖ్య, సేవా నిబంధనలను రాష్ట్రపతి (UPSC) లేదా గవర్నర్ (రాష్ట్ర PSC) నియమాల ద్వారా నిర్ణయిస్తారు. రాజ్యాంగం సభ్యుల సంఖ్యను నిర్ణయించలేదు.
• నియామకం తర్వాత సభ్యుడి సేవా నిబంధనలను అతనికి నష్టం కలిగేలా మార్చకూడదు.

ఖర్చులు (ఆర్టికల్ 322)

• కమిషన్ ఖర్చులు, సభ్యులు, సిబ్బంది జీతాలు, భత్యాలు, పెన్షన్లు UPSC కి భారత సంచిత నిధిపై, రాష్ట్ర PSC కి రాష్ట్ర సంచిత నిధిపై భారం.

పదవీ విరమణ తర్వాత ఉద్యోగాలు (ఆర్టికల్ 319)

పదవి నుంచి తప్పుకున్నవారు	ఏ పదవులకు అర్హులు
UPSC ఛైర్మన్	ప్రభుత్వంలో ఏ ఉద్యోగానికీ అర్హులు కారు
UPSC సభ్యుడు	UPSC ఛైర్మన్ లేదా రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్ మాత్రమే
రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్	UPSC ఛైర్మన్, UPSC సభ్యుడు లేదా మరో రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్
రాష్ట్ర PSC సభ్యుడు	UPSC ఛైర్మన్, UPSC సభ్యుడు, అదే లేదా మరో రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్

• ఈ పట్టికలోని పదవులు తప్ప కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల్లో మరే ఉద్యోగానికీ వీరు అర్హులు కారు.
• ఒక సూత్రం గమనించండి: పదవి నుంచి తప్పుకున్న ఎవరూ ఏ రాష్ట్ర PSC లోనూ సాధారణ “సభ్యుడి” పదవికి నియమితులు కాలేరు. రాష్ట్ర PSC సభ్యుడు అదే కమిషన్‌కు ఛైర్మన్ కావచ్చు, కానీ మరో రాష్ట్ర PSC సభ్యుడిగా వెళ్లలేరు.

గవర్నర్ ఇతర అధికారాలు, నియామకాల గురించి గవర్నర్ నియామకం, అధికారాలు చూడండి.

విధులు: ఆర్టికల్ 320, 321

పరీక్షల నిర్వహణ

• కేంద్ర సర్వీసులకు UPSC, రాష్ట్ర సర్వీసులకు రాష్ట్ర PSC నియామక పరీక్షలు నిర్వహించాలి (ఆర్టికల్ 320(1)).
• రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రాష్ట్రాలు కోరితే, ప్రత్యేక అర్హతలు అవసరమైన సర్వీసులకు సంయుక్త నియామక పథకాలు రూపొందించి అమలు చేయడంలో UPSC సాయం చేయాలి (ఆర్టికల్ 320(2)).

ప్రభుత్వం సంప్రదించాల్సిన ఐదు విషయాలు (ఆర్టికల్ 320(3))

• (a) సివిల్ సర్వీసులు, పోస్టుల నియామక పద్ధతులు.
• (b) నియామకాలు, పదోన్నతులు, ఒక సర్వీసు నుంచి మరో సర్వీసుకు బదిలీల్లో పాటించాల్సిన సూత్రాలు, అభ్యర్థుల అనుకూలత.
• (c) సివిల్ హోదాలో పనిచేసే ఉద్యోగిని ప్రభావితం చేసే అన్ని క్రమశిక్షణ విషయాలు.
• (d) విధి నిర్వహణలో చేసిన పనులపై వచ్చిన కేసుల్లో ఉద్యోగి చేసిన ఖర్చును సంచిత నిధి నుంచి చెల్లించాలనే క్లెయిమ్.
• (e) విధిలో గాయపడినందుకు పెన్షన్ క్లెయిమ్, దాని మొత్తం.
• వీటితో పాటు రాష్ట్రపతి లేదా గవర్నర్ పంపే ఏ విషయంపైనైనా కమిషన్ సలహా ఇవ్వాలి.

సంప్రదింపు అవసరం లేని విషయాలు

• ఏయే విషయాల్లో కమిషన్‌ను సంప్రదించనవసరం లేదో రాష్ట్రపతి లేదా గవర్నర్ నియమాల ద్వారా నిర్ణయించవచ్చు. ఆ నియమాలను కనీసం 14 రోజులు పార్లమెంటు లేదా శాసనసభ ముందు ఉంచాలి, సభలు వాటిని సవరించవచ్చు.
• ఆర్టికల్ 16(4) కింద వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్ నిబంధనలు, ఆర్టికల్ 335 అమలు విషయాల్లో కమిషన్‌ను సంప్రదించాల్సిన అవసరం లేదు (ఆర్టికల్ 320(4)).

విధుల విస్తరణ (ఆర్టికల్ 321)

• పార్లమెంటు లేదా రాష్ట్ర శాసనసభ చట్టం ద్వారా కమిషన్‌కు అదనపు విధులు ఇవ్వవచ్చు. స్థానిక సంస్థలు, చట్టబద్ధ సంస్థలు, ప్రభుత్వ సంస్థల సర్వీసులు కూడా ఇందులోకి రావచ్చు.
• TGPSC కూడా ప్రభుత్వం అప్పగిస్తే కార్పొరేషన్లు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, స్థానిక సంస్థల పోస్టులకు నియామకాలు చేపడుతుందని దాని వెబ్‌సైట్ చెబుతుంది.

వార్షిక నివేదిక: ఆర్టికల్ 323

• UPSC ఏటా తన పనిపై నివేదికను రాష్ట్రపతికి ఇవ్వాలి. కమిషన్ సలహాను ప్రభుత్వం అంగీకరించని సందర్భాలు ఉంటే, అందుకు కారణాలు వివరించే మెమోరాండంతో పాటు రాష్ట్రపతి ఆ నివేదికను పార్లమెంటు ప్రతి సభ ముందు ఉంచుతారు.
• రాష్ట్ర PSC తన నివేదికను గవర్నర్‌కు ఇస్తుంది. సంయుక్త కమిషన్ తాను సేవలందించే ప్రతి రాష్ట్ర గవర్నర్‌కు ఆ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన నివేదిక ఇస్తుంది.

ఒక ఉదాహరణ: ఒక రాష్ట్ర PSC సభ్యుడిపై ఆరోపణ

ఆంధ్రప్రదేశ్ PSC సభ్యుడొకరు ఒక ప్రభుత్వ నిర్మాణ ఒప్పందంలో లాభాల్లో వాటా పొందారని ఆరోపణ వచ్చిందనుకుందాం.

• ఆర్టికల్ 317(4) ప్రకారం ప్రభుత్వ ఒప్పందంలో ఆసక్తి దుష్ప్రవర్తనే. కాబట్టి ఇది 317(1) కింద సుప్రీంకోర్టు విచారణ మార్గంలోకి వెళ్తుంది.
• రాష్ట్రపతి ఈ విషయాన్ని సుప్రీంకోర్టుకు నివేదిస్తారు. విచారణ జరుగుతున్నంత కాలం ఆ సభ్యుడిని గవర్నర్ సస్పెండ్ చేయవచ్చు.
• సుప్రీంకోర్టు తొలగించాలని నివేదిస్తే, రాష్ట్రపతి తొలగింపు ఉత్తర్వు ఇస్తారు.

అదే సభ్యుడు పదవీకాలంలో ఒక ప్రైవేట్ కాలేజీలో జీతానికి పనిచేస్తుంటే అది 317(3)(b) కిందకు వస్తుంది. అప్పుడు సుప్రీంకోర్టు విచారణ లేకుండానే రాష్ట్రపతి నేరుగా తొలగించవచ్చు.

తెలుగు రాష్ట్రాల సందర్భం

• TGPSC అధికారిక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం తెలంగాణ రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ GO Ms No.43, GA(Ser.A) శాఖ, తేదీ 8.8.2014 ద్వారా ఏర్పడింది. దేశంలో అతి చిన్న వయసున్న పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఇదేనని ఆ సైట్ చెబుతుంది.
• హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో 1919 ఫర్మానాతో హైదరాబాద్ సివిల్ సర్వీస్ కమిటీ ఏర్పడింది. 27 ఏప్రిల్ 1947 న మరో ఫర్మానాతో హైదరాబాద్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఏర్పడిందని కూడా అదే పేజీ నమోదు చేసింది.

APPSC గ్రూప్ 1 సిలబస్‌లో పాలిటీ భాగం ఎలా ఉంటుందో APPSC గ్రూప్ 1 సిలబస్ లో, తెలంగాణ కోసం TSPSC గ్రూప్ 1 ప్రిలిమ్స్ సిలబస్ లో చూడండి.

పరీక్షల్లో తరచుగా వచ్చే గందరగోళాలు

“రాష్ట్ర PSC సభ్యుడిని గవర్నర్ తొలగిస్తారు”

• తప్పు. నియామకం గవర్నర్‌ది, తొలగింపు రాష్ట్రపతిది. గవర్నర్‌కు సస్పెన్షన్ అధికారం మాత్రమే.

“UPSC కి, రాష్ట్ర PSC కి ఒకే వయోపరిమితి”

• UPSC కి 65, రాష్ట్ర, సంయుక్త కమిషన్లకు 62.

“సంయుక్త కమిషన్‌ను రాజ్యాంగం ఏర్పాటు చేసింది”

• సంబంధిత రాష్ట్రాల శాసనసభల తీర్మానం తర్వాత పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా ఏర్పడుతుంది. దాని సభ్యులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు.

“కమిషన్ సలహా తప్పనిసరి”

• కాదు. అంగీకరించకపోతే కారణాలు సభకు చెప్పాలి, అంతే.

“PSC సభ్యులకు విద్యార్హతలు రాజ్యాంగంలో ఉన్నాయి”

• లేవు. ఉన్నది ఒక్క షరతు: సగం మంది వరకు కనీసం పదేళ్ల ప్రభుత్వ సేవ ఉన్నవారై ఉండాలి.

నా అభిప్రాయం, ఒక పరిమితి

నా అభిప్రాయం: ఈ టాపిక్‌లో ఆర్టికల్ 317, 319 మీదే ఎక్కువ సమయం పెట్టండి. “గవర్నర్ నియమిస్తారు, రాష్ట్రపతి తొలగిస్తారు” అనే ఒక్క అసమానత, పదవీ విరమణ తర్వాత ఎవరు ఎక్కడికి వెళ్లవచ్చనే పట్టిక, ఈ రెండే ఎక్కువ ఉచ్చు ప్రశ్నలకు మూలం. ఆర్టికల్ 320 విధులను జాబితాగా బట్టీ పట్టడం కంటే “నియామకం, పదోన్నతి, క్రమశిక్షణ, ఖర్చు క్లెయిమ్, గాయం పెన్షన్” అనే క్రమంలో గుర్తుంచుకోవడం సులువు.

పరిమితి: ఈ వ్యాసం రాజ్యాంగ పాఠం మీదే ఆధారపడింది. APPSC, TGPSC ల ప్రస్తుత సభ్యుల సంఖ్య, వారి సేవా నిబంధనలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నియమాల ద్వారా నిర్ణయమవుతాయి. ఆ వివరాలను ఇక్కడ చేర్చలేదు, ఎందుకంటే అవి కాలానుగుణంగా మారతాయి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. తెలంగాణ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఛైర్మన్‌ను నియమించే అధికారం, తొలగించే అధికారం ఎవరిది? (A) రెండూ గవర్నర్‌వి (B) నియామకం గవర్నర్‌ది, తొలగింపు రాష్ట్రపతిది (C) రెండూ రాష్ట్రపతివి (D) నియామకం ముఖ్యమంత్రిది, తొలగింపు గవర్నర్‌ది

సమాధానం

(B) నియామకం గవర్నర్‌ది, తొలగింపు రాష్ట్రపతిది. ఆర్టికల్ 316(1) ప్రకారం రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్, సభ్యులను ఆ రాష్ట్ర గవర్నర్ నియమిస్తారు. కానీ ఆర్టికల్ 317 తొలగింపు అధికారాన్ని రాష్ట్రపతికి మాత్రమే ఇచ్చింది, అది UPSC అయినా రాష్ట్ర PSC అయినా ఒకటే. గవర్నర్‌కు ఉన్నది సుప్రీంకోర్టు విచారణ కాలంలో సస్పెండ్ చేసే అధికారం మాత్రమే. నియమించినవారే తొలగిస్తారనే సాధారణ భావనతో ఆప్షన్ A ఎంచుకోవడం ఇక్కడ తరచుగా జరిగే పొరపాటు.

2. ఒక రాష్ట్ర PSC సభ్యుడు పదవి చేపట్టిన నాలుగేళ్లకే 62 ఏళ్ల వయసుకు చేరారు. ఆర్టికల్ 316(2) ప్రకారం ఆయన ఎప్పుడు పదవి నుంచి తప్పుకుంటారు? (A) 6 ఏళ్ల పదవీకాలం పూర్తయ్యాక (B) 65 ఏళ్ల వయసు వచ్చినప్పుడు (C) పదవి చేపట్టిన ఐదేళ్లకు (D) 62 ఏళ్ల వయసు వచ్చినప్పుడు

సమాధానం

(D) 62 ఏళ్ల వయసు వచ్చినప్పుడు. రాష్ట్ర PSC సభ్యుడి పదవీకాలం 6 ఏళ్లు లేదా 62 ఏళ్ల వయసు, ఏది ముందైతే అది. ఇక్కడ నాలుగో ఏడాదికే 62 వచ్చింది కాబట్టి మిగిలిన పదవీకాలం ఉన్నా వయోపరిమితే ముందు వర్తిస్తుంది. 65 ఏళ్ల పరిమితి UPSC సభ్యులకు మాత్రమే. 60 ఏళ్లు అనేది 41వ సవరణ (1976) కు ముందు రాష్ట్ర PSC కి ఉన్న పాత పరిమితి.

3. ఒక UPSC సభ్యుడు పదవీకాలంలో ఒక ప్రైవేట్ సంస్థలో జీతానికి సలహాదారుగా పనిచేస్తున్నట్టు తేలింది. ఆర్టికల్ 317 ప్రకారం ఆయన తొలగింపు ఎలా జరుగుతుంది? (A) సుప్రీంకోర్టు విచారణ తప్పనిసరి (B) పార్లమెంటు ప్రత్యేక మెజారిటీ తీర్మానం కావాలి (C) సుప్రీంకోర్టు విచారణ లేకుండా రాష్ట్రపతి నేరుగా ఉత్తర్వుతో తొలగించవచ్చు (D) UPSC ఛైర్మన్ తొలగించవచ్చు

సమాధానం

(C) సుప్రీంకోర్టు విచారణ లేకుండా రాష్ట్రపతి నేరుగా ఉత్తర్వుతో తొలగించవచ్చు. పదవీకాలంలో తన విధులు కాకుండా జీతం వచ్చే వేరే ఉద్యోగం చేయడం ఆర్టికల్ 317(3)(b) లోని కారణం. ఈ క్లాజ్ కింద దివాలా, బయటి జీతపు ఉద్యోగం, మానసిక లేదా శారీరక బలహీనత అనే మూడు సందర్భాల్లో రాష్ట్రపతి నేరుగా తొలగించవచ్చు. సుప్రీంకోర్టు విచారణ “దుష్ప్రవర్తన” ఆరోపణలకు (317(1)) మాత్రమే అవసరం. పార్లమెంటు తీర్మానం కాగ్, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తుల తొలగింపు విధానం, PSC సభ్యులది కాదు.

4. ఒక రాష్ట్ర PSC సభ్యుడు ఒక రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఒప్పందం లాభాల్లో వ్యక్తిగతంగా వాటా పొందుతున్నారని ఆరోపణ వచ్చింది. రాజ్యాంగం దీన్ని ఎలా చూస్తుంది? (A) ఇది దుష్ప్రవర్తనగా పరిగణిస్తారు, సుప్రీంకోర్టు విచారణ మార్గం వర్తిస్తుంది (B) ఇది నేరుగా తొలగింపుకు దారితీసే దివాలా కిందకు వస్తుంది (C) గవర్నర్ విచారించి తొలగిస్తారు (D) రాష్ట్ర హైకోర్టు విచారణ జరుపుతుంది

సమాధానం

(A) ఇది దుష్ప్రవర్తనగా పరిగణిస్తారు, సుప్రీంకోర్టు విచారణ మార్గం వర్తిస్తుంది. ఆర్టికల్ 317(4) ప్రకారం కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఒప్పందంలో ఆసక్తి కలిగి ఉండటం, దాని లాభాల్లో పాల్గొనడం దుష్ప్రవర్తనగా భావిస్తారు. కాబట్టి ఇది 317(1) కింద రాష్ట్రపతి సుప్రీంకోర్టుకు నివేదించే మార్గంలోకి వెళ్తుంది. విచారణ జరిపేది సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు కాదు. గవర్నర్ ఈ కాలంలో సస్పెండ్ చేయవచ్చు కానీ తొలగించలేరు.

5. పదవీకాలం ముగిసిన ఒక రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్‌కు ఆర్టికల్ 319 ప్రకారం ఏ పదవి అందుబాటులో ఉంది? (A) రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి (B) UPSC సభ్యుడు (C) మరో రాష్ట్ర PSC సభ్యుడు (D) అదే రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్‌గా మరో పదవీకాలం

సమాధానం

(B) UPSC సభ్యుడు. ఆర్టికల్ 319(b) ప్రకారం రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్ పదవి నుంచి తప్పుకున్న తర్వాత UPSC ఛైర్మన్‌గా, UPSC సభ్యుడిగా లేదా మరో రాష్ట్ర PSC ఛైర్మన్‌గా నియామకానికి అర్హులు. మరో రాష్ట్ర PSC లో సభ్యుడిగా వెళ్లే అవకాశం జాబితాలో లేదు, కాబట్టి C తప్పు. ఆర్టికల్ 316(3) ప్రకారం పదవీకాలం ముగిసినవారు అదే పదవికి మళ్లీ నియామకానికి అనర్హులు, అందుకే D కూడా సరికాదు. ప్రభుత్వ ఇతర ఉద్యోగాలు వీరికి నిషిద్ధం.

6. రెండు రాష్ట్రాలు ఒకే పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ కావాలనుకుంటున్నాయి. ఆర్టికల్ 315(2) ప్రకారం సంయుక్త కమిషన్ ఎలా ఏర్పడుతుంది? (A) రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వు ద్వారా నేరుగా (B) రెండు రాష్ట్రాల గవర్నర్ల ఉమ్మడి ప్రకటన ద్వారా (C) UPSC సిఫారసుతో కేంద్ర ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్ ద్వారా (D) రెండు శాసనసభల తీర్మానం తర్వాత పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా

సమాధానం

(D) రెండు శాసనసభల తీర్మానం తర్వాత పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా. రాష్ట్రాలు అంగీకరించి, ప్రతి రాష్ట్ర శాసనసభ (రెండు సభలుంటే ప్రతి సభ) తీర్మానం ఆమోదించిన తర్వాత, పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా సంయుక్త కమిషన్ ఏర్పాటు చేయవచ్చు. అంటే ఇది చట్టబద్ధ సంస్థ. ఏర్పడిన తర్వాత దాని సభ్యులను రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు, గవర్నర్లు కాదు. గవర్నర్ కోరితే UPSC రాష్ట్రానికి సేవలు అందించే ఆర్టికల్ 315(4) మార్గం దీనికి భిన్నమైనది.

7. ఒక నియామక విషయంలో రాష్ట్ర PSC ఇచ్చిన సలహాను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అంగీకరించలేదు. ఆర్టికల్ 323 ప్రకారం దీని పర్యవసానం ఏమిటి? (A) ఆ నియామకం చెల్లదు (B) కారణాలు వివరించే మెమోరాండంను వార్షిక నివేదికతో పాటు శాసనసభ ముందు ఉంచాలి (C) హైకోర్టు అనుమతి తీసుకోవాలి (D) రాష్ట్రపతి ఆమోదం తప్పనిసరి

సమాధానం

(B) కారణాలు వివరించే మెమోరాండంను వార్షిక నివేదికతో పాటు శాసనసభ ముందు ఉంచాలి. రాష్ట్ర PSC ఏటా తన పనిపై నివేదికను గవర్నర్‌కు ఇస్తుంది. కమిషన్ సలహాను అంగీకరించని సందర్భాలు ఉంటే, వాటికి కారణాలు వివరించే మెమోరాండంతో పాటు గవర్నర్ ఆ నివేదికను శాసనసభ ముందు ఉంచాలి. కమిషన్ సలహా ప్రభుత్వాన్ని చట్టపరంగా కట్టిపడేయదు కాబట్టి నియామకం చెల్లదనే ఆప్షన్ A సరికాదు.

8. ఆర్టికల్ 320(4) ప్రకారం ఏ విషయంలో పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్‌ను సంప్రదించాల్సిన అవసరం లేదు? (A) ఆర్టికల్ 16(4) కింద వెనుకబడిన తరగతుల రిజర్వేషన్ నిబంధనలు (B) సివిల్ ఉద్యోగిపై క్రమశిక్షణ చర్యలు (C) పదోన్నతులు, బదిలీల సూత్రాలు (D) విధిలో గాయపడిన ఉద్యోగి పెన్షన్ క్లెయిమ్

సమాధానం

(A) ఆర్టికల్ 16(4) కింద వెనుకబడిన తరగతుల రిజర్వేషన్ నిబంధనలు. ఆర్టికల్ 16(4) కింద రిజర్వేషన్ నిబంధనలు ఎలా చేయాలి, ఆర్టికల్ 335 ను ఎలా అమలు చేయాలి అనే విషయాల్లో కమిషన్‌ను సంప్రదించాల్సిన అవసరం లేదని ఆర్టికల్ 320(4) చెబుతుంది. మిగతా మూడు, అంటే క్రమశిక్షణ (c), పదోన్నతి సూత్రాలు (b), గాయం పెన్షన్ (e), ఆర్టికల్ 320(3) లో కమిషన్‌ను తప్పనిసరిగా సంప్రదించాల్సిన జాబితాలోనివే.

9. UPSC సభ్యుడిపై దుష్ప్రవర్తన ఆరోపణతో సుప్రీంకోర్టుకు నివేదిక వెళ్లింది. విచారణ కాలంలో ఆయనను సస్పెండ్ చేసే అధికారం ఎవరిది? (A) UPSC ఛైర్మన్ (B) భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (C) రాష్ట్రపతి (D) కేంద్ర సిబ్బంది శాఖ మంత్రి

సమాధానం

(C) రాష్ట్రపతి. ఆర్టికల్ 317(2) ప్రకారం సుప్రీంకోర్టుకు నివేదించిన తర్వాత, తుది ఉత్తర్వు వచ్చే వరకు UPSC లేదా సంయుక్త కమిషన్ సభ్యుడిని రాష్ట్రపతి సస్పెండ్ చేయవచ్చు. రాష్ట్ర PSC సభ్యుడైతే ఈ అధికారం గవర్నర్‌ది. సుప్రీంకోర్టు విచారణ జరిపి నివేదిస్తుంది కానీ సస్పెన్షన్ ఉత్తర్వు ఇవ్వదు. UPSC ఛైర్మన్‌కు సభ్యులపై ఇలాంటి అధికారం రాజ్యాంగంలో లేదు.

10. రాష్ట్ర PSC సభ్యుల జీతాలు, భత్యాలు, పెన్షన్లను రాష్ట్ర సంచిత నిధిపై భారం చేయడం వల్ల కలిగే ప్రయోజనం ఏమిటి? (A) సభ్యులు రాష్ట్రపతికి జవాబుదారీ అవుతారు (B) ఏటా శాసనసభ ఓటింగ్ ద్వారా ప్రభుత్వం కమిషన్‌పై ఒత్తిడి తేలేదు (C) జీతాలను UPSC నిర్ణయిస్తుంది (D) కమిషన్ ఖర్చులపై కాగ్ ఆడిట్ ఉండదు

సమాధానం

(B) ఏటా శాసనసభ ఓటింగ్ ద్వారా ప్రభుత్వం కమిషన్‌పై ఒత్తిడి తేలేదు. ఆర్టికల్ 322 ప్రకారం రాష్ట్ర PSC ఖర్చులు, సభ్యులు, సిబ్బంది జీతాలు, భత్యాలు, పెన్షన్లు రాష్ట్ర సంచిత నిధిపై భారం. సంచిత నిధిపై భారమైన వ్యయం సభ ఓటింగ్‌కు రాదు కాబట్టి ఏటా బడ్జెట్ సమయంలో కమిషన్ నిధులను ఆపి ఒత్తిడి తేవడం కుదరదు. ఆర్టికల్ 318 ప్రకారం నియామకం తర్వాత సేవా నిబంధనలను నష్టం కలిగేలా మార్చకూడదనే రక్షణ కూడా ఇదే ఉద్దేశంతో ఉంది. జీతాలు, సేవా నిబంధనలను గవర్నర్ నియమాల ద్వారా నిర్ణయిస్తారు, UPSC కాదు.

FAQ

రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సభ్యులను ఎవరు నియమిస్తారు, ఎవరు తొలగిస్తారు?

రాష్ట్ర గవర్నర్ నియమిస్తారు. కానీ తొలగించే అధికారం ఆర్టికల్ 317 ప్రకారం రాష్ట్రపతికి మాత్రమే ఉంది. గవర్నర్ సుప్రీంకోర్టు విచారణ కాలంలో సస్పెండ్ మాత్రమే చేయగలరు.

UPSC, రాష్ట్ర PSC సభ్యుల పదవీకాలం ఎంత?

ఆర్టికల్ 316(2) ప్రకారం 6 ఏళ్లు. ఈలోపు UPSC సభ్యులకు 65 ఏళ్లు, రాష్ట్ర లేదా సంయుక్త కమిషన్ సభ్యులకు 62 ఏళ్లు వస్తే అప్పుడే పదవి ముగుస్తుంది.

పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సలహా ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా పాటించాలా?

రాజ్యాంగం సలహాను తప్పనిసరి చేయలేదు. కానీ ఆర్టికల్ 323 ప్రకారం సలహాను అంగీకరించని సందర్భాలకు కారణాలు వివరించే మెమోరాండంను వార్షిక నివేదికతో పాటు సభ ముందు ఉంచాలి.

తెలంగాణ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ఎప్పుడు ఏర్పడింది?

TGPSC అధికారిక వెబ్‌సైట్ ప్రకారం GO Ms No.43, తేదీ 8.8.2014 ద్వారా ఏర్పడింది. దేశంలో అతి చిన్న వయసున్న పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ అని ఆ సైట్ పేర్కొంటుంది.

Sources

• The Constitution of India (as on 1st May, 2024), Legislative Department, Ministry of Law and Justice
• History, Telangana Public Service Commission (official website)
• Union Public Service Commission, Wikipedia