28 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: తీరం దాటిన 'అర్నబ్' తుపాను, ₹10,000 కోట్ల కంటైనర్ తయారీ పథకం, DA 63%కి పెంపు

28 October 2026 current affairs in Telugu: 28 అక్టోబర్ 2026న ‘అర్నబ్’ తుపాను అతి తీవ్ర తుపానుగా నరసాపురం, యానాం మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరాన్ని దాటింది. అదే రోజు కేంద్ర మంత్రివర్గం ₹10,000 కోట్ల కంటైనర్ తయారీ పథకం, ₹7,395.55 కోట్ల ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజన, క్రీడా వస్తువుల తయారీ పథకం, కరవు భత్యం 63%కి పెంపు వంటి కీలక నిర్ణయాలు తీసుకుంది. రక్షణ, శాస్త్ర సాంకేతికం, పర్యావరణం, క్రీడల్లోనూ పరీక్షలకు పనికొచ్చే అంశాలు ఈ రోజు వార్తల్లో ఉన్నాయి.

జాతీయ అంశాలు

₹10,000 కోట్లతో కంటైనర్ తయారీ ప్రోత్సాహక పథకం (CMPS)

కేంద్ర మంత్రివర్గం 28 అక్టోబర్ 2026న కంటైనర్ తయారీ ప్రోత్సాహక పథకానికి (CMPS) ₹10,000 కోట్ల వ్యయంతో ఆమోదం తెలిపింది. ఈ పథకాన్ని మొదట కేంద్ర బడ్జెట్ 2026-27లో ప్రకటించారు (The Week).

• కాలపరిమితి: 2027-28 నుంచి 2039-40 వరకు అమలవుతుంది. ఇందులో మూడేళ్లు యూనిట్ల ఏర్పాటుకు, పదేళ్లు ఉత్పత్తి ప్రోత్సాహానికి కేటాయించారు.
• నిధుల విభజన: నిర్వహణ వ్యయ సహాయానికి అత్యధికంగా ₹8,891 కోట్లు, వడ్డీ రాయితీకి ₹859 కోట్లు కేటాయించారు. వడ్డీ రాయితీ కింద అర్హమైన టర్మ్ రుణాలపై ఏటా 3% సబ్సిడీ లభిస్తుంది.
• పరీక్ష, ధ్రువీకరణ సౌకర్యాలకు ₹150 కోట్లు, పాలన, పర్యవేక్షణ, సామర్థ్య నిర్మాణానికి ₹100 కోట్లు ఇచ్చారు.
• లక్ష్యాలు: దేశీయ కంటైనర్ ఉత్పత్తిని ఏటా సుమారు 70,000 TEUల నుంచి 7.5 లక్షల TEUలకు పెంచాలి. ప్రతి కంటైనర్‌లో దేశీయ విడిభాగాల వాటాను 70% నుంచి 90%కి చేర్చాలి.
• ప్రధాన ఓడరేవుల భూమిని నోటిఫైడ్ రేటులో 25%కే లీజుకు ఇస్తారు. సుమారు 3,000 ప్రత్యక్ష, 50,000కు పైగా పరోక్ష ఉద్యోగాలు వస్తాయని అంచనా.
• ఈ పథకాన్ని ఓడరేవులు, నౌకాయానం, జలమార్గాల మంత్రిత్వ శాఖ అమలు చేస్తుంది.

పరీక్షల కోణం: సరకు రవాణాకు అవసరమైన కంటైనర్ల కోసం విదేశాలపై ఆధారపడడాన్ని తగ్గించడమే ఈ పథకం ఉద్దేశం. అతిపెద్ద భాగం నిర్వహణ వ్యయ సహాయం అనే విషయం, TEU లక్ష్యాలు ప్రశ్నలుగా రావచ్చు.

ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజన (PM VGSY)

కేంద్ర మంత్రివర్గం ₹7,395.55 కోట్ల వ్యయంతో PM VGSYకి ఆమోదం తెలిపింది. ఇది 2026-27 నుంచి 2030-31 వరకు, అంటే 16వ ఆర్థిక సంఘం కాలానికి సమానంగా అమలవుతుంది (Daily Excelsior).

• నిధుల వాటా: కేంద్రం ₹4,869.48 కోట్లు, రాష్ట్రాలు ₹2,526.07 కోట్లు భరిస్తాయి.
• ప్రధాన దృష్టి: 2.55 లక్షలకు పైగా పంచాయతీల్లోని సుమారు 32 లక్షల మంది ఎన్నికైన ప్రతినిధులు, సిబ్బందికి శిక్షణ ఇచ్చి సామర్థ్యం పెంచడం.
• ఏటా 2.55 లక్షల గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళికలను (GPDP) eGramSwaraj పోర్టల్‌లో తయారు చేస్తారు.
• ఏం చేయాలో పైనుంచి నిర్దేశించే పథకాల నుంచి, స్థానిక సంస్థలే తమ ప్రాధాన్యాలు నిర్ణయించుకునే విధానానికి ఇది మార్పు అని మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ పేర్కొన్నారు (DT Next).

పరీక్షల కోణం: పంచాయతీలకు ప్రణాళికా అధికారం ఇచ్చే ఆలోచన పంచాయతీరాజ్ రాజ్యాంగ సవరణ నుంచే వచ్చింది. పథకం కాలాన్ని ఆర్థిక సంఘం కాలంతో జతచేయడం కూడా గుర్తుంచుకోవాలి.

ఖేలో ఇండియా క్రీడా వస్తువుల తయారీ పథకం

₹1,856.67 కోట్ల వ్యయంతో ఖేలో ఇండియా క్రీడా వస్తువుల తయారీ పథకానికి మంత్రివర్గం ఆమోదం తెలిపింది. ఇది 2026 నుంచి 2034 వరకు అమలవుతుంది, దీన్ని కూడా బడ్జెట్ 2026-27లో ప్రకటించారు (The NewsMill).

• యాంకర్ పెట్టుబడి సహాయం, టర్నోవర్ ఆధారిత సహాయం కలిపి ₹1,130 కోట్లు కేటాయించారు.
• అంతర్జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యల నుంచి తయారీదారులు ధ్రువీకరణ పొందడానికి ₹105 కోట్లు ఇస్తారు.
• తయారీదారులు, సరఫరాదారులు, పరీక్షా కేంద్రాలు ఒకే చోట ఉండేలా క్రీడా వస్తువుల తయారీ మండలాలు (SGMZ) ఏర్పాటు చేస్తారు.
• ఈ పథకం ఖేలో భారత్ నీతి 2025కు అనుగుణంగా ఉంది. దిగుమతులు తగ్గించి ఎగుమతులు పెంచడం దీని లక్ష్యం.

ఆర్థిక వ్యవస్థ, బ్యాంకింగ్

కరవు భత్యం 60% నుంచి 63%కి పెంపు

కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల కరవు భత్యం (DA), పింఛనుదారుల కరవు ఉపశమనం (DR)ను 3 శాతం పాయింట్లు పెంచుతూ మంత్రివర్గం నిర్ణయం తీసుకుంది. దీంతో రేటు 60% నుంచి 63%కి చేరింది, ఇది 1 జులై 2026 నుంచి వర్తిస్తుంది (Business Standard).

• ఖజానాపై ఏటా ₹10,016.10 కోట్ల భారం పడుతుంది.
• 48.54 లక్షల మంది ఉద్యోగులు, 68.71 లక్షల మంది పింఛనుదారులు లబ్ధి పొందుతారు (ANI).
• ఈ పెంపును 7వ కేంద్ర వేతన సంఘం ఫార్ములా ఆధారంగా లెక్కించారు. అంతకుముందు ఏప్రిల్ 2026లో 2 పాయింట్లు పెంచి 60%కి చేర్చారు.

పరీక్షల కోణం: ధరల పెరుగుదల వల్ల ఉద్యోగుల కొనుగోలు శక్తి తగ్గకుండా కాపాడడమే కరవు భత్యం ఉద్దేశం. దీని వెనుక ఉన్న ద్రవ్యోల్బణం రకాలు, కారణాలు తెలుసుకుంటే ఈ అంశం సులభంగా అర్థమవుతుంది.

సెప్టెంబర్‌లో పారిశ్రామికోత్పత్తి వృద్ధి 6.7%

కేంద్ర గణాంకాల మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) విడుదల చేసిన అంచనాల ప్రకారం సెప్టెంబర్ 2026లో పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచీ (IIP) 6.7% పెరిగింది. ఆగస్టులో ఇది 8% ఉంది (Business Today).

• సూచీ విలువ గత ఏడాది సెప్టెంబర్‌లోని 116.5 నుంచి 124.3కి చేరింది. కొత్త సిరీస్ ఆధార సంవత్సరం 2022-23.
• తయారీ రంగం 7.6%, విద్యుత్ రంగం 11.2% వృద్ధి సాధించాయి. గనుల రంగం మాత్రం క్షీణించింది.

అంతర్జాతీయ అంశాలు

భారత్-మెక్సికో ప్రాధాన్య వాణిజ్య ఒప్పందం (PTA) చర్చలకు శ్రీకారం

భారత్, మెక్సికో 28 అక్టోబర్ 2026న ప్రాధాన్య వాణిజ్య ఒప్పందం (PTA) చర్చల కోసం ‘టర్మ్స్ ఆఫ్ రిఫరెన్స్’ (ToR)పై సంతకాలు చేశాయి (Mexico News Daily).

• భారత వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్, మెక్సికో విదేశీ వాణిజ్య ఉప మంత్రి లూయిస్ రోసెండో గుటియెరెజ్ రొమానో సంతకాలు చేశారు.
• ఆటోమొబైల్, ఔషధ రంగాలు చర్చల్లో ప్రధానంగా ఉన్నాయి. సుంకాల రాయితీలు ఇంకా ఖరారు కాలేదు.

పరీక్షల కోణం: ToR అంటే ఒప్పందం కాదు, చర్చల పరిధి, విధానాన్ని నిర్ణయించే పత్రం మాత్రమే. PTAలో ఎంపిక చేసిన వస్తువులపైనే సుంకాలు తగ్గిస్తారు, FTAలో ఎక్కువ వస్తువులకు ఇది వర్తిస్తుంది.

రక్షణ

ADMM-Plus వేదికపై అమెరికా, జపాన్ రక్షణ మంత్రులతో రాజ్‌నాథ్ చర్చలు

ఫిలిప్పీన్స్‌లోని సెబూలో జరిగిన 13వ ADMM-Plus సమావేశం సందర్భంగా రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 28 అక్టోబర్ 2026న అమెరికా యుద్ధ మంత్రి పీట్ హెగ్సెత్‌తో సమావేశమయ్యారు (ANI).

• భారత్-అమెరికా ప్రధాన రక్షణ భాగస్వామ్యం, 10 ఏళ్ల రక్షణ చట్రం అమలును ఇద్దరూ సమీక్షించారు. సరిహద్దు ఉగ్రవాదంపై పోరులో భారత్‌కు మద్దతు కొనసాగుతుందని హెగ్సెత్ చెప్పారు.
• జపాన్ రక్షణ మంత్రి షింజిరో కొయిజుమితో జరిగిన భేటీలో భారత్-జపాన్ ప్రత్యేక వ్యూహాత్మక, ప్రపంచ భాగస్వామ్యాన్ని సమీక్షించారు (The Tribune).
• ADMM-Plusలో 11 ఆసియాన్ దేశాలతో పాటు భారత్, చైనా, ఆస్ట్రేలియా, జపాన్, న్యూజిలాండ్, దక్షిణ కొరియా, రష్యా, అమెరికా అనే 8 సంభాషణ భాగస్వామ్య దేశాలు ఉంటాయి.

భారత్-ఇండోనేషియా ప్రత్యేక దళాల విన్యాసం ‘గరుడ శక్తి’

భారత్-ఇండోనేషియా సంయుక్త ప్రత్యేక దళాల విన్యాసం ‘గరుడ శక్తి’ 11వ ఎడిషన్ ఇండోనేషియాలోని బన్యువాంగిలో 27 అక్టోబర్ 2026న మొదలైంది. ఇది నవంబర్ 6 వరకు కొనసాగుతుంది (Indian Masterminds).

• భారత సైన్యంలోని పారాచూట్ రెజిమెంట్ (ప్రత్యేక దళాలు) సిబ్బంది ఇందులో పాల్గొంటున్నారు.
• అడవి యుద్ధ వ్యూహాలు, అడ్డంకులు దాటడం, గురి తప్పని కాల్పులు, పర్వతారోహణ, వైమానిక దాడి శిక్షణ ఇందులో భాగం. చివర్లో సామర్థ్యాన్ని పరీక్షించే ధ్రువీకరణ విన్యాసం ఉంటుంది (Drishti IAS).

పరీక్షల కోణం: భారత్-ఇండోనేషియా మధ్య నౌకాదళ విన్యాసం ‘సముద్ర శక్తి’, సమన్వయ గస్తీ ‘IND-INDO CORPAT’ పేర్లతో జరుగుతాయి. ప్రత్యేక దళాల విన్యాసం మాత్రం ‘గరుడ శక్తి’ అని గుర్తుంచుకోవాలి.

శాస్త్ర సాంకేతికం

అరేబియా సముద్రంలో కొత్త విద్యుత్ చేప ‘అరేబియన్ బ్లాక్ ఎలక్ట్రిక్ రే’

భారత జంతుశాస్త్ర సర్వే సంస్థ (ZSI) ఆగ్నేయ అరేబియా సముద్రపు లోతైన జలాల్లో Tetronarce ramanamurthyi అనే కొత్త విద్యుత్ చేప జాతిని గుర్తించింది (Millennium Post).

• ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో Tetronarce ప్రజాతి ఉనికిని ధ్రువీకరించడం ఇదే తొలిసారి.
• భూ విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ డీప్ ఓషన్ మిషన్ డైరెక్టర్ ఎం.వి. రమణమూర్తి గౌరవార్థం ఈ పేరు పెట్టారు.
• చెన్నైలోని ZSI సముద్ర జీవశాస్త్ర ప్రాంతీయ కేంద్రం శాస్త్రవేత్తలు, అమెరికా పరిశోధకుడు డేవిడ్ ఎబర్ట్‌తో కలిసి ఈ అధ్యయనం చేశారు. ఇది ‘జూటాక్సా’ పత్రికలో ప్రచురితమైంది.
• ఇతర Tetronarce జాతులతో పోలిస్తే దీనిలో 2.2-6.7% జన్యు వ్యత్యాసం ఉంది (Insights IAS).

పరీక్షల కోణం: డీప్ ఓషన్ మిషన్ కింద లోతైన సముద్రపు మృదులాస్థి చేపలపై జరుగుతున్న అధ్యయనంలో భాగంగా ఈ ఆవిష్కరణ జరిగింది.

పర్యావరణం

కూనో చీతా KNG22 మృతి: కేంద్ర బృందం దర్యాప్తు

కూనో జాతీయ ఉద్యానవనానికి చెందిన 19 నెలల మగ చీతా KNG22 తుపాకీ గుళ్ల గాయాలతో 27 అక్టోబర్ 2026న జబల్‌పూర్‌లో మరణించింది (ThePrint).

• 25 అక్టోబర్‌న కూనో రక్షిత ప్రాంతం వెలుపల మొరెనా ప్రాదేశిక అడవుల్లో ఇది గాయపడి కనిపించింది. అత్యవసర శస్త్రచికిత్స చేసినా ప్రాణం దక్కలేదు, శరీరం నుంచి ఐదు గుళ్లు బయటికి తీశారు.
• కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ జాతీయ పులుల సంరక్షణ అథారిటీ (NTCA) ఐజీ, వన్యప్రాణి నేర నియంత్రణ బ్యూరో (WCCB) అధికారులతో బృందాన్ని పంపింది (Telangana Today).
• మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అటవీ, పోలీసు అధికారులతో ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందం (STF) ఏర్పాటు చేసింది.

పరీక్షల కోణం: ‘ప్రాజెక్ట్ చీతా’ కింద తెచ్చిన చీతాలు పార్కు దాటి బయటికి వెళ్తే వేట ముప్పు ఎంత ఉందో ఈ సంఘటన చూపుతుంది.

క్రీడలు

T20I బ్యాటింగ్ ర్యాంకింగ్స్‌లో మళ్లీ అగ్రస్థానానికి అభిషేక్ శర్మ

ICC పురుషుల T20I బ్యాటింగ్ ర్యాంకింగ్స్‌లో అభిషేక్ శర్మ 897 పాయింట్లతో మళ్లీ నంబర్ 1 స్థానానికి చేరాడు (Onmanorama).

• పాకిస్థాన్‌కు చెందిన సాహిబ్జాదా ఫర్హాన్ 883 పాయింట్లతో రెండో స్థానంలో, ఇషాన్ కిషన్ 866 పాయింట్లతో మూడో స్థానంలో ఉన్నారు.
• వెల్లింగ్టన్‌లో న్యూజిలాండ్‌తో జరిగిన మూడో T20Iలో అభిషేక్ 38 బంతుల్లో 113 పరుగులు చేసి భారత్‌ను ఆరు వికెట్ల తేడాతో గెలిపించాడు.
• జులై నుంచి అగ్రస్థానంలో ఉన్న ఇషాన్ కిషన్ గాయం కారణంగా మ్యాచ్‌లకు దూరమై మూడో స్థానానికి పడిపోయాడు. టెస్టుల్లో రవీంద్ర జడేజాను దాటి మార్కో యాన్సెన్ నంబర్ 1 ఆల్‌రౌండర్ అయ్యాడు (Deccan Herald).

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

అతి తీవ్ర తుపానుగా తీరం దాటిన ‘అర్నబ్’

‘అర్నబ్’ తుపాను 28 అక్టోబర్ 2026 తెల్లవారుజామున 2 నుంచి 8 గంటల మధ్య ఆంధ్రప్రదేశ్-యానాం తీరాన్ని అతి తీవ్ర తుపానుగా దాటింది (Asianet Newsable).

• నరసాపురానికి సుమారు 20 కి.మీ. తూర్పు-ఈశాన్యంగా, యానాంకు 40 కి.మీ. నైరుతిగా, కాకినాడకు 60 కి.మీ. నైరుతిగా తీరం దాటింది. ఆ సమయంలో గంటకు 125-135 కి.మీ. వేగంతో గాలులు వీచాయి.
• తీరం దాటిన తర్వాత ఇది తీవ్ర తుపానుగా బలహీనపడింది.
• 28,000 మందికి పైగా ప్రజలను సహాయ శిబిరాలకు తరలించారు. 14 జిల్లాల్లో 16 NDRF, 11 SDRF బృందాలను మోహరించారు (The South First).
• ప్రాథమిక అంచనా ప్రకారం సుమారు 70,900 హెక్టార్లలో వరి పంట నీట మునిగింది, 10,450 హెక్టార్లలో ఉద్యాన పంటలు దెబ్బతిన్నాయి.
• ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు అమరావతిలోని RTGS కేంద్రం నుంచి పరిస్థితిని పర్యవేక్షించారు. నష్టం అంచనాకు కేంద్ర బృందాలను పంపాలని కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షాకు లేఖ రాశారు.

పరీక్షల కోణం: IMD వర్గీకరణలో అతి తీవ్ర తుపాను (VSCS) తీవ్ర తుపాను (SCS) కంటే ఒక మెట్టు పైన ఉంటుంది. తీరం దాటిన తర్వాత సముద్రపు వేడి, తేమ అందకపోవడంతో తుపానులు బలహీనపడతాయి.

హైదరాబాద్‌లో నవంబర్ 1 నుంచి శుద్ధి చేసిన నీటి వినియోగం

ఎల్ నినో ప్రభావంతో వర్షపాతం తగ్గుతుందన్న ఆందోళనల మధ్య, తాగునీటి కోసం కాకుండా ఇతర అవసరాలకు నవంబర్ 1 నుంచి శుద్ధి చేసిన మురుగునీటిని సరఫరా చేయాలని తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి 28 అక్టోబర్ 2026న అధికారులను ఆదేశించారు (The Hans India).

• మురుగునీటి శుద్ధి కేంద్రాల (STP) నిర్వహణలో కృత్రిమ మేధను వాడాలని, అన్ని STPలను కమాండ్ అండ్ కంట్రోల్ కేంద్రంతో అనుసంధానించాలని సూచించారు.
• STPలను సౌర విద్యుత్‌తో నడిపే అవకాశాన్ని అధ్యయనం చేయాలని REDCOను కోరారు. భవన నిర్మాణాల్లో శుద్ధి చేసిన నీటినే వాడాలనే నిబంధనను కచ్చితంగా అమలు చేయాలని ఆదేశించారు.

పరీక్షల కోణం: ఎల్ నినో సంవత్సరాల్లో భారత రుతుపవనాలు బలహీనపడే అవకాశం ఉంటుంది. దీని నేపథ్యం కోసం భారత రుతుపవనాల యంత్రాంగం చదవండి.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. కంటైనర్ తయారీ ప్రోత్సాహక పథకం (CMPS) మొత్తం ₹10,000 కోట్ల వ్యయంలో అత్యధిక వాటా పొందిన భాగం ఏది? (A) అర్హమైన టర్మ్ రుణాలపై ఏటా 3% వడ్డీ రాయితీ, ₹859 కోట్లు (B) ప్రతి కంటైనర్ ఉత్పత్తికి నిర్వహణ వ్యయ సహాయం, ₹8,891 కోట్లు (C) ఉమ్మడి పరీక్ష, ధ్రువీకరణ సౌకర్యాల ఏర్పాటు, ₹150 కోట్లు (D) పాలన, పర్యవేక్షణ, సామర్థ్య నిర్మాణ వ్యయం, ₹100 కోట్లు

సమాధానం

(B) ప్రతి కంటైనర్ ఉత్పత్తికి నిర్వహణ వ్యయ సహాయం, ₹8,891 కోట్లు. CMPS నిధుల్లో సింహభాగం నిర్వహణ వ్యయ సహాయానికే కేటాయించారు, ఎందుకంటే మన దేశంలో కంటైనర్ తయారీ ఖర్చు విదేశీ ఉత్పత్తిదారుల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఉత్పత్తి అయ్యే ప్రతి కంటైనర్‌కు ఈ సహాయం అందడం వల్ల దేశీయ తయారీదారులు పోటీలో నిలబడగలుగుతారు. వడ్డీ రాయితీ కూడా ముఖ్యమైనదే కానీ దానికి కేటాయించింది ₹859 కోట్లు మాత్రమే, అది యూనిట్ల ఏర్పాటుకు తీసుకునే రుణాల భారాన్ని తగ్గిస్తుంది. అంటే ఏర్పాటు దశకు వడ్డీ రాయితీ, ఉత్పత్తి దశకు నిర్వహణ వ్యయ సహాయం ఉపయోగపడతాయి.

2. కేంద్ర మంత్రివర్గం ఆమోదించిన ప్రధానమంత్రి వికసిత్ గ్రామ స్వరాజ్ యోజన (PM VGSY) ప్రధాన ఉద్దేశం ఏది? (A) గ్రామీణ పేదలకు పక్కా ఇళ్ల నిర్మాణానికి ఆర్థిక సహాయం అందించడం (B) రహదారి సౌకర్యం లేని గ్రామాలకు అన్ని వాతావరణాల రోడ్లు వేయడం (C) ప్రతి గ్రామీణ ఇంటికి కుళాయి ద్వారా తాగునీటి కనెక్షన్ ఇవ్వడం (D) పంచాయతీ ప్రతినిధులకు శిక్షణ ఇచ్చి, స్థానిక అభివృద్ధి ప్రణాళికలు బలోపేతం చేయడం

సమాధానం

(D) పంచాయతీ ప్రతినిధులకు శిక్షణ ఇచ్చి, స్థానిక అభివృద్ధి ప్రణాళికలు బలోపేతం చేయడం. PM VGSY నిర్మాణ పనుల పథకం కాదు, ఇది పంచాయతీల సామర్థ్య నిర్మాణ పథకం. సుమారు 32 లక్షల మంది ఎన్నికైన ప్రతినిధులు, సిబ్బందికి శిక్షణ ఇవ్వడం, ఏటా 2.55 లక్షల గ్రామ పంచాయతీ అభివృద్ధి ప్రణాళికలను eGramSwaraj పోర్టల్‌లో తయారుచేయడం దీని ముఖ్య లక్ష్యాలు. మిగిలిన ఆప్షన్లు ఇళ్లు, రోడ్లు, తాగునీరు వంటి వేర్వేరు గ్రామీణ పథకాల ఉద్దేశాలు. పైనుంచి పనులు నిర్దేశించే బదులు పంచాయతీలే తమ అవసరాలు గుర్తించి ప్రణాళిక వేసుకునేలా చేయడమే ఈ పథకంలోని కొత్తదనం.

3. ఖేలో ఇండియా క్రీడా వస్తువుల తయారీ పథకంలో ₹105 కోట్లను ఏ అవసరానికి కేటాయించారు? (A) అంతర్జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యల ధ్రువీకరణ పొందడానికి తయారీదారులకు సహాయం (B) క్రీడా వస్తువుల తయారీ మండలాల్లో యాంకర్ పెట్టుబడిదారులకు ప్రోత్సాహం (C) టర్నోవర్ పెరుగుదల ఆధారంగా తయారీ యూనిట్లకు ఇచ్చే ప్రోత్సాహం (D) విద్యాసంస్థల్లో క్రీడా పరికరాల పరిశోధన కోసం నైపుణ్య కేంద్రాల ఏర్పాటు

సమాధానం

(A) అంతర్జాతీయ క్రీడా సమాఖ్యల ధ్రువీకరణ పొందడానికి తయారీదారులకు సహాయం. అంతర్జాతీయ పోటీల్లో వాడే బంతులు, బ్యాట్లు, ఇతర పరికరాలకు ఆయా క్రీడా సమాఖ్యల ధ్రువీకరణ తప్పనిసరి. ఆ ధ్రువీకరణ లేకపోతే మన తయారీదారులు ప్రపంచ మార్కెట్‌లో అమ్మలేరు, అందుకే దీనికి ₹105 కోట్లు ప్రత్యేకంగా కేటాయించారు. యాంకర్ పెట్టుబడి సహాయం, టర్నోవర్ ఆధారిత సహాయం కలిపి వేరుగా ₹1,130 కోట్లు ఉన్నాయి. కాబట్టి B, C ఆప్షన్లు ఈ పథకంలో భాగమే అయినా ₹105 కోట్ల కేటాయింపుకు సంబంధించినవి కావు.

4. 28 అక్టోబర్ 2026న కేంద్ర ఉద్యోగుల కరవు భత్యాన్ని 60% నుంచి 63%కి పెంచారు. ఈ పెంపును ఏ వేతన సంఘం ఫార్ములా ఆధారంగా లెక్కించారు? (A) 5వ కేంద్ర వేతన సంఘం (B) 6వ కేంద్ర వేతన సంఘం (C) 7వ కేంద్ర వేతన సంఘం (D) 8వ కేంద్ర వేతన సంఘం

సమాధానం

(C) 7వ కేంద్ర వేతన సంఘం. ప్రస్తుతం కేంద్ర ఉద్యోగుల మూల వేతనాలు 7వ కేంద్ర వేతన సంఘం సిఫార్సుల ప్రకారమే ఉన్నాయి, కాబట్టి కరవు భత్యాన్ని కూడా అదే ఫార్ములాతో లెక్కిస్తారు. ఈ పెంపు 1 జులై 2026 నుంచి వర్తిస్తుంది, దీనివల్ల ఏటా ₹10,016.10 కోట్ల అదనపు భారం పడుతుంది. కరవు భత్యం ఉద్దేశం ధరల పెరుగుదల వల్ల ఉద్యోగుల నిజ వేతనం తగ్గకుండా కాపాడడం. ఈ పెంపుతో 48.54 లక్షల మంది ఉద్యోగులు, 68.71 లక్షల మంది పింఛనుదారులు లబ్ధి పొందుతారు.

5. సెప్టెంబర్ 2025లో 116.5గా ఉన్న పారిశ్రామికోత్పత్తి సూచీ (IIP) సెప్టెంబర్ 2026లో 124.3కి చేరింది. ఈ రెండు విలువల ఆధారంగా సెప్టెంబర్ 2026 వార్షిక పారిశ్రామిక వృద్ధి రేటు సుమారు ఎంత? (A) 6.7% (B) 7.6% (C) 8% (D) 11.2%

సమాధానం

(A) 6.7%. వార్షిక వృద్ధి రేటును (కొత్త విలువ − పాత విలువ) ÷ పాత విలువ × 100 సూత్రంతో లెక్కిస్తారు. ఇక్కడ 124.3 నుంచి 116.5 తీసివేసి, ఆ తేడాను 116.5తో భాగించి 100తో గుణిస్తే సుమారు 6.7% వస్తుంది. 7.6% అనేది తయారీ రంగ వృద్ధి, 11.2% విద్యుత్ రంగ వృద్ధి, 8% ఆగస్టు నెల వృద్ధి రేటు. కాబట్టి మొత్తం సూచీ వృద్ధిని రంగాల వారీ వృద్ధితో కలపకూడదు, కొత్త సిరీస్ ఆధార సంవత్సరం 2022-23 అని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి.

6. భారత్, మెక్సికో 28 అక్టోబర్ 2026న ’టర్మ్స్ ఆఫ్ రిఫరెన్స్’పై సంతకాలు చేసి ఏ రకమైన వాణిజ్య ఒప్పంద చర్చలను ప్రారంభించాయి? (A) సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA) (B) స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం (FTA) (C) వాణిజ్య, ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (TEPA) (D) ప్రాధాన్య వాణిజ్య ఒప్పందం (PTA)

సమాధానం

(D) ప్రాధాన్య వాణిజ్య ఒప్పందం (PTA). భారత వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్, మెక్సికో విదేశీ వాణిజ్య ఉప మంత్రి సంతకాలు చేసిన పత్రం PTA చర్చల పరిధిని, విధానాన్ని నిర్దేశిస్తుంది. PTAలో రెండు దేశాలు ఎంపిక చేసిన కొన్ని వస్తువులపైనే సుంకాలు తగ్గించుకుంటాయి. FTAలో చాలా వరకు వస్తువులపై సుంకాలు తొలగిస్తారు, CEPAలో సేవలు, పెట్టుబడులు కూడా చేరతాయి. TEPA అనేది భారత్ EFTA దేశాలతో కుదుర్చుకున్న ఒప్పందం పేరు, కాబట్టి మెక్సికోతో చర్చలకు అది వర్తించదు.

7. రాజ్‌నాథ్ సింగ్ పాల్గొన్న 13వ ADMM-Plus వేదికలో ఏ దేశాల కూర్పు ఉంటుంది? (A) 10 ఆసియాన్ దేశాలు, 6 సంభాషణ భాగస్వామ్య దేశాలు (B) 11 ఆసియాన్ దేశాలు, 8 సంభాషణ భాగస్వామ్య దేశాలు (C) 11 ఆసియాన్ దేశాలు, 6 సంభాషణ భాగస్వామ్య దేశాలు (D) 10 ఆసియాన్ దేశాలు, 8 సంభాషణ భాగస్వామ్య దేశాలు

సమాధానం

(B) 11 ఆసియాన్ దేశాలు, 8 సంభాషణ భాగస్వామ్య దేశాలు. ADMM-Plus అంటే ఆసియాన్ రక్షణ మంత్రుల సమావేశాన్ని విస్తరించిన వేదిక. ఇందులో 11 ఆసియాన్ సభ్య దేశాలతో పాటు భారత్, చైనా, ఆస్ట్రేలియా, జపాన్, న్యూజిలాండ్, దక్షిణ కొరియా, రష్యా, అమెరికా అనే 8 భాగస్వామ్య దేశాలు ఉంటాయి. 2026 సమావేశం ఫిలిప్పీన్స్‌లోని సెబూలో జరిగింది, ఇక్కడే రాజ్‌నాథ్ అమెరికా, జపాన్ రక్షణ మంత్రులతో చర్చలు జరిపారు. ఆసియాన్ సభ్యత్వం ఇప్పుడు 11 కావడంతో పాత లెక్క అయిన 10ని ఎంచుకోకుండా జాగ్రత్తపడాలి.

8. ఇండోనేషియాలోని బన్యువాంగిలో 27 అక్టోబర్ 2026న మొదలైన భారత్-ఇండోనేషియా సంయుక్త ప్రత్యేక దళాల విన్యాసం పేరు ఏది? (A) సముద్ర శక్తి (B) IND-INDO CORPAT (C) గరుడ శక్తి (D) వజ్ర ప్రహార్

సమాధానం

(C) గరుడ శక్తి. భారత్-ఇండోనేషియా ప్రత్యేక దళాల విన్యాసం ‘గరుడ శక్తి’ 11వ ఎడిషన్ బన్యువాంగిలో నవంబర్ 6 వరకు జరుగుతోంది. భారత్ తరఫున పారాచూట్ రెజిమెంట్ (ప్రత్యేక దళాలు) సిబ్బంది పాల్గొంటూ అడవి యుద్ధం, వైమానిక దాడి వంటి అంశాల్లో శిక్షణ పొందుతున్నారు. ‘సముద్ర శక్తి’ రెండు దేశాల నౌకాదళాల విన్యాసం, ‘IND-INDO CORPAT’ సముద్ర సరిహద్దులో సమన్వయ గస్తీ. ‘వజ్ర ప్రహార్’ భారత్ అమెరికాతో నిర్వహించే ప్రత్యేక దళాల విన్యాసం, అందుకే అది ఇండోనేషియాకు వర్తించదు.

9. జంతుశాస్త్ర సర్వే సంస్థ (ZSI) గుర్తించిన Tetronarce ramanamurthyi (అరేబియన్ బ్లాక్ ఎలక్ట్రిక్ రే) ఆవిష్కరణకు ఉన్న ప్రత్యేకత ఏమిటి? (A) బంగాళాఖాతంలో విద్యుత్ చేపలు ఉన్నట్లు దొరికిన తొలి ఆధారం ఇది (B) అండమాన్ దీవుల పగడపు దిబ్బల్లో ఈ ప్రజాతిని తొలిసారి గుర్తించారు (C) మంచినీటి నదుల్లో జీవించే తొలి విద్యుత్ చేప జాతిగా దీన్ని నమోదు చేశారు (D) ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ఈ ప్రజాతి ఉనికికి ఇదే తొలి ధ్రువీకరణ

సమాధానం

(D) ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ఈ ప్రజాతి ఉనికికి ఇదే తొలి ధ్రువీకరణ. ఈ చేపను ఆగ్నేయ అరేబియా సముద్రపు లోతైన జలాల్లో గుర్తించారు, ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో Tetronarce ప్రజాతి ఉన్నట్లు ధ్రువీకరించడం ఇదే మొదటిసారి. డీప్ ఓషన్ మిషన్ కింద లోతైన సముద్రపు మృదులాస్థి చేపలపై జరుగుతున్న అధ్యయనంలో ఈ ఆవిష్కరణ జరిగింది. అందుకే ఆ మిషన్ డైరెక్టర్ ఎం.వి. రమణమూర్తి పేరు దీనికి పెట్టారు. బంగాళాఖాతం, అండమాన్ దీవులు, మంచినీటి నదులకు ఈ ఆవిష్కరణతో సంబంధం లేదు.

10. కూనో చీతా KNG22 మృతిపై దర్యాప్తుకు కేంద్ర పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ పంపిన బృందంలో ఏ సంస్థల అధికారులు ఉన్నారు? (A) జాతీయ పులుల సంరక్షణ అథారిటీ (NTCA), వన్యప్రాణి నేర నియంత్రణ బ్యూరో (WCCB) (B) భారత వన్యప్రాణి సంస్థ (WII), భారత జంతుశాస్త్ర సర్వే సంస్థ (ZSI) (C) కేంద్ర జంతుప్రదర్శనశాలల అథారిటీ (CZA), జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ (NBA) (D) భారత అటవీ సర్వే సంస్థ (FSI), భారత వృక్షశాస్త్ర సర్వే సంస్థ (BSI)

సమాధానం

(A) జాతీయ పులుల సంరక్షణ అథారిటీ (NTCA), వన్యప్రాణి నేర నియంత్రణ బ్యూరో (WCCB). KNG22 శరీరం నుంచి ఐదు తుపాకీ గుళ్లు బయటపడడంతో ఇది వేటకు సంబంధించిన నేరంగా అనుమానిస్తున్నారు. అందుకే వన్యప్రాణి నేరాలను దర్యాప్తు చేసే WCCB అధికారులను, ప్రాజెక్ట్ చీతాను పర్యవేక్షించే NTCA ఐజీని బృందంలో చేర్చారు. మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం కూడా అటవీ, పోలీసు అధికారులతో ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందం ఏర్పాటు చేసింది. WII, ZSI వంటి సంస్థలు ప్రధానంగా పరిశోధన సంస్థలు, నేర దర్యాప్తు వాటి పని కాదు.

11. 28 అక్టోబర్ 2026న విడుదలైన ICC T20I బ్యాటింగ్ ర్యాంకింగ్స్‌లో అభిషేక్ శర్మ ఎవరిని దాటి మళ్లీ నంబర్ 1 స్థానానికి చేరాడు? (A) సాహిబ్జాదా ఫర్హాన్ (B) ఇషాన్ కిషన్ (C) ట్రావిస్ హెడ్ (D) ఫిల్ సాల్ట్

సమాధానం

(B) ఇషాన్ కిషన్. జులై నుంచి ఇషాన్ కిషన్ అగ్రస్థానంలో ఉన్నాడు, కానీ గాయం కారణంగా మ్యాచ్‌లకు దూరం కావడంతో పాయింట్లు తగ్గి 866తో మూడో స్థానానికి పడిపోయాడు. వెల్లింగ్టన్‌లో న్యూజిలాండ్‌పై 38 బంతుల్లో 113 పరుగులు చేసిన అభిషేక్ 897 పాయింట్లతో తిరిగి నంబర్ 1 అయ్యాడు. సాహిబ్జాదా ఫర్హాన్ 883 పాయింట్లతో రెండో స్థానంలోనే ఉన్నాడు, అతను అగ్రస్థానంలో లేడు. కాబట్టి అభిషేక్ దాటింది ఫర్హాన్‌ను కాదు, అప్పటి వరకు నంబర్ 1గా ఉన్న ఇషాన్ కిషన్‌ను.

12. 28 అక్టోబర్ 2026న ‘అర్నబ్’ తుపాను తీరం దాటినప్పుడు, ఆ తర్వాత దాని తీవ్రత ఏ విధంగా ఉంది? (A) తీవ్ర తుపానుగా తీరం దాటి, తర్వాత వాయుగుండంగా బలహీనపడింది (B) అత్యంత తీవ్ర తుపానుగా తీరం దాటి, తర్వాత అతి తీవ్ర తుపానుగా మారింది (C) అతి తీవ్ర తుపానుగా తీరం దాటి, తర్వాత తీవ్ర తుపానుగా బలహీనపడింది (D) తుపానుగా తీరం దాటి, తర్వాత తీవ్ర వాయుగుండంగా బలహీనపడింది

సమాధానం

(C) అతి తీవ్ర తుపానుగా తీరం దాటి, తర్వాత తీవ్ర తుపానుగా బలహీనపడింది. అర్నబ్ నరసాపురానికి సుమారు 20 కి.మీ. తూర్పు-ఈశాన్యంగా, యానాంకు నైరుతి దిశలో గంటకు 125-135 కి.మీ. గాలి వేగంతో అతి తీవ్ర తుపానుగా తీరం దాటింది. భూమి మీదకు వచ్చాక సముద్రపు వేడి, తేమ అందకపోవడంతో తుపానులు క్రమంగా బలహీనపడతాయి. IMD వర్గీకరణలో అతి తీవ్ర తుపాను (VSCS) తర్వాతి కింది స్థాయి తీవ్ర తుపాను (SCS), అందుకే అర్నబ్ ఆ స్థాయికి దిగింది. ఆప్షన్ Bలో చెప్పినట్లు తీరం దాటిన తర్వాత తీవ్రత పెరగడం జరగలేదు.

13. హైదరాబాద్‌లో నవంబర్ 1 నుంచి తాగునీటి అవసరాలు కాని పనులకు శుద్ధి చేసిన మురుగునీటినే వాడాలని తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి ఆదేశించడానికి ప్రధాన కారణం ఏది? (A) ఎల్ నినో ప్రభావంతో వర్షపాతం తగ్గి తాగునీటి కొరత వస్తుందనే ఆందోళన (B) మూసీ నదికి వరదలు వచ్చి జలాశయాలు కలుషితం అవుతాయనే భయం (C) లా నినా ప్రభావంతో అధిక వర్షాలు పడి మురుగు వ్యవస్థ దెబ్బతింటుందనే అంచనా (D) కృష్ణా జలాల వాటాపై పొరుగు రాష్ట్రంతో కొత్త వివాదం తలెత్తడం

సమాధానం

(A) ఎల్ నినో ప్రభావంతో వర్షపాతం తగ్గి తాగునీటి కొరత వస్తుందనే ఆందోళన. ఎల్ నినో సంవత్సరాల్లో భారత రుతుపవనాలు బలహీనపడి వర్షపాతం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది, దీంతో జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు పడిపోతాయి. అందుకే తాగునీటిని కాపాడేందుకు భవన నిర్మాణం వంటి ఇతర అవసరాలకు శుద్ధి చేసిన నీటిని వాడాలని రేవంత్ రెడ్డి ఆదేశించారు. లా నినా దీనికి విరుద్ధంగా సాధారణంగా ఎక్కువ వర్షాలతో ముడిపడి ఉంటుంది, కాబట్టి ఆప్షన్ C సరిపోదు. STPల నిర్వహణలో కృత్రిమ మేధ, సౌర విద్యుత్ వినియోగం వంటి సూచనలు కూడా ఈ నీటి సంరక్షణ ప్రణాళికలో భాగమే.

త్వరిత పునశ్చరణ: 28 October 2026 current affairs in Telugu

• అర్నబ్ తుపాను 28 అక్టోబర్ 2026న నరసాపురం సమీపంలో, యానాంకు నైరుతిగా అతి తీవ్ర తుపానుగా తీరం దాటి, తర్వాత తీవ్ర తుపానుగా బలహీనపడింది.
• CMPS: ₹10,000 కోట్లు, 2027-28 నుంచి 2039-40 వరకు, 70,000 నుంచి 7.5 లక్షల TEUల లక్ష్యం.
• PM VGSY: ₹7,395.55 కోట్లు, 16వ ఆర్థిక సంఘం కాలానికి సమానం, eGramSwaraj ద్వారా పంచాయతీ ప్రణాళికలు.
• ఖేలో ఇండియా క్రీడా వస్తువుల పథకం: ₹1,856.67 కోట్లు, ధ్రువీకరణకు ₹105 కోట్లు.
• DA/DR 60% నుంచి 63%కి, 1 జులై 2026 నుంచి, 7వ వేతన సంఘం ఫార్ములా.
• సెప్టెంబర్ 2026 IIP వృద్ధి 6.7%, ఆధార సంవత్సరం 2022-23.
• భారత్-మెక్సికో PTA చర్చలకు ToR సంతకాలు.
• 13వ ADMM-Plus సెబూ (ఫిలిప్పీన్స్)లో జరిగింది, 11 ఆసియాన్ + 8 భాగస్వామ్య దేశాలు.
• గరుడ శక్తి 11వ ఎడిషన్: భారత్-ఇండోనేషియా ప్రత్యేక దళాలు, బన్యువాంగి.
• Tetronarce ramanamurthyi: ఉత్తర హిందూ మహాసముద్రంలో ఈ ప్రజాతికి తొలి రికార్డు.
• చీతా KNG22 మృతిపై NTCA, WCCB అధికారులతో కేంద్ర బృందం.
• అభిషేక్ శర్మ 897 పాయింట్లతో T20I బ్యాటింగ్‌లో నంబర్ 1.
• హైదరాబాద్‌లో నవంబర్ 1 నుంచి శుద్ధి చేసిన నీటి వినియోగం తప్పనిసరి.

FAQ

అర్నబ్ తుపాను ఎక్కడ, ఎప్పుడు తీరం దాటింది?

అర్నబ్ తుపాను 28 అక్టోబర్ 2026 తెల్లవారుజామున 2 నుంచి 8 గంటల మధ్య నరసాపురానికి సుమారు 20 కి.మీ. తూర్పు-ఈశాన్యంగా, యానాంకు నైరుతి దిశలో ఆంధ్రప్రదేశ్-యానాం తీరాన్ని దాటింది. తీరం దాటేటప్పుడు ఇది అతి తీవ్ర తుపానుగా ఉండి, తర్వాత తీవ్ర తుపానుగా బలహీనపడింది.

కంటైనర్ తయారీ ప్రోత్సాహక పథకం (CMPS) లక్ష్యం ఏమిటి?

దేశీయ కంటైనర్ ఉత్పత్తిని ఏటా సుమారు 70,000 TEUల నుంచి 7.5 లక్షల TEUలకు పెంచడం, ప్రతి కంటైనర్‌లో దేశీయ విడిభాగాల వాటాను 70% నుంచి 90%కి తీసుకెళ్లడం ఈ పథకం లక్ష్యం. దీని మొత్తం వ్యయం ₹10,000 కోట్లు.

28 అక్టోబర్ 2026న కేంద్రం కరవు భత్యాన్ని ఎంతకు పెంచింది?

కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల కరవు భత్యం (DA), పింఛనుదారుల కరవు ఉపశమనం (DR) 60% నుంచి 63%కి పెరిగాయి. ఈ పెంపు 1 జులై 2026 నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది, దీనివల్ల ఏటా ₹10,016.10 కోట్ల అదనపు భారం పడుతుంది.

Sources

• The Week: What is CMPS?
• Deccan Herald: Cabinet approves container manufacturing promotion scheme
• Daily Excelsior: PM Viksit Gram Swaraj Yojana
• DT Next: PM Viksit Gram Swaraj Yojana
• The NewsMill: Khelo India sports goods scheme
• Business Standard: DA, DR hike
• ANI: DA hike beneficiaries
• Business Today: IIP September 2026
• Mexico News Daily: India-Mexico trade talks
• ANI: Rajnath Singh meets Hegseth
• The Tribune: Rajnath Singh meets Japan’s defence minister
• Drishti IAS: Exercise Garuda Shakti 2026
• Indian Masterminds: Garuda Shakti begins in Banyuwangi
• Millennium Post: ZSI discovers new electric ray
• Insights IAS: The Arabian Black Electric Ray
• ThePrint: Kuno cheetah death probe
• Telangana Today: Centre deputes team on cheetah death
• Onmanorama: Abhishek Sharma reclaims No 1
• Deccan Herald: Abhishek Sharma tops T20I rankings
• Asianet Newsable: Cyclone Arnab landfall
• The South First: Cyclone Arnab crosses Andhra coast
• The Hans India: Telangana CM orders treated water use
• CrackTarget: Current Affairs 28 October 2026
• Insights IAS: UPSC Current Affairs 28 October 2026