24 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: కార్లలో AEBS తప్పనిసరి ప్రతిపాదన, సైన్యానికి AI లేయర్, తెలంగాణలో 365 కరువు మండలాలు

24 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో కొత్త కార్లలో అడ్వాన్స్‌డ్ ఎమర్జెన్సీ బ్రేకింగ్ సిస్టమ్ (AEBS)ను తప్పనిసరి చేయాలన్న కేంద్ర ప్రతిపాదన, సాయుధ దళాల కోసం దేశీయ సురక్షిత AI లేయర్ అభివృద్ధి ప్రధాన జాతీయ అంశాలు. ITBP 65వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం, ఐదేళ్లలో 30 మిలియన్ టన్నుల చేపల ఉత్పత్తి లక్ష్యం, మలేరియా టీకా ధర తగ్గింపు కూడా వార్తల్లో నిలిచాయి. రాష్ట్ర స్థాయిలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం 365 మండలాలను కరువు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించడం ముఖ్యమైన అంశం.

జాతీయ అంశాలు

కొత్త కార్లలో AEBS తప్పనిసరి — రోడ్డు రవాణా శాఖ ప్రతిపాదన

ప్యాసింజర్ కార్లలో అడ్వాన్స్‌డ్ ఎమర్జెన్సీ బ్రేకింగ్ సిస్టమ్ (AEBS)ను తప్పనిసరి చేయాలని కేంద్ర రోడ్డు రవాణా శాఖ ప్రతిపాదించింది. ఈ వార్త 23 అక్టోబర్ 2026న వెలువడింది (InsightsIAS).

• కొత్త ప్యాసింజర్ కార్ మోడళ్లకు 1 అక్టోబర్ 2030 నుంచి, ఇప్పటికే తయారవుతున్న మోడళ్లకు 1 అక్టోబర్ 2032 నుంచి ఇది వర్తిస్తుంది.
• రాడార్, కెమెరాలు, LiDAR ద్వారా ముందున్న అడ్డంకులను గుర్తించి, ఢీకొనే సమయాన్ని లెక్కిస్తుంది.
• మూడు దశల్లో పనిచేస్తుంది: మొదట డ్రైవర్‌కు హెచ్చరిక, స్పందన లేకపోతే ముందస్తు బ్రేకింగ్, ప్రమాదం తప్పనిసరి అనిపిస్తే అత్యవసర బ్రేకింగ్.
• ABS, ESC వ్యవస్థలతో కలిసి పనిచేస్తుంది. భారీ వర్షం, దట్టమైన పొగమంచులో దీని పనితీరు తగ్గవచ్చు.

పరీక్షల కోణం: ABS బ్రేక్ వేసినప్పుడు చక్రాలు లాక్ కాకుండా చూస్తుంది. AEBS మాత్రం డ్రైవర్ బ్రేక్ వేయకపోయినా తనంతట తానే బ్రేక్ వేస్తుంది. ఈ తేడాపై ప్రశ్నలు రావచ్చు.

కేరళ VACB రహస్య విభాగాలకు మళ్లీ RTI మినహాయింపు

కేరళ విజిలెన్స్ అండ్ యాంటీ కరప్షన్ బ్యూరో (VACB)లోని T1, T2 రహస్య విభాగాలను సమాచార హక్కు చట్టం పరిధి నుంచి మళ్లీ మినహాయిస్తూ కేరళ ప్రభుత్వం గెజిట్ నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. 2022లో చేసిన సంస్కరణను ఇది వెనక్కి తీసుకుంది (InsightsIAS).

• ఇందుకోసం RTI చట్టం, 2005లోని సెక్షన్ 24(4)ను ఉపయోగించారు. అత్యంత రహస్య పత్రాలు, భద్రతా సిబ్బంది ఫైళ్ల రక్షణకు ఇది అవసరమని ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
• అవినీతి నిరోధక సంస్థలోనే పారదర్శకత తగ్గుతుందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

పరీక్షల కోణం: RTI చట్టంలోని సెక్షన్ 24 నిఘా, భద్రతా సంస్థల మినహాయింపులకు సంబంధించినది. పారదర్శకత, భద్రత మధ్య సమతుల్యం ఇక్కడ చర్చనీయాంశం.

అంతర్జాతీయ అంశాలు

NATO సేకరణ సంస్థ భాగస్వామ్యంలో ఉక్రెయిన్

NATO సపోర్ట్ అండ్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్ ఏజెన్సీ (NSPA)కి చెందిన ‘సెక్యూరిటీ కోఆపరేషన్ సపోర్ట్ పార్ట్‌నర్‌షిప్’ (SCSP)లో ఉక్రెయిన్ 22 అక్టోబర్ 2026న అధికారికంగా చేరింది (GKToday).

• NSPA కార్యకలాపాలకు ప్రత్యేక భాగస్వామ్యం పొందిన తొలి, ఏకైక NATO సభ్యత్వం లేని దేశం ఉక్రెయిన్.
• బెల్జియం, లక్సెంబర్గ్, నార్వే, స్వీడన్, బ్రిటన్, NATO ప్రధాన కార్యాలయం, ఉక్రెయిన్ ఇందులో భాగస్వాములు. ఒప్పందంపై ఉక్రెయిన్ రక్షణ మంత్రి యెవ్హెన్ ఖ్మారా 14 అక్టోబర్ 2026న సంతకం చేశారు.
• ఈ భాగస్వామ్యం వల్ల ఉక్రెయిన్‌కు NATO సభ్యత్వం రాదని స్పష్టం చేశారు.

రక్షణ

సాయుధ దళాలకు దేశీయ సురక్షిత AI లేయర్

రక్షణ శాఖ, ఇండియాAI మిషన్ కలిసి సాయుధ దళాల కోసం ప్రత్యేక కృత్రిమ మేధ (AI) లేయర్‌ను అభివృద్ధి చేస్తున్నాయని రక్షణ కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సింగ్ 23 అక్టోబర్ 2026న తెలిపారు (GKToday).

• నిర్ణయాలకు సహాయం, లక్ష్యాల గుర్తింపు, వివిధ వనరుల డేటాను కలిపి విశ్లేషించడానికి సురక్షితమైన దేశీయ కంప్యూటింగ్ వ్యవస్థను ఇది అందిస్తుంది. దీనికి అవసరమైన కంప్యూటింగ్ వనరుల కొనుగోలు పూర్తయింది.
• విదేశీ సాంకేతికత అవసరమైనప్పుడు నిలిపివేయబడే ప్రమాదం, కీలక వ్యవస్థల్లో బ్యాక్‌డోర్లు లేదా ‘కిల్ స్విచ్‌లు’ ఉండే ముప్పు ఉందని ఆయన హెచ్చరించారు.
• ఇండియాAI మిషన్‌కు కేంద్ర మంత్రివర్గం 7 మార్చి 2024న ₹10,371.92 కోట్ల వ్యయంతో ఆమోదం తెలిపింది.

పరీక్షల కోణం: రక్షణ రంగంలో ‘సాంకేతిక సార్వభౌమత్వం’ అంటే కీలక వ్యవస్థలు విదేశీ నియంత్రణలో లేకుండా చూసుకోవడం. ఈ AI లేయర్ వెనుక ఆలోచన ఇదే.

ITBP 65వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం — LAC వద్ద డ్రోన్ దళాల విస్తరణ

ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (ITBP) 24 అక్టోబర్ 2026న 65వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం జరుపుకుంది. 1962 భారత్-చైనా యుద్ధం నేపథ్యంలో 24 అక్టోబర్ 1962న 4 బెటాలియన్లతో ఇది ఏర్పడింది (AffairsCloud).

• ITBP హోం శాఖ పరిధిలోని కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళం, భారత్-చైనా సరిహద్దు రక్షణ దీని ప్రధాన బాధ్యత. ITBP దళ చట్టం, 1992 దీన్ని నియంత్రిస్తుంది.
• వ్యవస్థాపక దినోత్సవం ముందు రోజు, వాస్తవాధీన రేఖ (LAC) వెంట డ్రోన్ సామర్థ్యాలు, సరిహద్దు మౌలిక వసతుల విస్తరణ వివరాలు వెలువడ్డాయి (GKToday).
• సుమారు ₹4,000 కోట్ల ఆధునికీకరణ పథకానికి హోం శాఖ ఆమోదం తెలిపింది. ఇందులో డ్రోన్, డ్రోన్ నిరోధక వ్యవస్థలకు ప్రత్యేక కేటాయింపు ఉంది.
• అన్ని సరిహద్దు యూనిట్లలో డ్రోన్ ప్లాటూన్లు, ప్రతి సరిహద్దు బెటాలియన్‌లో ‘శౌర్య’ కమాండోలు ఏర్పాటయ్యారు. 2022-2024 మధ్య 29 కొత్త సరిహద్దు పోస్టులు చేరడంతో మొత్తం 209 అయ్యాయి.

పరీక్షల కోణం: LACని పశ్చిమ (లద్దాఖ్), మధ్య (హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్), తూర్పు (సిక్కిం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్) సెక్టార్లుగా విభజిస్తారు.

ఆర్థిక వ్యవస్థ, వ్యవసాయం

ఐదేళ్లలో 30 మిలియన్ టన్నుల చేపల ఉత్పత్తి లక్ష్యం

దేశ వార్షిక చేపల ఉత్పత్తిని ప్రస్తుత 19.7 మిలియన్ టన్నుల నుంచి ఐదేళ్లలో 30 మిలియన్ టన్నులకు పెంచాలన్న లక్ష్యాన్ని కేంద్ర మత్స్య శాఖ కార్యదర్శి అభిలక్ష్ లిఖి 23 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించారు (GKToday).

• సముద్ర ఆహార ఎగుమతులను ₹1.25 లక్షల కోట్లకు పెంచాలన్నది మరో లక్ష్యం.
• దేశ చేపల ఉత్పత్తిలో సుమారు మూడొంతుల వాటా లోతట్టు (inland) మత్స్య రంగానిదే, మిగిలింది సముద్ర మత్స్య రంగం నుంచి వస్తుంది.
• FAO చట్రం కింద BOBP-IGOతో కలిసి చిన్న తరహా లోతట్టు మత్స్య రంగానికి జాతీయ కార్యాచరణ ప్రణాళిక (NPOA) రూపొందిస్తున్నారు. భోపాల్‌లో జరిగిన జాతీయ వర్క్‌షాప్‌తో ఇది అభివృద్ధి దశకు చేరింది.

పరీక్షల కోణం: నదులు, కాలువలు, జలాశయాలు, చెరువుల్లో సాగే లోతట్టు మత్స్య రంగమే దేశ చేపల ఉత్పత్తికి ప్రధాన ఆధారం, సముద్ర మత్స్య రంగం కాదు. ఈ తేడాను గుర్తుంచుకోవాలి.

ఆరోగ్యం

మలేరియా టీకా ‘మోస్కివ్యాక్’ ధర దాదాపు 40% తగ్గింపు

భారత్ బయోటెక్ తన RTS,S/AS01 మలేరియా టీకా ‘మోస్కివ్యాక్’ (MOSQIVAC) ధరను దాదాపు 40% తగ్గిస్తున్నట్లు 23 అక్టోబర్ 2026న ప్రకటించింది (GKToday).

• 2027 ప్రారంభం నుంచి ఒక్కో డోసు ధర 9.30 యూరోల నుంచి 5.50 యూరోలకు తగ్గుతుంది. UNICEF ఈ ధర ఒప్పందం చేయగా, Gavi ఆర్థిక మద్దతు ఇచ్చింది.
• దీనివల్ల 2027-2029 మధ్య సుమారు $50 మిలియన్లు ఆదా అవుతాయని, మరో పది లక్షల మంది పిల్లలకు నాలుగు డోసుల టీకా అందుతుందని అంచనా.
• RTS,S/AS01ను GSK, PATH కలిసి అభివృద్ధి చేశాయి. 2021లో WHO దీన్ని తొలి మలేరియా టీకాగా సిఫార్సు చేసింది. GSK నుంచి సాంకేతికత బదిలీ పొంది భారత్ బయోటెక్ తయారు చేస్తోంది.
• ఈ టీకా అత్యంత తీవ్రమైన మలేరియాకు కారణమైన ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపారం పరాన్నజీవిని లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది. మలేరియా ఆడ అనాఫిలిస్ దోమ కాటు ద్వారా వ్యాపిస్తుంది.

పర్యావరణం

అంతర్జాతీయ మంచు చిరుత దినోత్సవం (23 అక్టోబర్)

అంతర్జాతీయ మంచు చిరుత దినోత్సవం సందర్భంగా దేశంలో తొలి మంచు చిరుత జనాభా అంచనా (SPAI) ఫలితాలను కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ ప్రస్తావించింది. దాని ప్రకారం దేశంలో 718 మంచు చిరుతలు ఉండగా, వాటిలో 477 లద్దాఖ్‌లోనే ఉన్నాయి (InsightsIAS).

• IUCN రెడ్ లిస్ట్‌లో మంచు చిరుత ‘వల్నరబుల్’ (Vulnerable) విభాగంలో ఉంది. ఇది 12 దేశాల్లో కనిపిస్తుంది, ప్రపంచ ఆవాసంలో సుమారు 60% చైనాలోనే ఉంది.
• హిమాలయాల్లో సాధారణంగా 3,000 నుంచి 5,400 మీటర్ల ఎత్తులో నివసిస్తుంది. ప్రాజెక్ట్ స్నో లెపర్డ్, GSLEP కార్యక్రమాలు దీని సంరక్షణకు ఉద్దేశించినవి.
• 2013 బిష్కెక్ డిక్లరేషన్ తర్వాత 23 అక్టోబర్ 2014న తొలిసారి ఈ దినోత్సవం జరిగింది. ఐక్యరాజ్యసమితి సర్వసభ్య సభ 12 డిసెంబర్ 2024న A/RES/79/143 తీర్మానం ద్వారా దీన్ని అధికారికంగా ప్రకటించింది (AffairsCloud).

క్రీడలు

లియోనెల్ మెస్సీకి ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ ఆస్టూరియస్ క్రీడా పురస్కారం

అర్జెంటీనా ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు లియోనెల్ మెస్సీ 23 అక్టోబర్ 2026న స్పెయిన్‌లోని ఒవియెడోలో ఉన్న కాంపోఅమోర్ థియేటర్‌లో 2026 ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ ఆస్టూరియస్ క్రీడా పురస్కారాన్ని యువరాణి లియోనోర్ చేతుల మీదుగా అందుకున్నారు (GKToday).

• ఈ పురస్కారాన్ని ఒంటరిగా అందుకున్న తొలి ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు మెస్సీ. 12 దేశాలకు చెందిన 27 మంది అభ్యర్థుల నుంచి ఆయనను ఎంపిక చేసినట్లు జ్యూరీ 3 జూన్ 2026న ప్రకటించింది.
• గతంలో బ్రెజిల్ జాతీయ జట్టు (2002), స్పెయిన్ జాతీయ జట్టు (2010), ఇకర్ కాసియాస్-జావీ హెర్నాండెజ్ సంయుక్తంగా (2012) ఈ పురస్కారం పొందారు.

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

తెలంగాణలో 365 మండలాలు కరువు ప్రాంతాలుగా ప్రకటన

తెలంగాణ రెవెన్యూ (విపత్తు నిర్వహణ-II) శాఖ 24 అక్టోబర్ 2026న జారీ చేసిన G.O. Ms. No. 03 ద్వారా 31 జిల్లాల్లోని 365 మండలాలను ఖరీఫ్ (వానాకాలం) 2026కు కరువు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించింది (The Hans India).

• వీటిలో 111 మండలాలు తీవ్ర కరువు, 254 మండలాలు మధ్యస్థ కరువు విభాగంలో ఉన్నాయి. ఈ ప్రకటన ఆరు నెలల పాటు అమల్లో ఉంటుంది.
• జూన్ 1 నుంచి సెప్టెంబర్ 30 వరకు సాధారణ వర్షపాతం 740.6 మి.మీ. కాగా, 615.5 మి.మీ. మాత్రమే కురిసింది. అంటే 17% లోటు (Telangana Today).
• బలపడుతున్న ఎల్ నినో పరిస్థితులు, బంగాళాఖాతంలో బలహీన అల్పపీడనాలు, సుదీర్ఘ పొడి వాతావరణాన్ని కారణాలుగా ప్రభుత్వం పేర్కొంది.
• ఖరీఫ్ సాగు విస్తీర్ణం 139.28 లక్షల ఎకరాల నుంచి 126.06 లక్షల ఎకరాలకు, వరి సాగు 18% తగ్గి 69.19 లక్షల ఎకరాల నుంచి 57 లక్షల ఎకరాలకు పడిపోయింది.
• ప్రధాన, మధ్య తరహా జలాశయాల్లో 585 TMC సామర్థ్యానికి గాను 179.63 TMC నీరే ఉంది. మిగిలిన మండలాలను రాష్ట్ర కరువు పర్యవేక్షణ విభాగం గమనిస్తూ, అవసరమైతే అనుబంధ నోటిఫికేషన్ ద్వారా చేరుస్తుంది.

పరీక్షల కోణం: కరువు ప్రకటన వల్లే రాష్ట్రం కేంద్రం నుంచి విపత్తు సహాయ నిధులు కోరగలుగుతుంది. సెప్టెంబర్ 18న శాసనసభ ₹20,000 కోట్ల కరువు సహాయ ప్యాకేజీ కోరుతూ తీర్మానం చేసింది.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. కేంద్ర రోడ్డు రవాణా శాఖ ప్రతిపాదన ప్రకారం కొత్త ప్యాసింజర్ కార్ మోడళ్లలో AEBS ఏ తేదీ నుంచి తప్పనిసరి అవుతుంది? (A) 1 ఏప్రిల్ 2027 (B) 1 అక్టోబర్ 2032 (C) 1 అక్టోబర్ 2030 (D) 1 జనవరి 2029

సమాధానం

(C) 1 అక్టోబర్ 2030. ప్రతిపాదన ప్రకారం కొత్తగా విడుదలయ్యే ప్యాసింజర్ కార్ మోడళ్లన్నింటికీ 1 అక్టోబర్ 2030 నుంచి AEBS తప్పనిసరి. ఆప్షన్ B లోని 1 అక్టోబర్ 2032 అనేది ఇప్పటికే తయారవుతున్న మోడళ్లకు ఇచ్చిన గడువు, ఈ రెండు తేదీల మధ్య తేడానే ఇక్కడ కీలకం. కొత్త మోడళ్లకు ముందుగా, పాత మోడళ్లకు కొంత ఆలస్యంగా గడువు ఇవ్వడం వల్ల తయారీదారులకు మార్పులకు సమయం దొరుకుతుంది. ఈ వ్యవస్థ రాడార్, కెమెరా, LiDAR సాయంతో ప్రమాదాన్ని ముందే గుర్తిస్తుంది.

2. AEBS వ్యవస్థ పనిచేసే మూడు దశల సరైన క్రమం ఏది? (A) హెచ్చరిక → ముందస్తు బ్రేకింగ్ → అత్యవసర బ్రేకింగ్ (B) అత్యవసర బ్రేకింగ్ → హెచ్చరిక → ముందస్తు బ్రేకింగ్ (C) ముందస్తు బ్రేకింగ్ → అత్యవసర బ్రేకింగ్ → హెచ్చరిక (D) హెచ్చరిక → అత్యవసర బ్రేకింగ్ → ముందస్తు బ్రేకింగ్

సమాధానం

(A) హెచ్చరిక → ముందస్తు బ్రేకింగ్ → అత్యవసర బ్రేకింగ్. ముందున్న అడ్డంకి కనిపించగానే AEBS మొదట దృశ్య, శబ్ద హెచ్చరికలతో డ్రైవర్‌ను అప్రమత్తం చేస్తుంది. డ్రైవర్ స్పందించకపోతే బ్రేక్ ఒత్తిడిని సిద్ధం చేసి వేగాన్ని కొంత తగ్గిస్తుంది. ఢీకొనడం తప్పనిసరి అనిపించినప్పుడు మాత్రమే స్వయంగా పూర్తి బ్రేక్ వేస్తుంది. డ్రైవర్‌కు ముందు అవకాశం ఇచ్చి, చివరి దశలోనే యంత్రం నియంత్రణ తీసుకోవడం ఈ క్రమం వెనుక ఉన్న తర్కం.

3. కేరళ VACB రహస్య విభాగాలను RTI పరిధి నుంచి మినహాయించడానికి ఉపయోగించిన RTI చట్టం, 2005లోని నిబంధన ఏది? (A) సెక్షన్ 8(1)(a) (B) సెక్షన్ 24(4) (C) సెక్షన్ 4(1)(b) (D) సెక్షన్ 19(3)

సమాధానం

(B) సెక్షన్ 24(4). రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నోటిఫికేషన్ ద్వారా తన నిఘా, భద్రతా సంస్థలను RTI పరిధి నుంచి మినహాయించే అధికారాన్ని సెక్షన్ 24(4) ఇస్తుంది. కేరళ ఈ నిబంధన కిందే VACBలోని T1, T2 రహస్య విభాగాలకు మళ్లీ మినహాయింపు ఇచ్చి, 2022 నాటి సంస్కరణను వెనక్కి తీసుకుంది. అత్యంత రహస్య పత్రాలు, భద్రతా సిబ్బంది ఫైళ్ల రక్షణను ప్రభుత్వం కారణంగా చూపింది. అవినీతి నిరోధక సంస్థలోనే పారదర్శకత తగ్గుతుందనేది దీనిపై వచ్చిన ప్రధాన విమర్శ.

4. NATO సపోర్ట్ అండ్ ప్రొక్యూర్‌మెంట్ ఏజెన్సీ (NSPA) ’సెక్యూరిటీ కోఆపరేషన్ సపోర్ట్ పార్ట్‌నర్‌షిప్’లో ఉక్రెయిన్ చేరడం వల్ల కలిగే ఫలితం ఏమిటి? (A) ఉక్రెయిన్‌కు NATO పూర్తి సభ్యత్వం లభిస్తుంది (B) NATO ఆర్టికల్ 5 రక్షణ ఉక్రెయిన్‌కు వర్తిస్తుంది (C) ఉక్రెయిన్ యూరోపియన్ యూనియన్ సభ్య దేశమవుతుంది (D) NSPA ద్వారా ఆయుధాలు, సరుకుల సేకరణకు ప్రత్యేక మార్గం లభిస్తుంది

సమాధానం

(D) NSPA ద్వారా ఆయుధాలు, సరుకుల సేకరణకు ప్రత్యేక మార్గం లభిస్తుంది. 22 అక్టోబర్ 2026న ఉక్రెయిన్ ఈ భాగస్వామ్యంలో చేరడంతో NSPA కార్యకలాపాలకు ఒకే ప్రవేశ మార్గం లభించింది, ఇది సుస్థిరమైన సేకరణ సహాయం అందిస్తుంది. ఇలాంటి ప్రత్యేక భాగస్వామ్యం పొందిన తొలి, ఏకైక NATO సభ్యత్వం లేని దేశం ఉక్రెయిన్. అయితే ఇందులో చేరడం వల్ల ఉక్రెయిన్ NATO సభ్య దేశం కాదని స్పష్టంగా చెప్పారు, అందుకే ఆప్షన్ A, B సరైనవి కావు. ఈ భాగస్వామ్యంలో బెల్జియం, లక్సెంబర్గ్, నార్వే, స్వీడన్, బ్రిటన్ కూడా ఉన్నాయి.

5. సాయుధ దళాల కోసం దేశీయ AI లేయర్ అభివృద్ధి వెనుక రక్షణ కార్యదర్శి పేర్కొన్న ప్రధాన కారణం ఏది? (A) విదేశీ AI సేవల ఖర్చు ఎక్కువగా ఉండటం మాత్రమే (B) విదేశీ సాంకేతికత నిలిపివేత, బ్యాక్‌డోర్లు, కిల్ స్విచ్‌ల ముప్పు (C) సైన్యంలో సిబ్బంది కొరతను పూర్తిగా భర్తీ చేయడం (D) AI ఆయుధాల ఎగుమతి ద్వారా ఆదాయం సంపాదించడం

సమాధానం

(B) విదేశీ సాంకేతికత నిలిపివేత, బ్యాక్‌డోర్లు, కిల్ స్విచ్‌ల ముప్పు. కీలక సమయంలో విదేశీ సంస్థలు సాంకేతికతను నిలిపివేయవచ్చని, వ్యవస్థల్లో దాగి ఉన్న బ్యాక్‌డోర్లు లేదా కిల్ స్విచ్‌లు ప్రమాదకరమని రక్షణ కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సింగ్ 23 అక్టోబర్‌న వివరించారు. అందుకే ఇండియాAI మిషన్‌తో కలిసి సురక్షితమైన దేశీయ కంప్యూటింగ్ లేయర్‌ను రూపొందిస్తున్నారు. ఇది నిర్ణయాలకు సహాయం, లక్ష్యాల గుర్తింపు, డేటా విశ్లేషణకు ఉపయోగపడుతుంది. ఖర్చు కాదు, భద్రత-సార్వభౌమత్వమే ఇక్కడ ప్రధాన ఆందోళన.

6. ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (ITBP) ఏర్పాటుకు దారితీసిన నేపథ్యం ఏది? (A) భారత్-చైనా యుద్ధం (B) కార్గిల్ యుద్ధం (C) గల్వాన్ లోయ ఘర్షణ (D) భారత్-పాకిస్తాన్ యుద్ధం

సమాధానం

(A) భారత్-చైనా యుద్ధం. 1962 భారత్-చైనా యుద్ధం తర్వాత హిమాలయ సరిహద్దుల రక్షణకు ప్రత్యేక దళం అవసరమని గుర్తించి 24 అక్టోబర్ 1962న 4 బెటాలియన్లతో ITBPని ఏర్పాటు చేశారు. ఇది హోం శాఖ పరిధిలోని కేంద్ర సాయుధ పోలీసు దళం, ITBP దళ చట్టం, 1992 కింద పనిచేస్తుంది. ఆప్షన్ C లోని గల్వాన్ ఘర్షణ జూన్ 2020లో జరిగింది, దాని తర్వాత ITBP ‘స్ట్రైక్’ శిక్షణ కోర్సు, డ్రోన్ ప్లాటూన్ల వంటి మార్పులు తెచ్చింది, కానీ అది దళం ఏర్పాటుకు కారణం కాదు. 24 అక్టోబర్ 2026న ITBP 65వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం జరుపుకుంది.

7. వాస్తవాధీన రేఖ (LAC) విభజనలో ‘మధ్య సెక్టార్’ పరిధిలోకి వచ్చే ప్రాంతాలు ఏవి? (A) సిక్కిం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (B) హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్ (C) లద్దాఖ్, హిమాచల్ ప్రదేశ్ (D) ఉత్తరాఖండ్, సిక్కిం

సమాధానం

(B) హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్. భారత్-చైనా మధ్య వాస్తవాధీన రేఖను సాధారణంగా మూడు సెక్టార్లుగా విభజిస్తారు: పశ్చిమ సెక్టార్ (లద్దాఖ్), మధ్య సెక్టార్ (హిమాచల్ ప్రదేశ్, ఉత్తరాఖండ్), తూర్పు సెక్టార్ (సిక్కిం, అరుణాచల్ ప్రదేశ్). ఆప్షన్ A తూర్పు సెక్టార్‌కు చెందినది, ఆప్షన్ C, D రెండు వేర్వేరు సెక్టార్ల ప్రాంతాలను కలిపి చూపుతున్నాయి. ఈ మూడు సెక్టార్లలో ITBP పోస్టులు 9,000 నుంచి 18,750 అడుగుల ఎత్తులో పనిచేస్తాయి. 2022-2024 మధ్య 29 కొత్త పోస్టులు చేరడంతో మొత్తం సరిహద్దు పోస్టులు 209కి పెరిగాయి.

8. దేశ చేపల ఉత్పత్తిలో అత్యధిక వాటా ఏ రంగం నుంచి వస్తోంది? (A) సముద్ర తీర మత్స్య రంగం (B) లోతైన సముద్ర చేపల వేట (C) లోతట్టు (inland) మత్స్య రంగం (D) ఉప్పునీటి రొయ్యల ఎగుమతి రంగం

సమాధానం

(C) లోతట్టు (inland) మత్స్య రంగం. దేశ చేపల ఉత్పత్తిలో సుమారు మూడొంతులు నదులు, కాలువలు, జలాశయాలు, చెరువుల్లో సాగే లోతట్టు మత్స్య రంగం నుంచే వస్తోంది, మిగిలిన వాటా మాత్రమే సముద్ర రంగానిది. అందుకే ఉత్పత్తిని ప్రస్తుత 19.7 మిలియన్ టన్నుల నుంచి ఐదేళ్లలో 30 మిలియన్ టన్నులకు పెంచే లక్ష్యంలో లోతట్టు రంగంపైనే ప్రధానంగా దృష్టి పెట్టారు. FAO చట్రం కింద BOBP-IGOతో కలిసి చిన్న తరహా లోతట్టు మత్స్యకారుల కోసం జాతీయ కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందిస్తున్నారు. సముద్ర ఆహార ఎగుమతులను ₹1.25 లక్షల కోట్లకు పెంచడం మరో లక్ష్యం.

9. భారత్ బయోటెక్ ధర తగ్గించిన ‘మోస్కివ్యాక్’ మలేరియా టీకా ఏ పరాన్నజీవిని లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది? (A) ప్లాస్మోడియం వైవాక్స్ (B) ప్లాస్మోడియం మలేరియే (C) ప్లాస్మోడియం ఓవేల్ (D) ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపారం

సమాధానం

(D) ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపారం. RTS,S/AS01 టీకా అత్యంత తీవ్రమైన మలేరియాకు కారణమైన ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపారంకు వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తుంది. GSK, PATH అభివృద్ధి చేసిన ఈ టీకాను 2021లో WHO తొలి మలేరియా టీకాగా సిఫార్సు చేసింది, సాంకేతికత బదిలీ ద్వారా భారత్ బయోటెక్ దీన్ని ‘మోస్కివ్యాక్’ పేరుతో తయారు చేస్తోంది. 2027 ప్రారంభం నుంచి డోసు ధర 9.30 యూరోల నుంచి 5.50 యూరోలకు తగ్గుతుంది. మిగిలిన ఆప్షన్లు కూడా మలేరియా పరాన్నజీవుల పేర్లే అయినా, ఈ టీకా లక్ష్యం ఫాల్సిపారం మాత్రమే.

10. దేశంలో తొలి మంచు చిరుత జనాభా అంచనా (SPAI) ప్రకారం అత్యధిక మంచు చిరుతలు ఉన్న ప్రాంతం ఏది? (A) లద్దాఖ్ (B) హిమాచల్ ప్రదేశ్ (C) ఉత్తరాఖండ్ (D) అరుణాచల్ ప్రదేశ్

సమాధానం

(A) లద్దాఖ్. SPAI ప్రకారం దేశంలోని 718 మంచు చిరుతల్లో 477, అంటే మూడింట రెండు వంతులకు పైగా లద్దాఖ్‌లోనే ఉన్నాయి. 23 అక్టోబర్ అంతర్జాతీయ మంచు చిరుత దినోత్సవం సందర్భంగా కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ ఈ గణాంకాలను ప్రస్తావించింది. హిమాలయాల్లో 3,000 నుంచి 5,400 మీటర్ల ఎత్తైన చల్లని ఎడారి ప్రాంతాలు దీని ఆవాసం, లద్దాఖ్ భౌగోళిక స్వరూపం దీనికి అనుకూలం. IUCN రెడ్ లిస్ట్‌లో మంచు చిరుత ‘వల్నరబుల్’ విభాగంలో ఉంది.

11. 23 అక్టోబర్ 2026న లియోనెల్ మెస్సీ అందుకున్న 2026 ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ ఆస్టూరియస్ క్రీడా పురస్కార వేడుక ఏ నగరంలో జరిగింది? (A) మాడ్రిడ్ (B) బార్సిలోనా (C) ఒవియెడో (D) సెవిల్లె

సమాధానం

(C) ఒవియెడో. 23 అక్టోబర్ 2026న స్పెయిన్‌లోని ఒవియెడోలో ఉన్న కాంపోఅమోర్ థియేటర్‌లో యువరాణి లియోనోర్ మెస్సీకి ఈ పురస్కారం అందజేశారు. ఈ పురస్కారాన్ని ఒంటరిగా అందుకున్న తొలి ఫుట్‌బాల్ ఆటగాడు మెస్సీ. గతంలో బ్రెజిల్, స్పెయిన్ జాతీయ జట్లు, ఇకర్ కాసియాస్-జావీ హెర్నాండెజ్ జంట ఈ గౌరవం పొందారు. జ్యూరీ 12 దేశాలకు చెందిన 27 మంది అభ్యర్థుల నుంచి ఆయనను ఎంపిక చేసింది.

12. 24 అక్టోబర్ 2026న తెలంగాణ ప్రభుత్వం కరువు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించిన మండలాల్లో తీవ్ర కరువు మండలాలు ఎన్ని? (A) 254 (B) 111 (C) 365 (D) 31

సమాధానం

(B) 111. G.O. Ms. No. 03 ద్వారా 31 జిల్లాల్లోని మొత్తం 365 మండలాలను కరువు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించగా, వాటిలో 111 తీవ్ర కరువు, 254 మధ్యస్థ కరువు మండలాలు. ఆప్షన్ A లోని 254 మధ్యస్థ కరువు మండలాల సంఖ్య, ఆప్షన్ C లోని 365 మొత్తం సంఖ్య కాబట్టి జాగ్రత్తగా చదవాలి. జూన్-సెప్టెంబర్ మధ్య సాధారణం కంటే 17% తక్కువ వర్షం కురవడం, ఎల్ నినో ప్రభావం దీనికి కారణాలు. ఈ ప్రకటన ఆరు నెలల పాటు అమల్లో ఉంటుంది.

త్వరిత పునశ్చరణ

• AEBS — కొత్త కార్ మోడళ్లకు 1 అక్టోబర్ 2030, ప్రస్తుత మోడళ్లకు 1 అక్టోబర్ 2032; హెచ్చరిక, ముందస్తు బ్రేకింగ్, అత్యవసర బ్రేకింగ్.
• కేరళ VACB — T1, T2 విభాగాలకు RTI సెక్షన్ 24(4) కింద మళ్లీ మినహాయింపు.
• ఉక్రెయిన్ — NSPA ’SCSP’లో చేరిక (22 అక్టోబర్); NATO సభ్యత్వం కాదు.
• సైనిక AI లేయర్ — రక్షణ శాఖ, ఇండియాAI మిషన్; విదేశీ కిల్ స్విచ్‌ల ముప్పు నివారణ.
• ITBP — 24 అక్టోబర్ 1962న ఏర్పాటు; 65వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం; LAC వెంట డ్రోన్ ప్లాటూన్లు; ITBP దళ చట్టం, 1992.
• మత్స్య రంగం — ఐదేళ్లలో 30 మిలియన్ టన్నుల లక్ష్యం; ఉత్పత్తిలో మూడొంతులు లోతట్టు రంగం.
• మోస్కివ్యాక్ — RTS,S/AS01; ధర 9.30 నుంచి 5.50 యూరోలు; ప్లాస్మోడియం ఫాల్సిపారం.
• మంచు చిరుత — దేశంలో 718, లద్దాఖ్‌లో 477; IUCN వల్నరబుల్.
• మెస్సీ — ప్రిన్సెస్ ఆఫ్ ఆస్టూరియస్ క్రీడా పురస్కారం, ఒవియెడో.
• తెలంగాణ కరువు — 365 మండలాలు (111 తీవ్ర, 254 మధ్యస్థ); 17% వర్షపాత లోటు.

FAQ

కార్లలో AEBS ఎప్పటి నుంచి తప్పనిసరి కానుంది?

కేంద్ర రోడ్డు రవాణా శాఖ ప్రతిపాదన ప్రకారం కొత్త ప్యాసింజర్ కార్ మోడళ్లకు 1 అక్టోబర్ 2030 నుంచి, ఇప్పటికే తయారవుతున్న మోడళ్లకు 1 అక్టోబర్ 2032 నుంచి అడ్వాన్స్‌డ్ ఎమర్జెన్సీ బ్రేకింగ్ సిస్టమ్ (AEBS) తప్పనిసరి అవుతుంది.

తెలంగాణలో 2026 ఖరీఫ్‌కు ఎన్ని మండలాలను కరువు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించారు?

24 అక్టోబర్ 2026న జారీ చేసిన G.O. Ms. No. 03 ద్వారా 31 జిల్లాల్లోని 365 మండలాలను కరువు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించారు. వీటిలో 111 తీవ్ర కరువు, 254 మధ్యస్థ కరువు మండలాలు.

ITBP ఎప్పుడు ఏర్పడింది?

ఇండో-టిబెటన్ బోర్డర్ పోలీస్ (ITBP) 1962 భారత్-చైనా యుద్ధం నేపథ్యంలో 24 అక్టోబర్ 1962న ఏర్పడింది. 24 అక్టోబర్ 2026న 65వ వ్యవస్థాపక దినోత్సవం జరుపుకుంది.

Sources

• InsightsIAS — Advanced Emergency Braking Systems (AEBS)
• InsightsIAS — UPSC current affairs 24 October 2026
• GKToday — Ukraine joins NATO procurement agency partnership
• GKToday — India to build secure military AI layer
• AffairsCloud — Current Affairs 24 October 2026
• GKToday — ITBP expands drone units along LAC
• GKToday — India targets 30 million tonnes of fish production
• GKToday — Bharat Biotech cuts MOSQIVAC price by 40%
• InsightsIAS — The Snow Leopard
• GKToday — Messi receives Princess of Asturias Sports Award
• The Hans India — 365 mandals in TG declared drought-hit
• Telangana Today — 365 mandals drought-affected for Vanakalam 2026