10 అక్టోబర్ 2026 కరెంట్ అఫైర్స్: ఫారెక్స్ డెరివేటివ్‌లపై RBI కఠిన నిబంధనలు, AP స్థానిక సంస్థల్లో BC రిజర్వేషన్లు, GRSE 'శ్రేయస్'

10 అక్టోబర్ 2026 వార్తల్లో రూపాయి విలువపై ఊహాగానాలను అదుపు చేయడానికి RBI ఫారెక్స్ డెరివేటివ్‌లపై కఠిన నిబంధనలు తీసుకురావడం ఆర్థిక రంగంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రివర్గం స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో BC రిజర్వేషన్లను ఖరారు చేయగా, తెలంగాణలో ఎల్ నినో ప్రభావంపై ముఖ్యమంత్రి సమీక్ష జరిపారు, బతుకమ్మ పండుగ మొదలైంది. రక్షణ రంగంలో GRSE మూడో NGOPV ’శ్రేయస్’ను ప్రయోగించగా, జోధ్‌పూర్‌లో తరంగ్ శక్తి 2026 విన్యాసం ముగింపు దశకు చేరింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థ, బ్యాంకింగ్

ఫారెక్స్ డెరివేటివ్‌లపై RBI కఠిన నిబంధనలు — FERR ప్రవేశం

రూపాయితో ముడిపడిన విదేశీ మారక డెరివేటివ్ లావాదేవీలపై RBI 10 అక్టోబర్ 2026న A.P. (DIR సిరీస్) సర్క్యులర్లు నం. 25, 26 జారీ చేసింది (Free Press Journal).

• రీబుకింగ్ నిషేధం: ఈ ఆదేశాల తర్వాత రద్దు చేసుకున్న రూపాయి ఫారెక్స్ డెరివేటివ్ ఒప్పందాలను వినియోగదారులు మళ్లీ బుక్ చేసుకోవడానికి బ్యాంకులు అనుమతించకూడదు. గడువు తీరినప్పుడు ఒప్పందాన్ని పొడిగించుకోవడానికి (rollover) మాత్రం అవకాశం ఉంది.
• పరిమితి తగ్గింపు: అంతర్లీన లావాదేవీని (underlying exposure) రుజువు చేయకుండానే హెడ్జింగ్ చేసుకునే పరిమితిని US$100 మిలియన్ల నుంచి US$5 మిలియన్లకు తగ్గించారు. స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల్లో జరిగే రూపాయి కరెన్సీ డెరివేటివ్‌లకు కూడా అన్ని ఎక్స్ఛేంజీలు కలిపి ఇదే $5 మిలియన్ల పరిమితి వర్తిస్తుంది.
• ఫారిన్ ఎక్స్ఛేంజ్ రిస్క్ రిజర్వ్ (FERR): రూపాయికి బదులుగా విదేశీ కరెన్సీ కొనే కరెంట్ ఖాతా లావాదేవీలను హెడ్జ్ చేసే $2 మిలియన్లకు మించిన ఒప్పందాలపై, ఆ విలువలో 20% నగదును బ్యాంకులు RBI వద్ద ఉంచాలి. ఒప్పందం ముగిసే వరకు ఈ నిల్వను రోజువారీగా కొనసాగించాలి (News On AIR).
• ఒకే లావాదేవీని మరో బ్యాంకులో హెడ్జ్ చేయలేదని వినియోగదారుడు హామీపత్రం ఇవ్వాలి. సర్క్యులర్ నం. 25 వెంటనే అమల్లోకి వచ్చింది.

పరీక్షల కోణం: కరెన్సీపై ఊహాజనిత లావాదేవీలను (speculation) అరికట్టి, విదేశీ మారక మార్కెట్ క్రమబద్ధంగా ఉండేలా చూడటమే ఈ చర్యల లక్ష్యం. RBI ద్రవ్య సాధనాల గురించి RBI ద్రవ్యోల్బణాన్ని ఎలా నియంత్రిస్తుంది పోస్ట్‌లో చదవవచ్చు.

అంతర్జాతీయ సంబంధాలు

అడ్వా స్మారకం నుంచి UNSC సంస్కరణలకు జైశంకర్ పిలుపు

మూడు దేశాల ఆఫ్రికా పర్యటన చివరి దశలో విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ ఇథియోపియా రాజధాని అడిస్ అబాబాలోని అడ్వా విక్టరీ మెమోరియల్ మ్యూజియంలో ప్రసంగించారు. ప్రపంచ నిర్ణయాల్లో భారత్, ఆఫ్రికాలకు తగిన ప్రాతినిధ్యం ఉండాలని, ఐరాస భద్రతా మండలిలో శాశ్వత, తాత్కాలిక సభ్యత్వాల్లో ఆఫ్రికాకు న్యాయమైన వాటా దక్కాలని ఆయన కోరారు (News On AIR).

• 2023లో భారత్ G20 అధ్యక్షతలో ఆఫ్రికన్ యూనియన్‌కు శాశ్వత సభ్యత్వం కోసం చేసిన కృషిని ఆయన గుర్తుచేశారు.
• ఆఫ్రికాకు భారత్ నాలుగో అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి. ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 100 బిలియన్ డాలర్లకు చేరువలో ఉంది. 4.5 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన 220కి పైగా భారత సహకార ప్రాజెక్టులు ఆఫ్రికాలో పూర్తయ్యాయి (ThePrint).
• 1896లో అడ్వా యుద్ధంలో ఇటలీ సేనలపై ఇథియోపియా సాధించిన విజయం వలసవాద వ్యతిరేక పోరాటాలకు స్ఫూర్తినిచ్చిందని ఆయన అన్నారు.
• అదే పర్యటనలో ఆఫ్రికాలోని భారత రాయబార కార్యాలయాల అధిపతుల (Heads of Mission) సదస్సుకు అడిస్ అబాబాలో అధ్యక్షత వహించారు. ఆఫ్రికన్ యూనియన్ ప్రధాన కార్యాలయం ఉన్నది అడిస్ అబాబాలోనే (News On AIR).

పరీక్షల కోణం: భారత్ ‘విజన్ 2047’, ఆఫ్రికా ‘అజెండా 2063’ పరస్పర పూరకాలని జైశంకర్ పేర్కొన్నారు. ఆఫ్రికన్ యూనియన్ G20లో శాశ్వత సభ్యత్వం పొందడం భారత్ అధ్యక్షతలోనే జరిగింది.

రక్షణ

GRSE మూడో NGOPV ‘శ్రేయస్’ ప్రయోగం

కోల్‌కతాలోని గార్డెన్ రీచ్ షిప్‌బిల్డర్స్ అండ్ ఇంజనీర్స్ (GRSE) 10 అక్టోబర్ 2026న ‘శ్రేయస్’ నౌకను ప్రయోగించింది. భారత నౌకాదళం కోసం GRSE నిర్మిస్తున్న నాలుగు నెక్స్ట్ జనరేషన్ ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోల్ వెసెల్స్ (NGOPV)లో ఇది మూడోది (The Week).

• నౌకాదళ వైస్ చీఫ్ వైస్ అడ్మిరల్ అజయ్ కొచ్చర్ ముఖ్య అతిథిగా హాజరయ్యారు.
• ఇదే వరుసలో ‘సంఘమిత్ర’ 20 మే 2026న, ‘శ్రుతి’ 11 ఆగస్టు 2026న ప్రయోగించారు. అంటే ఐదు నెలల లోపే మూడు నౌకలు నీటిలోకి దిగాయి.
• మొత్తం 11 నౌకల NGOPV కార్యక్రమానికి రక్షణ శాఖ మార్చి 2023లో ఒప్పందం చేసుకుంది. వీటిలో ఏడు గోవా షిప్‌యార్డ్, నాలుగు GRSE నిర్మిస్తున్నాయి (Baird Maritime).
• ఒక్కో నౌక సుమారు 113 మీటర్ల పొడవు, 3,000 టన్నుల బరువు ఉంటుంది. గరిష్ఠ వేగం 23 నాట్లు, 14 నాట్ల వేగంతో 8,500 నాటికల్ మైళ్లు ప్రయాణించగలదు.
• సముద్రపు దొంగల నిరోధం, గాలింపు-రక్షణ, మైన్ యుద్ధం వంటి విధులకు ఇవి ఉపయోగపడతాయి.

తరంగ్ శక్తి 2026 — జోధ్‌పూర్‌లో రాజ్‌నాథ్ సింగ్

భారత వైమానిక దళం (IAF) ఆతిథ్యం ఇస్తున్న బహుళ దేశాల వైమానిక విన్యాసం ‘తరంగ్ శక్తి 2026’ రెండో ఎడిషన్ రాజస్థాన్‌లోని జోధ్‌పూర్ వైమానిక స్థావరంలో 26 సెప్టెంబర్ నుంచి 12 అక్టోబర్ వరకు జరుగుతోంది. రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 10 అక్టోబర్‌న ఈ విన్యాసాన్ని సందర్శించారు (Indian Masterminds).

• ఈ ఏడాది ఇతివృత్తం ‘Power In Partnership’.
• ఆస్ట్రేలియా, అమెరికా, UAE, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, శ్రీలంక, బంగ్లాదేశ్ అనే ఏడు దేశాల వైమానిక దళాలు పాల్గొన్నాయి. మరో 32 దేశాలు పరిశీలకులుగా హాజరయ్యాయి (Cracktarget).
• F-35, రఫేల్, F-16, A400M, C-130J వంటి విమానాలు ఇందులో పాల్గొన్నాయి.

పరీక్షల కోణం: తరంగ్ శక్తి భారత్ ఆతిథ్యం ఇచ్చే బహుళ దేశాల వైమానిక విన్యాసం. ద్వైపాక్షిక నౌకా విన్యాసాలతో దీన్ని కలపకూడదు.

శాస్త్ర సాంకేతికం

రోబోటిక్స్ ఫర్ గుడ్ యూత్ ఛాలెంజ్ ఇండియా 2026-27

న్యూఢిల్లీలో నాలుగు రోజులు జరిగిన ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ (IMC) 2026 10 అక్టోబర్‌న ముగిసింది. చివరి రోజు IMC వేదికగా టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ (DoT), అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU) కలిసి ‘రోబోటిక్స్ ఫర్ గుడ్ యూత్ ఛాలెంజ్ ఇండియా 2026-27’ నిర్వహించాయి (News On AIR).

• 13 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నుంచి సుమారు 300 మంది విద్యార్థులు తమ రోబోటిక్స్ ప్రాజెక్టులను ప్రదర్శించారు (News On AIR).
• మొత్తం 57 జట్లు (జూనియర్ 28, సీనియర్ 29) పోటీపడ్డాయి. IIT దిల్లీలోని I-Hub Foundation for Cobotics సహకారం అందించింది (Cracktarget).
• అందుబాటు ధరల్లో, అందరికీ చేరే డిజిటల్ కనెక్టివిటీ కోసం ప్రభుత్వాలు, పరిశ్రమలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు కలిసి పనిచేయాలని ముగింపు సభలో వక్తలు పిలుపునిచ్చారు.

పరీక్షల కోణం: ITU టెలికాం, సమాచార సాంకేతికతలకు సంబంధించిన ఐరాస ప్రత్యేక సంస్థ. దాని ‘AI for Good’ కార్యక్రమంలో భాగంగానే ఈ రోబోటిక్స్ పోటీ జరుగుతుంది.

ముఖ్యమైన దినోత్సవాలు

ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం — టెలీ-మానస్‌కు 48 లక్షల కాల్స్

ఏటా అక్టోబర్ 10న ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం జరుపుతారు. ఈ ఏడాది ఇతివృత్తం ‘Lived experiences heard: real voices, real change’ (News On AIR).

• టెలీ-మానస్ హెల్ప్‌లైన్‌కు ఇప్పటివరకు 48 లక్షలకు పైగా కాల్స్ వచ్చాయని కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రి జె.పి. నడ్డా తెలిపారు.
• 36 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో 53 టెలీ-మానస్ కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయి.
• మానసిక సమస్యలపై ఉన్న అపోహలను తొలగించి, ముందుగానే సహాయం కోరేలా ప్రోత్సహించడానికి ‘మన్ జాగృతి’ (MANN Jaagriti) ప్రచారం నడుస్తోంది.

క్రీడలు

వరల్డ్ బౌల్స్ ఛాంపియన్ ఆఫ్ ఛాంపియన్స్‌లో పుతుల్ సోనోవాల్‌కు తొలి పతకం ఖాయం

అస్సాం పోలీసు శాఖకు చెందిన 43 ఏళ్ల పుతుల్ సోనోవాల్ ఆస్ట్రేలియాలోని బర్హామ్‌లో జరుగుతున్న వరల్డ్ బౌల్స్ ఛాంపియన్ ఆఫ్ ఛాంపియన్స్ పురుషుల సింగిల్స్‌లో సెమీఫైనల్‌కు చేరారు. దీంతో ఈ టోర్నమెంట్‌లో భారత్‌కు తొలిసారి పతకం ఖాయమైంది (News On AIR).

• క్వార్టర్‌ఫైనల్‌లో సింగపూర్‌కు చెందిన హారిమన్ యుయెన్‌ను ఓడించారు.
• 2026 ఆసియా లాన్ బౌల్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో పురుషుల సింగిల్స్ స్వర్ణం గెలిచారు. గ్లాస్గో కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026లో మాజీ ప్రపంచ ఛాంపియన్ రయాన్ బెస్టర్‌ను ఓడించి వార్తల్లో నిలిచారు.

రాష్ట్ర అంశాలు (AP & TS)

AP స్థానిక సంస్థల్లో BC రిజర్వేషన్లు ఖరారు — మొత్తం కోటా 50% మించకూడదు

రాజీవ్ రంజన్ మిశ్రా కమిషన్ నివేదిక ఆధారంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ మంత్రివర్గం 10 అక్టోబర్ 2026న స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో BC రిజర్వేషన్లను ఖరారు చేసింది. BCలకు 34% రిజర్వేషన్ పొడిగింపును సుప్రీంకోర్టు రద్దు చేసిన మరుసటి రోజే ఈ నిర్ణయం వెలువడింది (ThePrint).

• గ్రామీణ సంస్థల్లో BC వాటా: గ్రామ పంచాయతీ వార్డు సభ్యులు 26.73%, సర్పంచులు 27.95%, MPTC 25.55%, మండల పరిషత్ అధ్యక్షులు 24.6%, ZPTC 24.6%, జిల్లా పరిషత్ ఛైర్‌పర్సన్ 23.08%.
• పట్టణ సంస్థల్లో BC వాటా: వార్డు సభ్యులు 32.78%, మున్సిపల్ ఛైర్‌పర్సన్ 33.02%, మేయర్ 35.29%.
• BC సంక్షేమ శాఖ జారీ చేసిన GO Ms No 17 ప్రకారం BC, SC, ST రిజర్వేషన్లు కలిపి ఏ స్థానిక సంస్థలోనూ 50% మించకూడదు (The Hans India).
• BCల జనాభాపై జనగణన గణాంకాలు అందుబాటులో లేనందున కమిషన్ యూనిఫైడ్ ఫ్యామిలీ సర్వే వివరాలను ఆధారంగా తీసుకుంది. ఈ కమిషన్‌ను GO Ms No 3 (19 ఫిబ్రవరి 2026) ద్వారా ఏర్పాటు చేశారు.
• స్థానిక ఎన్నికలు నవంబర్ 15 లోపు పూర్తి కావాలని ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు మంత్రివర్గానికి సూచించారు (ఆంధ్రజ్యోతి).

పరీక్షల కోణం: స్థానిక సంస్థల్లో రిజర్వేషన్ల రాజ్యాంగ ఆధారం గురించి పంచాయతీరాజ్ రాజ్యాంగ సవరణ పోస్ట్‌లో చదవవచ్చు. మొత్తం రిజర్వేషన్లు 50% దాటకూడదనే పరిమితి న్యాయస్థానాల తీర్పుల నుంచి వచ్చింది.

తెలంగాణలో ఎల్ నినో ప్రభావంపై ముఖ్యమంత్రి సమీక్ష

ఎల్ నినో వల్ల రుతుపవనాలు బలహీనపడి ఏర్పడిన వర్షాభావం, విద్యుత్-నీటి సంక్షోభంపై ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి 10 అక్టోబర్‌న సమీక్ష జరిపి కార్యాచరణ ప్రణాళిక సిద్ధం చేయాలని అధికారులను ఆదేశించారు. రాబోయే ఎనిమిది నెలలు కీలకమని హెచ్చరించారు (The News Minute).

• ఉపాధి హామీ పథకంలో ఇప్పుడున్న 125 రోజులకు అదనంగా మరో 50 రోజుల పని కల్పించాలని కేంద్రాన్ని కోరాలని సూచించారు.
• సుమారు 215 మండలాలను కరవు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించి, రూ.20,000 కోట్ల ప్రత్యేక ప్యాకేజీ ఇవ్వాలని కోరుతూ శాసనసభ ఇప్పటికే తీర్మానం చేసింది (Deccan Chronicle).
• పరిస్థితిని పర్యవేక్షించడానికి వార్ రూమ్, టోల్-ఫ్రీ హెల్ప్‌లైన్ ఏర్పాటు చేయాలని, దసరా తర్వాత TV, సినిమా హాళ్లు, కళాబృందాల ద్వారా అవగాహన ప్రచారం చేపట్టాలని సూచించారు.

పరీక్షల కోణం: పసిఫిక్ మహాసముద్ర ఉపరితలం అసాధారణంగా వేడెక్కడమే ఎల్ నినో. ఇది భారత రుతుపవనాలను ఎలా బలహీనపరుస్తుందో భారత రుతుపవనాల విధానం పోస్ట్‌లో వివరంగా ఉంది.

తెలంగాణలో బతుకమ్మ పండుగ ప్రారంభం

పూల పండుగ బతుకమ్మ 10 అక్టోబర్ 2026న ఎంగిలిపూల బతుకమ్మతో మొదలైంది. తొమ్మిది రోజులు సాగే ఈ పండుగ సద్దుల బతుకమ్మతో ముగుస్తుంది (News On AIR).

• తంగేడు, గునుగు, బంతి, చామంతి పూలతో గోపురం ఆకారంలో బతుకమ్మను పేర్చి, పైన పసుపుతో చేసిన గౌరమ్మను ఉంచుతారు. చివరకు చెరువులో నిమజ్జనం చేస్తారు.
• తొమ్మిది రోజుల పేర్లు వరుసగా: ఎంగిలిపూల, అటుకుల, ముద్దపప్పు, నానబియ్యం, అట్ల, అలిగిన, వేపకాయల, వెన్నముద్దల, సద్దుల బతుకమ్మ. రోజుకో రకం నైవేద్యం సమర్పిస్తారు.

ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు

1. RBI 10 అక్టోబర్ 2026న ప్రవేశపెట్టిన ఫారిన్ ఎక్స్ఛేంజ్ రిస్క్ రిజర్వ్ (FERR) ఏ ఒప్పందాలకు వర్తిస్తుంది? (A) విదేశీ కరెన్సీ అమ్మకం కోసం ఎగుమతిదారులు చేసే అన్ని హెడ్జింగ్ ఒప్పందాలకు (B) విదేశీ కరెన్సీ కొనుగోలు కోసం కరెంట్ ఖాతా లావాదేవీలను హెడ్జ్ చేసే $2 మిలియన్లకు మించిన ఒప్పందాలకు (C) విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడిదారులు చేసే అన్ని ఈక్విటీ లావాదేవీలకు (D) $5 మిలియన్ల లోపు విలువ గల అన్ని ఎక్స్ఛేంజీ ఆధారిత డెరివేటివ్‌లకు

సమాధానం

(B) విదేశీ కరెన్సీ కొనుగోలు కోసం కరెంట్ ఖాతా లావాదేవీలను హెడ్జ్ చేసే $2 మిలియన్లకు మించిన ఒప్పందాలకు. రూపాయికి బదులుగా డాలర్ వంటి విదేశీ కరెన్సీని కొనే కరెంట్ ఖాతా లావాదేవీలను హెడ్జ్ చేసే పెద్ద ఒప్పందాలపైనే FERR వర్తిస్తుంది. అలాంటి ఒప్పందాల విలువలో 20% నగదును బ్యాంకులు RBI వద్ద ఉంచాలి, ఇది డాలర్ కొనుగోళ్లను ఖరీదైనవిగా మార్చి ఊహాజనిత డిమాండ్‌ను తగ్గిస్తుంది. ఆప్షన్ D లోని $5 మిలియన్లు అంతర్లీన లావాదేవీ రుజువు లేకుండా హెడ్జ్ చేసుకునే వేరే పరిమితి, FERRకు సంబంధించినది కాదు. రూపాయి విలువపై ఒత్తిడి తగ్గించడమే ఈ నిల్వ ఉద్దేశం.

2. అంతర్లీన లావాదేవీని రుజువు చేయకుండా ఫారెక్స్ హెడ్జింగ్ చేసుకునే పరిమితిని RBI ఎంత నుంచి ఎంతకు తగ్గించింది? (A) US$100 మిలియన్ల నుంచి US$5 మిలియన్లకు (B) US$100 మిలియన్ల నుంచి US$2 మిలియన్లకు (C) US$5 మిలియన్ల నుంచి US$2 మిలియన్లకు (D) US$20 మిలియన్ల నుంచి US$5 మిలియన్లకు

సమాధానం

(A) US$100 మిలియన్ల నుంచి US$5 మిలియన్లకు. గతంలో వినియోగదారులు అంతర్లీన లావాదేవీ పత్రాలు చూపకుండానే US$100 మిలియన్ల వరకు హెడ్జ్ చేసుకునే అవకాశం ఉండేది, దాన్ని ఇప్పుడు US$5 మిలియన్లకు తగ్గించారు. ఈ పరిమితి అన్ని బ్యాంకులకు కలిపి, అలాగే అన్ని స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజీల్లోని రూపాయి కరెన్సీ డెరివేటివ్‌లకు కలిపి వర్తిస్తుంది. అసలు వ్యాపార అవసరం లేకుండా కేవలం లాభం కోసం జరిగే లావాదేవీలను తగ్గించడమే దీని ఉద్దేశం. $2 మిలియన్లు అనేది FERR వర్తించే పరిమితి, హెడ్జింగ్ పరిమితి కాదు.

3. విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్ UNSC సంస్కరణలపై ప్రసంగించిన అడ్వా విక్టరీ మెమోరియల్ మ్యూజియం ఏ నగరంలో ఉంది? (A) నైరోబీ (B) జిబూటీ (C) అడిస్ అబాబా (D) దార్ ఎస్ సలామ్

సమాధానం

(C) అడిస్ అబాబా. 1896లో అడ్వా యుద్ధంలో ఇటలీ సేనలపై ఇథియోపియా సాధించిన విజయానికి గుర్తుగా ఇథియోపియా రాజధాని అడిస్ అబాబాలో ఈ స్మారక మ్యూజియం ఏర్పాటైంది. వలస పాలనను ఎదిరించి గెలిచిన ఈ విజయం భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమానికీ స్ఫూర్తినిచ్చిందని జైశంకర్ గుర్తుచేశారు. ఆఫ్రికన్ యూనియన్ ప్రధాన కార్యాలయం కూడా అడిస్ అబాబాలోనే ఉండటం వల్ల ఆఫ్రికా ప్రాతినిధ్యంపై ఆయన సందేశానికి ఈ వేదిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. నైరోబీ కెన్యా రాజధాని, జిబూటీ ఎర్ర సముద్ర తీరంలోని వేరే దేశం.

4. జైశంకర్ ప్రకారం ఆఫ్రికాకు వాణిజ్య భాగస్వామిగా భారత్ స్థానం ఏది? (A) రెండో అతిపెద్ద భాగస్వామి (B) మూడో అతిపెద్ద భాగస్వామి (C) ఐదో అతిపెద్ద భాగస్వామి (D) నాలుగో అతిపెద్ద భాగస్వామి

సమాధానం

(D) నాలుగో అతిపెద్ద భాగస్వామి. ఆఫ్రికాకు భారత్ నాలుగో అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి అని, ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 100 బిలియన్ డాలర్లకు చేరువలో ఉందని జైశంకర్ తెలిపారు. వాణిజ్యంతో పాటు 4.5 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన 220కి పైగా అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను భారత్ ఆఫ్రికాలో పూర్తి చేసింది. ఆధారపడటం కాకుండా సొంత సామర్థ్యాన్ని పెంచే భాగస్వామ్యమే భారత్ విధానమని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ వాణిజ్య గణాంకం, AUకు G20 సభ్యత్వం కలిపి భారత్-ఆఫ్రికా సంబంధాలపై ప్రశ్నలు రావచ్చు.

5. GRSE 10 అక్టోబర్ 2026న ప్రయోగించిన ‘శ్రేయస్’ గురించి సరైన వివరణ ఏది? (A) GRSE నిర్మిస్తున్న నాలుగు NGOPVలలో మూడోది (B) కొచ్చిన్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించిన మూడో యాంటీ-సబ్‌మెరైన్ నౌక (C) గోవా షిప్‌యార్డ్ నిర్మిస్తున్న ఏడు NGOPVలలో మొదటిది (D) GRSE నిర్మించిన తొలి సర్వే నౌక

సమాధానం

(A) GRSE నిర్మిస్తున్న నాలుగు NGOPVలలో మూడోది. మొత్తం 11 నౌకల NGOPV కార్యక్రమంలో ఏడు గోవా షిప్‌యార్డ్, నాలుగు GRSE నిర్మిస్తున్నాయి. GRSE వాటాలో సంఘమిత్ర, శ్రుతి తర్వాత ప్రయోగించిన మూడో నౌక శ్రేయస్. ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోల్ వెసెల్స్ సముద్ర గస్తీ, దొంగల నిరోధం, గాలింపు-రక్షణ కోసం ఉపయోగపడతాయి. కొచ్చిన్ షిప్‌యార్డ్ నిర్మించేవి యాంటీ-సబ్‌మెరైన్ షాలో వాటర్ క్రాఫ్ట్‌లు, అవి వేరే తరగతి నౌకలు.

6. తరంగ్ శక్తి 2026 విన్యాసం ఎక్కడ జరిగింది? (A) జామ్‌నగర్ వైమానిక స్థావరం, గుజరాత్ (B) సులూర్ వైమానిక స్థావరం, తమిళనాడు (C) హల్వారా వైమానిక స్థావరం, పంజాబ్ (D) జోధ్‌పూర్ వైమానిక స్థావరం, రాజస్థాన్

సమాధానం

(D) జోధ్‌పూర్ వైమానిక స్థావరం, రాజస్థాన్. భారత వైమానిక దళం ఆతిథ్యం ఇచ్చిన తరంగ్ శక్తి 2026 రెండో ఎడిషన్ 26 సెప్టెంబర్ నుంచి 12 అక్టోబర్ వరకు జోధ్‌పూర్‌లో జరిగింది. ‘Power In Partnership’ ఇతివృత్తంతో ఏడు దేశాల వైమానిక దళాలు పాల్గొన్నాయి, 32 దేశాలు పరిశీలకులుగా వచ్చాయి. బహుళ దేశాలు కలిసి శిక్షణ పొందడం వల్ల పరస్పర సమన్వయం (interoperability) పెరుగుతుంది. రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ 10 అక్టోబర్‌న ఇక్కడికి వచ్చి వైమానిక ప్రదర్శనను వీక్షించారు.

7. రోబోటిక్స్ ఫర్ గుడ్ యూత్ ఛాలెంజ్ ఇండియా 2026-27ను టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖతో కలిసి నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ సంస్థ ఏది? (A) అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU) (B) యునెస్కో (UNESCO) (C) ప్రపంచ మేధో సంపత్తి సంస్థ (WIPO) (D) ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ (FAO)

సమాధానం

(A) అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU). ఇండియా మొబైల్ కాంగ్రెస్ 2026 వేదికగా DoT, ITU కలిసి ఈ రోబోటిక్స్ పోటీని నిర్వహించాయి, IIT దిల్లీలోని I-Hub Foundation for Cobotics సహకారం అందించింది. 13 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నుంచి సుమారు 300 మంది విద్యార్థులు 57 జట్లుగా పాల్గొన్నారు. ITU టెలికాం, సమాచార సాంకేతికతలకు సంబంధించిన ఐరాస ప్రత్యేక సంస్థ కాబట్టి ఈ కార్యక్రమం దాని పరిధిలోకి వస్తుంది. FAO వ్యవసాయ రంగానికి, WIPO మేధో సంపత్తికి సంబంధించిన సంస్థలు.

8. ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం 2026 సందర్భంగా కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రి వెల్లడించిన టెలీ-మానస్ వివరాలు ఏవి? (A) 34 లక్షల కాల్స్, 36 రాష్ట్రాలు/UTలలో 53 కేంద్రాలు (B) 48 లక్షల కాల్స్, 28 రాష్ట్రాల్లో 36 కేంద్రాలు (C) 53 లక్షల కాల్స్, 36 రాష్ట్రాలు/UTలలో 48 కేంద్రాలు (D) 48 లక్షల కాల్స్, 36 రాష్ట్రాలు/UTలలో 53 కేంద్రాలు

సమాధానం

(D) 48 లక్షల కాల్స్, 36 రాష్ట్రాలు/UTలలో 53 కేంద్రాలు. టెలీ-మానస్ హెల్ప్‌లైన్‌కు 48 లక్షలకు పైగా కాల్స్ వచ్చాయని, 36 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో 53 కేంద్రాలు పనిచేస్తున్నాయని జె.పి. నడ్డా తెలిపారు. మానసిక సమస్యలపై ఉన్న అపోహలను తొలగించడానికి ‘మన్ జాగృతి’ ప్రచారం కూడా సాగుతోంది. ఆప్షన్ C లో కాల్స్ సంఖ్య, కేంద్రాల సంఖ్య తారుమారయ్యాయి. ఈ ఏడాది ఇతివృత్తం ‘Lived experiences heard: real voices, real change’.

9. ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానిక సంస్థల్లో BC రిజర్వేషన్లు ఖరారు చేసిన GO Ms No 17 విధించిన ముఖ్యమైన పరిమితి ఏది? (A) BC రిజర్వేషన్ మాత్రమే 34% దాటకూడదు (B) BC, SC, ST రిజర్వేషన్లు కలిపి ఏ స్థానిక సంస్థలోనూ 50% దాటకూడదు (C) మహిళా రిజర్వేషన్‌తో కలిపి మొత్తం కోటా 50% దాటకూడదు (D) పట్టణ సంస్థల్లో మాత్రమే మొత్తం రిజర్వేషన్ 50% దాటకూడదు

సమాధానం

(B) BC, SC, ST రిజర్వేషన్లు కలిపి ఏ స్థానిక సంస్థలోనూ 50% దాటకూడదు. AP హైకోర్టు 1 అక్టోబర్ తీర్పు, సుప్రీంకోర్టు 9 అక్టోబర్ ఉత్తర్వుల ప్రకారం BC సంక్షేమ శాఖ ఈ GO జారీ చేసింది. అందుకే గతంలో ఇచ్చిన 34% BC రిజర్వేషన్ స్థానంలో ఒక్కో పదవికి వేర్వేరు శాతాలను నిర్ణయించారు. ఉదాహరణకు సర్పంచ్ పదవుల్లో BC వాటా 27.95%, మేయర్ పదవుల్లో 35.29%. ఈ పరిమితి గ్రామీణ, పట్టణ సంస్థలు రెండింటికీ వర్తిస్తుంది కాబట్టి ఆప్షన్ D సరిపోదు.

10. AP స్థానిక సంస్థల కొత్త BC రిజర్వేషన్లలో అత్యధిక వాటా ఏ పదవులకు నిర్ణయించారు? (A) గ్రామ పంచాయతీ సర్పంచ్ పదవులు (B) జిల్లా పరిషత్ ఛైర్‌పర్సన్ పదవులు (C) మేయర్ పదవులు (D) మున్సిపల్ ఛైర్‌పర్సన్ పదవులు

సమాధానం

(C) మేయర్ పదవులు. మేయర్ పదవుల్లో BCలకు 35.29% రిజర్వేషన్ నిర్ణయించారు, ఇది అన్ని విభాగాల్లోకెల్లా ఎక్కువ. దగ్గరగా ఉన్న మున్సిపల్ ఛైర్‌పర్సన్ పదవుల్లో వాటా 33.02% మాత్రమే. జిల్లా పరిషత్ ఛైర్‌పర్సన్ పదవుల్లో BC వాటా అత్యల్పంగా 23.08% ఉంది. పట్టణ ప్రాంతాల్లో BC జనాభా వాటా ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల పట్టణ పదవుల్లో శాతాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి.

11. ఎల్ నినో ప్రభావంపై సమీక్షలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఉపాధి హామీ పథకానికి సంబంధించి కేంద్రాన్ని ఏమి కోరాలని నిర్ణయించింది? (A) వేతనాన్ని రెట్టింపు చేయాలని (B) ఇప్పుడున్న 125 రోజులకు అదనంగా 50 రోజుల పని కల్పించాలని (C) పథకాన్ని పట్టణ ప్రాంతాలకు విస్తరించాలని (D) 215 మండలాల్లో పథకాన్ని తాత్కాలికంగా నిలిపివేయాలని

సమాధానం

(B) ఇప్పుడున్న 125 రోజులకు అదనంగా 50 రోజుల పని కల్పించాలని. ఎల్ నినో వల్ల వర్షాభావం ఏర్పడి వ్యవసాయ పనులు తగ్గుతాయి కాబట్టి గ్రామీణ కూలీలకు ఆదాయం కోసం అదనపు పనిదినాలు అవసరం. అందుకే 125 రోజులకు అదనంగా 50 రోజుల పని కోసం కేంద్రాన్ని కోరాలని, ఆ పనిదినాలు కల్పించడానికి రాష్ట్రం సిద్ధంగా ఉందని ముఖ్యమంత్రి తెలిపారు. సుమారు 215 మండలాలను కరవు ప్రాంతాలుగా ప్రకటించి రూ.20,000 కోట్ల ప్యాకేజీ ఇవ్వాలని శాసనసభ ఇప్పటికే తీర్మానించింది. ఆప్షన్ D దీనికి పూర్తి విరుద్ధం, కరవు మండలాలకే పని అవసరం ఎక్కువ.

12. బతుకమ్మ పండుగ మొదటి రోజును ఏ పేరుతో పిలుస్తారు? (A) ఎంగిలిపూల బతుకమ్మ (B) సద్దుల బతుకమ్మ (C) అటుకుల బతుకమ్మ (D) వెన్నముద్దల బతుకమ్మ

సమాధానం

(A) ఎంగిలిపూల బతుకమ్మ. 2026లో బతుకమ్మ పండుగ 10 అక్టోబర్‌న ఎంగిలిపూల బతుకమ్మతో మొదలైంది. తొమ్మిది రోజుల పండుగలో రెండో రోజు అటుకుల బతుకమ్మ, ఎనిమిదో రోజు వెన్నముద్దల బతుకమ్మ. చివరి రోజు సద్దుల బతుకమ్మ జరుపుకుని బతుకమ్మను చెరువులో నిమజ్జనం చేస్తారు. ప్రకృతిని, పూలను పూజించే ఈ పండుగ తెలంగాణ సాంస్కృతిక గుర్తింపుకు ప్రతీక.

త్వరిత పునశ్చరణ

• RBI ఫారెక్స్ నిబంధనలు (10 అక్టోబర్) — రీబుకింగ్ నిషేధం; హెడ్జింగ్ పరిమితి US$100 మిలియన్ల నుంచి US$5 మిలియన్లకు; $2 మిలియన్లకు మించిన ఒప్పందాలపై 20% FERR.
• జైశంకర్ — అడిస్ అబాబాలోని అడ్వా విక్టరీ మెమోరియల్‌లో UNSC సంస్కరణలకు పిలుపు; ఆఫ్రికాకు భారత్ నాలుగో అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి.
• శ్రేయస్ — GRSE నాలుగు NGOPVలలో మూడోది; సంఘమిత్ర, శ్రుతి తర్వాత.
• తరంగ్ శక్తి 2026 — జోధ్‌పూర్, 26 సెప్టెంబర్-12 అక్టోబర్; ఇతివృత్తం ‘Power In Partnership’; ఏడు దేశాలు, 32 పరిశీలక దేశాలు.
• రోబోటిక్స్ ఫర్ గుడ్ యూత్ ఛాలెంజ్ ఇండియా 2026-27 — IMC ముగింపు రోజు; DoT, ITU; 57 జట్లు.
• ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం — టెలీ-మానస్‌కు 48 లక్షల కాల్స్, 53 కేంద్రాలు.
• పుతుల్ సోనోవాల్ — వరల్డ్ బౌల్స్ ఛాంపియన్ ఆఫ్ ఛాంపియన్స్ సెమీఫైనల్; భారత్‌కు తొలి పతకం ఖాయం.
• AP BC కోటా — రాజీవ్ రంజన్ మిశ్రా కమిషన్; GO Ms No 17; మొత్తం రిజర్వేషన్ 50% మించకూడదు; మేయర్ 35.29%.
• తెలంగాణ ఎల్ నినో సమీక్ష — 125 రోజులకు అదనంగా 50 రోజుల ఉపాధి; 215 మండలాలు; రూ.20,000 కోట్ల ప్యాకేజీ డిమాండ్.
• బతుకమ్మ — 10 అక్టోబర్ ఎంగిలిపూలతో మొదలు; తొమ్మిదో రోజు సద్దుల బతుకమ్మ.

FAQ

RBI కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన ఫారిన్ ఎక్స్ఛేంజ్ రిస్క్ రిజర్వ్ (FERR) అంటే ఏమిటి?

విదేశీ కరెన్సీ కొనుగోలు కోసం కరెంట్ ఖాతా లావాదేవీలను హెడ్జ్ చేసే $2 మిలియన్లకు మించిన రూపాయి డెరివేటివ్ ఒప్పందాలపై, ఆ ఒప్పంద విలువలో 20% మొత్తాన్ని బ్యాంకులు RBI వద్ద నగదుగా ఉంచాలి. దీన్నే FERR అంటారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికల్లో BC రిజర్వేషన్లు ఏ కమిషన్ నివేదిక ఆధారంగా ఖరారు చేశారు?

రాజీవ్ రంజన్ మిశ్రా కమిషన్ నివేదిక ఆధారంగా 10 అక్టోబర్ 2026న రాష్ట్ర మంత్రివర్గం BC కోటాను ఖరారు చేసింది. GO Ms No 17 ప్రకారం BC, SC, ST రిజర్వేషన్లు కలిపి ఏ స్థానిక సంస్థలోనూ 50% దాటకూడదు.

GRSE ప్రయోగించిన ‘శ్రేయస్’ ఏ రకం నౌక?

శ్రేయస్ భారత నౌకాదళం కోసం GRSE నిర్మిస్తున్న నాలుగు నెక్స్ట్ జనరేషన్ ఆఫ్‌షోర్ పెట్రోల్ వెసెల్స్ (NGOPV)లో మూడోది. దీన్ని 10 అక్టోబర్ 2026న కోల్‌కతాలో ప్రయోగించారు.

Sources

• Free Press Journal — RBI tightens forex derivative rules, introduces 20% risk reserve
• News On AIR — RBI tightens rupee derivatives rules
• News On AIR — India, Africa cannot remain underrepresented in UNSC: EAM
• News On AIR — EAM chairs conference of Heads of Mission in Africa
• ThePrint — Jaishankar on India-Africa representation
• The Week — GRSE launches third NGOPV Shreyas
• Baird Maritime — GRSE launches third offshore patrol vessel
• Indian Masterminds — Rajnath Singh at Tarang Shakti 2026
• Cracktarget — Current Affairs 10 October 2026
• News On AIR — India Mobile Congress 2026 concludes
• News On AIR — Robotics for Good Youth Challenge India at IMC
• News On AIR — Nadda on World Mental Health Day
• News On AIR — Putul Sonowal assures first-ever World Bowls medal
• ThePrint — Andhra Cabinet finalises BC quota in local bodies
• The Hans India — GO on BC quota caps total reservations at 50%
• Andhra Jyothy — AP, Telangana live updates, 10 October 2026
• The News Minute — Telangana CM warns of power and water crisis amid El Nino
• Deccan Chronicle — Revanth puts State on alert over El Nino
• News On AIR — Bathukamma festival begins in Telangana