రాష్ట్ర పోటీ పరీక్షలకు భారత పాలిటీని ఏ క్రమంలో చదవాలి?
Nookesh Karri ·· 11 min read
భారత పాలిటీని ఈ క్రమంలో చదవండి: రాజ్యాంగ నిర్మాణం, ప్రవేశిక, లక్షణాలు; ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు, ప్రాథమిక విధులు; కేంద్ర కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ, పార్లమెంట్; న్యాయవ్యవస్థ; రాష్ట్ర ప్రభుత్వం; సమాఖ్య, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు; స్థానిక ప్రభుత్వాలు; ఎన్నికలు; చివరగా రాజ్యాంగ సవరణ, అత్యవసర నిబంధనలు, ప్రత్యేక వర్గాల నిబంధనలు. ముందు భావనలు, తర్వాత సంస్థలు, ఆ తర్వాత వాటి మధ్య సంబంధాలు అనే తర్కం ఈ క్రమం వెనుక ఉంది.
ఈ క్రమానికి మూడు అధికారిక ఆధారాలు ఉన్నాయి. NCERT 11వ తరగతి ‘Indian Constitution at Work’ పుస్తకం అధ్యాయాల క్రమం, TSPSC గ్రూప్-2 సిలబస్ లోని 10 రాజ్యాంగ యూనిట్ల క్రమం, APPSC గ్రూప్-2 మెయిన్స్ సిలబస్ లోని రాజ్యాంగ యూనిట్ల క్రమం. ఆర్టికల్ నంబర్లన్నీ న్యాయ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రచురించిన భారత రాజ్యాంగం (1 మే 2024 నాటి పాఠం) నుంచి తీసుకున్నవి. ఈ పాఠంలో 106వ సవరణ చట్టం, 2023 వరకు అన్ని సవరణలు చేర్చారు.
NCERT అధ్యాయాల క్రమం
NCERT పుస్తకంలో 10 అధ్యాయాలు ఈ వరుసలో ఉన్నాయి:
- రాజ్యాంగం: ఎందుకు, ఎలా?
- భారత రాజ్యాంగంలో హక్కులు
- ఎన్నికలు, ప్రాతినిధ్యం
- కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థ
- శాసన వ్యవస్థ
- న్యాయవ్యవస్థ
- సమాఖ్య విధానం
- స్థానిక ప్రభుత్వాలు
- సజీవ పత్రంగా రాజ్యాంగం
- రాజ్యాంగ తత్వం
TSPSC సిలబస్ కూడా దాదాపు ఇదే తర్కంతో నడుస్తుంది: రాజ్యాంగ పరిణామం, ప్రవేశిక (యూనిట్ 1); హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు, విధులు (యూనిట్ 2); సమాఖ్య (యూనిట్ 3); కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు (యూనిట్ 4); సవరణలు (యూనిట్ 5); 73వ-74వ సవరణలతో స్థానిక పాలన (యూనిట్ 6); ఎన్నికల వ్యవస్థ (యూనిట్ 7); న్యాయవ్యవస్థ (యూనిట్ 8); ప్రత్యేక వర్గాల నిబంధనలు, జాతీయ కమిషన్లు (యూనిట్ 9); జాతీయ సమైక్యత సవాళ్లు (యూనిట్ 10). APPSC మెయిన్స్ పేపర్-I సెక్షన్ B లోని ఐదు యూనిట్లు (6 నుంచి 10) కూడా రాజ్యాంగ స్వభావం, హక్కులతో మొదలై 73వ-74వ సవరణలతో ముగుస్తాయి.
క్రమం, భాగాలు, ఆర్టికల్స్ ఒకే పట్టికలో
| దశ | అంశం | రాజ్యాంగ భాగం, ముఖ్య ఆర్టికల్స్ | TSPSC యూనిట్ | APPSC యూనిట్ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | రాజ్యాంగ నిర్మాణం, ప్రవేశిక, లక్షణాలు | ప్రవేశిక; భాగం I (ఆర్టికల్ 1), భాగం II పౌరసత్వం (ఆర్టికల్ 5 నుంచి) | 1 | 6 |
| 2 | ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు, విధులు | భాగం III (12-35), భాగం IV (36-51), భాగం IVA (51A) | 2 | 6 |
| 3 | కేంద్ర ప్రభుత్వం, పార్లమెంట్ | భాగం V: ఆర్టికల్ 52 (రాష్ట్రపతి), 74 (మంత్రిమండలి), 79 (పార్లమెంట్), 110 (ద్రవ్య బిల్లు) | 4 | 7 |
| 4 | న్యాయవ్యవస్థ | ఆర్టికల్ 124 (సుప్రీంకోర్టు), 214 (హైకోర్టులు), 226 (హైకోర్టు రిట్లు) | 8 | 7 |
| 5 | రాష్ట్ర ప్రభుత్వం | భాగం VI: ఆర్టికల్ 152 నుంచి; 153 (గవర్నర్) | 4 | 7 |
| 6 | సమాఖ్య, కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు | భాగం XI (ఆర్టికల్ 245 నుంచి); ఆర్టికల్ 280 (ఆర్థిక సంఘం) | 3 | 8, 9 |
| 7 | స్థానిక ప్రభుత్వాలు | భాగం IX (243-243O), భాగం IXA (243P-243ZG) | 6 | 10 |
| 8 | ఎన్నికలు, పార్టీలు | భాగం XV (ఆర్టికల్ 324 నుంచి) | 7 | 9 |
| 9 | సవరణ, అత్యవసర నిబంధనలు | భాగం XX (ఆర్టికల్ 368), భాగం XVIII (352, 356, 360) | 5 (సవరణలు మాత్రమే) | 6 (సవరణ మాత్రమే) |
| 10 | ప్రత్యేక వర్గాలు, సర్వీసులు | భాగం XVI (ఆర్టికల్ 330 నుంచి), భాగం XIV (312, 315) | 9 | 8 (రాజ్యాంగ సంస్థలు) |
ఇక్కడ NCERT క్రమం నుంచి ఒక చిన్న మార్పు చేశాను: ఎన్నికలను మూడో అధ్యాయంగా కాకుండా పార్లమెంట్, రాష్ట్రాలు అయ్యాక పెట్టాను. ఎన్నికల సంఘం (ఆర్టికల్ 324), పార్టీ ఫిరాయింపుల చట్టం లోక్‌సభ, శాసనసభలు ఎలా పనిచేస్తాయో తెలిస్తే సులభంగా అర్థమవుతాయి. రెండు సిలబస్‌లూ ఎన్నికలను సమాఖ్య, ప్రభుత్వ యూనిట్ల తర్వాతే పెట్టాయి.
ఒక్కో దశలో ఏం పట్టుకోవాలి
దశ 1-2: భావనలు
- ప్రవేశిక, రాజ్యాంగ లక్షణాలు మిగతా అన్ని అధ్యాయాలకూ పునాది. “రాజ్య” అనే పదానికి ఆర్టికల్ 12 ఇచ్చిన నిర్వచనాన్నే భాగం IV లో ఆర్టికల్ 36 కూడా వాడుతుంది.
- ప్రాథమిక హక్కుల్లో ఆర్టికల్ 14 (చట్టం ముందు సమానత్వం), 19 (వాక్ స్వాతంత్ర్యం మొదలైనవి), 21 (జీవించే హక్కు, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ), 32 (రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కు) తప్పనిసరి.
- ఆదేశిక సూత్రాలను ఏ న్యాయస్థానమూ అమలు చేయించలేదని ఆర్టికల్ 37 స్పష్టంగా చెబుతుంది. అయినా అవి దేశ పాలనలో మౌలికమైనవని అదే ఆర్టికల్ అంటుంది. హక్కులు, సూత్రాల మధ్య సంబంధం APPSC సిలబస్‌లో పేరుపేరునా ఉంది.
దశ 3-5: సంస్థలు
- రాష్ట్రపతి, ప్రధాని, మంత్రిమండలి (ఆర్టికల్ 74), పార్లమెంట్ నిర్మాణం (ఆర్టికల్ 79: రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ) ఒకేసారి చదవాలి.
- న్యాయవ్యవస్థను కేంద్ర ప్రభుత్వం వెంటనే చదివితే ఆర్టికల్ 32, 226 మధ్య తేడా స్పష్టమవుతుంది.
- రాష్ట్ర ప్రభుత్వ భాగం (భాగం VI) కేంద్ర భాగానికి అద్దం లాంటిది. గవర్నర్, ముఖ్యమంత్రి, శాసనసభను కేంద్ర సంస్థలతో పోలుస్తూ చదివితే సమయం ఆదా అవుతుంది.
దశ 6-8: సంబంధాలు
- సమాఖ్యలో భాగం XI (ఆర్టికల్ 245 నుంచి) శాసన, పరిపాలనా సంబంధాలను చెబుతుంది. ఆర్థిక సంఘం ఆర్టికల్ 280 లో ఉంది.
- APPSC కి ఇక్కడ అదనంగా రాజమన్నార్ కమిటీ, సర్కారియా కమిషన్, M.M. పూంఛీ కమిషన్ చదవాలి. రెండు సిలబస్‌ల పోలిక కోసం APPSC, TSPSC ఒకేసారి ప్రిపరేషన్ వ్యాసం చూడండి.
దశ 9-10: మార్పులు, రక్షణలు
- సవరణ అధికారం ఆర్టికల్ 368 లో, అత్యవసర నిబంధనలు భాగం XVIII లో ఉన్నాయి. ఈ రెండూ రాజ్యాంగం మొత్తం తెలిసిన తర్వాతే అర్థవంతంగా ఉంటాయి, అందుకే చివర్లో.
- SC, ST లకు లోక్‌సభలో సీట్ల రిజర్వేషన్ భాగం XVI లోని ఆర్టికల్ 330 తో మొదలవుతుంది. పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు ఆర్టికల్ 315 లో ఉన్నాయి.
ఒక ఉదాహరణ: స్థానిక ప్రభుత్వాల యూనిట్
TSPSC యూనిట్ 6 “73వ, 74వ సవరణ చట్టాల ప్రత్యేక ప్రస్తావనతో గ్రామీణ, పట్టణ పాలన” అని ఉంది. దీన్ని ఒంటరిగా చదవకుండా ఇలా గొలుసుగా కలపండి:
- మూలం: గ్రామ పంచాయతీల ఏర్పాటు ఆదేశిక సూత్రాల్లో ఆర్టికల్ 40 లో ఉంది. అంటే దశ 2 లో చదివిన సూత్రమే ఇక్కడ రాజ్యాంగ భాగంగా మారింది.
- పంచాయతీలు: భాగం IX, ఆర్టికల్ 243 (నిర్వచనాలు) నుంచి 243O (ఎన్నికల విషయాల్లో కోర్టుల జోక్యంపై నిషేధం) వరకు.
- మునిసిపాలిటీలు: భాగం IXA, ఆర్టికల్ 243P నుంచి 243ZG వరకు. చివరి ఆర్టికల్ కూడా ఎన్నికల విషయాల్లో కోర్టుల జోక్యంపై నిషేధమే.
- APPSC అదనం: ఇదే యూనిట్‌లో APPSC కేంద్రీకరణ-వికేంద్రీకరణ, సమాజ అభివృద్ధి కార్యక్రమం, బల్వంత్రాయ్ మెహతా, అశోక్ మెహతా కమిటీలను కూడా చేర్చింది.
ఈ గొలుసును ఒక పేజీగా రాసుకుంటే ఆర్టికల్ 40 మీద వచ్చే ప్రశ్నకూ, 73వ సవరణ మీద వచ్చే ప్రశ్నకూ అదే పేజీ పనికొస్తుంది. పేజీ ఎలా రాయాలో షార్ట్ నోట్స్ తయారీ వ్యాసంలో ఉంది.
తరచూ కలిగే గందరగోళాలు
| దగ్గరగా ఉండే అంశాలు | తేడా |
|---|---|
| ఆర్టికల్ 32, ఆర్టికల్ 226 | 32 ప్రాథమిక హక్కుల అమలుకు సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కు; 226 హైకోర్టులకు రిట్లు జారీ చేసే అధికారం |
| ఆర్టికల్ 352, 356, 360 | 352 జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటన; 356 రాష్ట్రాల్లో రాజ్యాంగ యంత్రాంగం విఫలమైనప్పుడు; 360 ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి |
| ఆర్టికల్ 51, ఆర్టికల్ 51A | 51 అంతర్జాతీయ శాంతి, భద్రత ప్రోత్సాహం (ఆదేశిక సూత్రం); 51A ప్రాథమిక విధులు (భాగం IVA) |
| భాగం IX, IXA, IXB | IX పంచాయతీలు; IXA మునిసిపాలిటీలు; IXB సహకార సంఘాలు |
| భాగం XI, భాగం XII | XI కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలు (245 నుంచి); XII ఆర్థికం, ఆస్తి, ఒప్పందాలు (ఆర్థిక సంఘం 280) |
నా సూచన, ఒక పరిమితి
నా అభిప్రాయం: NCERT పుస్తకం చదివాక వెంటనే మందపాటి గైడ్ వైపు వెళ్లకండి. ప్రతి దశ అయిపోగానే ఆ భాగానికి చెందిన రాజ్యాంగ పాఠాన్ని, కనీసం ముఖ్య ఆర్టికల్స్ శీర్షికలనైనా, నేరుగా చదవండి. గైడ్ తర్వాత. ఆర్టికల్ 37 లాంటి ఒక్క వాక్యం “ఆదేశిక సూత్రాలు న్యాయస్థానాల్లో అమలు కావు” అనే ప్రశ్నకు ఏ గైడ్ వివరణ కంటే బలమైన జవాబు ఇస్తుంది.
పరిమితి: ఇక్కడి ఆర్టికల్ నంబర్లు 1 మే 2024 నాటి రాజ్యాంగ పాఠం నుంచి తీసుకున్నవి. ఆ తేదీ తర్వాత వచ్చే సవరణలు కొత్త ఆర్టికల్స్ చేరిస్తే అవి ఈ పట్టికలో కనిపించవు. అలాగే ఈ వ్యాసం షెడ్యూళ్లను వివరంగా చర్చించలేదు; వాటిని దశ 6 (సమాఖ్య) తో కలిపి చదవాలి. పరీక్ష నమూనా కోసం TSPSC గ్రూప్-2 పరీక్ష విధానం, మరిన్ని పాలిటీ వ్యాసాల కోసం పాలిటీ విభాగం చూడండి.
ప్రాక్టీస్ ప్రశ్నలు
- ఆదేశిక సూత్రాలను ఏ న్యాయస్థానమూ అమలు చేయించలేదని చెబుతూనే, అవి దేశ పాలనలో మౌలికమైనవని ప్రకటించే ఆర్టికల్ ఏది? (A) ఆర్టికల్ 36 (B) ఆర్టికల్ 51 (C) ఆర్టికల్ 37 (D) ఆర్టికల్ 14
సమాధానం
(C) ఆర్టికల్ 37. ఆర్టికల్ 37 ఒకే వాక్యంలో రెండు విషయాలు చెబుతుంది: ఆదేశిక సూత్రాలను ఏ న్యాయస్థానమూ అమలు చేయించలేదు, అయినా దేశ పాలనలో అవి మౌలికమైనవి. అందుకే “ఆదేశిక సూత్రాలు న్యాయస్థానాల్లో అమలు కావు” అనే ప్రశ్నకు ఏ గైడ్ వివరణ కంటే ఈ ఆర్టికల్ పాఠమే బలమైన జవాబు. దీనికి ముందు వచ్చే ఆర్టికల్ 36 భాగం IV లో “రాజ్య” అనే పదం అర్థాన్ని చెప్పే ఆర్టికల్ మాత్రమే, అమలు గురించి ఏమీ చెప్పదు. ఆర్టికల్ 14 భాగం III లోని ప్రాథమిక హక్కు (చట్టం ముందు సమానత్వం), కాబట్టి అది ఆదేశిక సూత్రాల భాగానికే చెందదు.
- భాగం IV లో ఆర్టికల్ 36 “రాజ్య” అనే పదానికి ఏ ఆర్టికల్‌లో ఇచ్చిన నిర్వచనాన్నే ఉపయోగిస్తుంది? (A) ఆర్టికల్ 12 (B) ఆర్టికల్ 14 (C) ఆర్టికల్ 21 (D) ఆర్టికల్ 32
సమాధానం
(A) ఆర్టికల్ 12. భాగం III లోని మొదటి ఆర్టికల్ అయిన ఆర్టికల్ 12 “రాజ్య” అనే పదానికి నిర్వచనం ఇస్తుంది; భాగం IV ప్రారంభంలోని ఆర్టికల్ 36 అదే నిర్వచనాన్ని ఆదేశిక సూత్రాలకు వర్తింపజేస్తుంది. అంటే ప్రాథమిక హక్కులు ఏ “రాజ్యం” మీద బాధ్యత పెడతాయో, ఆదేశిక సూత్రాలు కూడా అదే రాజ్యాన్ని ఉద్దేశించి ఉన్నాయి. హక్కులు, సూత్రాలను దశ 2 లో కలిపి చదవాలని వ్యాసం సూచించడానికి ఈ అనుసంధానం ఒక కారణం. ఆర్టికల్ 14, 21, 32 కూడా భాగం III లోనివే అయినా అవి హక్కులను ఇచ్చే ఆర్టికల్స్, నిర్వచనాన్ని ఇచ్చేవి కావు.
- ప్రాథమిక హక్కుల అమలు కోసం నేరుగా సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కును ఇచ్చే ఆర్టికల్ ఏది? (A) ఆర్టికల్ 226 (B) ఆర్టికల్ 124 (C) ఆర్టికల్ 214 (D) ఆర్టికల్ 32
సమాధానం
(D) ఆర్టికల్ 32. ఆర్టికల్ 32 ను రాజ్యాంగ పరిహారాల హక్కు అంటారు; ఇది ప్రాథమిక హక్కుల అమలు కోసం సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించే హక్కును ఇస్తుంది. దీనికి దగ్గరగా కనిపించే ఆర్టికల్ 226 హైకోర్టులకు రిట్లు జారీ చేసే అధికారాన్ని ఇస్తుంది; ఒకటి సుప్రీంకోర్టుకు, మరొకటి హైకోర్టులకు సంబంధించినది అనేదే ప్రధాన తేడా. ఆర్టికల్ 124 సుప్రీంకోర్టు గురించి, ఆర్టికల్ 214 హైకోర్టుల గురించి చెప్పే ఆర్టికల్స్; అవి హక్కుల అమలు మార్గాన్ని చెప్పవు. న్యాయవ్యవస్థను కేంద్ర ప్రభుత్వం తర్వాత వెంటనే చదివితే 32, 226 మధ్య తేడా స్పష్టమవుతుందని వ్యాసం సూచిస్తుంది.
- ఒక రాష్ట్రంలో రాజ్యాంగ యంత్రాంగం విఫలమైనప్పుడు వర్తించే అత్యవసర నిబంధన ఏ ఆర్టికల్‌లో ఉంది? (A) ఆర్టికల్ 352 (B) ఆర్టికల్ 356 (C) ఆర్టికల్ 360 (D) ఆర్టికల్ 368
సమాధానం
(B) ఆర్టికల్ 356. భాగం XVIII లోని మూడు అత్యవసర ఆర్టికల్స్‌లో 356 రాష్ట్రాల్లో రాజ్యాంగ యంత్రాంగం విఫలమైన పరిస్థితికి సంబంధించినది. ఆర్టికల్ 352 జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటనను, ఆర్టికల్ 360 ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితిని చెబుతాయి. ఈ మూడూ దగ్గరి నంబర్లలో ఉండటం వల్లే తరచూ కలిసిపోతాయి; ప్రశ్నలో “రాష్ట్రం” అనే మాట ఉంటే 356 అని గుర్తుంచుకోవాలి. ఆర్టికల్ 368 అత్యవసర నిబంధనే కాదు, అది భాగం XX లోని రాజ్యాంగ సవరణ అధికారం.
- అంతర్జాతీయ శాంతి, భద్రతల ప్రోత్సాహాన్ని ఆదేశిక సూత్రంగా పేర్కొన్న ఆర్టికల్ ఏది? (A) ఆర్టికల్ 51 (B) ఆర్టికల్ 51A (C) ఆర్టికల్ 36 (D) ఆర్టికల్ 14
సమాధానం
(A) ఆర్టికల్ 51. ఆదేశిక సూత్రాలు ఆర్టికల్ 36 నుంచి 51 వరకు ఉంటాయి; ఆ వరుసలో చివరిదైన ఆర్టికల్ 51 అంతర్జాతీయ శాంతి, భద్రతల ప్రోత్సాహం గురించి చెబుతుంది. దాని పక్కనే వచ్చే ఆర్టికల్ 51A పేరులో దగ్గరగా ఉన్నా అది ఆదేశిక సూత్రం కాదు, భాగం IVA లోని ప్రాథమిక విధులు. అంటే 51 భాగం IV కి, 51A వేరే భాగానికి చెందుతాయి; ఈ ఒక్క తేడా గుర్తుంటే రెండింటినీ కలపకుండా ఉండవచ్చు. ఆర్టికల్ 36 భాగం IV ప్రారంభ ఆర్టికల్, ఆర్టికల్ 14 ప్రాథమిక హక్కు.
- రాజ్యాంగంలో సహకార సంఘాలకు సంబంధించిన నిబంధనలు ఏ భాగంలో ఉన్నాయి? (A) భాగం IX (B) భాగం IXA (C) భాగం IXB (D) భాగం XI
సమాధానం
(C) భాగం IXB. భాగం IX, IXA, IXB ఒకదాని వెనుక ఒకటి వచ్చే మూడు భాగాలు: IX పంచాయతీలు, IXA మునిసిపాలిటీలు, IXB సహకార సంఘాలు. పేర్లు దాదాపు ఒకేలా ఉండటంతో ఈ మూడు భాగాలు తరచూ కలిసిపోతాయి. పంచాయతీల భాగం ఆర్టికల్ 243 నుంచి, మునిసిపాలిటీల భాగం 243P నుంచి మొదలవుతాయని గుర్తుంచుకుంటే క్రమం స్పష్టమవుతుంది. భాగం XI కేంద్ర-రాష్ట్ర సంబంధాలకు చెందినది, స్థానిక సంస్థలకు గానీ సహకార సంఘాలకు గానీ కాదు.
- పంచాయతీలపై భాగం IX కు మూలంగా భావించే గ్రామ పంచాయతీల ఏర్పాటు సూత్రం ఆదేశిక సూత్రాల్లో ఏ ఆర్టికల్‌లో ఉంది? (A) ఆర్టికల్ 37 (B) ఆర్టికల్ 40 (C) ఆర్టికల్ 36 (D) ఆర్టికల్ 51
సమాధానం
(B) ఆర్టికల్ 40. గ్రామ పంచాయతీల ఏర్పాటును ఆదేశిక సూత్రాల్లో ఆర్టికల్ 40 చెబుతుంది. దశ 2 లో ఆదేశిక సూత్రంగా చదివిన ఈ ఆలోచనే తర్వాత భాగం IX (ఆర్టికల్ 243 నుంచి 243O వరకు) రూపంలో రాజ్యాంగ భాగంగా మారింది. అందుకే స్థానిక ప్రభుత్వాల యూనిట్‌ను ఒంటరిగా కాకుండా ఆర్టికల్ 40 తో మొదలయ్యే గొలుసుగా చదవాలని వ్యాసం సూచిస్తుంది; ఒకే పేజీ నోట్స్ ఆర్టికల్ 40 ప్రశ్నకూ, 73వ సవరణ ప్రశ్నకూ పనికొస్తుంది. ఆర్టికల్ 36 భాగం IV లో “రాజ్య” అర్థాన్ని చెప్పే ఆర్టికల్ మాత్రమే, గ్రామ స్థాయి సంస్థల గురించి కాదు.
- ఆర్థిక సంఘానికి సంబంధించిన ఆర్టికల్ 280 రాజ్యాంగంలోని ఏ భాగంలో ఉంది? (A) భాగం XI (B) భాగం XV (C) భాగం XVIII (D) భాగం XII
సమాధానం
(D) భాగం XII. ఆర్టికల్ 280 భాగం XII లో ఉంది; ఈ భాగం ఆర్థికం, ఆస్తి, ఒప్పందాలకు సంబంధించినది. చదివే క్రమంలో ఆర్థిక సంఘాన్ని సమాఖ్య దశ (దశ 6) లో భాగం XI పక్కనే చదువుతాం, అందుకే చాలామంది అది భాగం XI లోనే ఉందని పొరబడతారు. భాగం XI ఆర్టికల్ 245 నుంచి కేంద్ర-రాష్ట్రాల శాసన, పరిపాలనా సంబంధాలను మాత్రమే చెబుతుంది. చదివే దశ ఒకటైనా రాజ్యాంగ భాగం వేరు అనే తేడాను గుర్తుంచుకోవాలి; భాగం XV ఎన్నికలకు, భాగం XVIII అత్యవసర నిబంధనలకు చెందినవి.
- ఆర్టికల్ 79 ప్రకారం భారత పార్లమెంట్‌లో భాగమైనవి ఏవి? (A) ప్రధానమంత్రి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ (B) ఉపరాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ (C) రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ (D) మంత్రిమండలి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ
సమాధానం
(C) రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ. ఆర్టికల్ 79 పార్లమెంట్‌ను రాష్ట్రపతి, రాజ్యసభ, లోక్‌సభ కలయికగా చెబుతుంది. రాష్ట్రపతి కార్యనిర్వాహక వ్యవస్థకు చెందినవారైనా పార్లమెంట్‌లో అంతర్భాగమే అనేది ఇక్కడ గుర్తుంచుకోవాల్సిన భావన. మంత్రిమండలిని ఆర్టికల్ 74 వేరుగా చెబుతుంది; అది పార్లమెంట్ నిర్మాణంలో భాగంగా ఆర్టికల్ 79 లో కనిపించదు. అందుకే రాష్ట్రపతి, ప్రధాని, మంత్రిమండలి, పార్లమెంట్‌ను ఒకేసారి చదవాలని వ్యాసం సూచిస్తుంది; అప్పుడే ఈ సంస్థల మధ్య తేడాలు స్పష్టమవుతాయి.
- పంచాయతీల భాగంలో చివరిదైన ఆర్టికల్ 243O, మునిసిపాలిటీల భాగంలో చివరిదైన ఆర్టికల్ 243ZG రెండూ ఏ విషయాన్ని చెబుతాయి? (A) స్థానిక సంస్థలకు సంబంధించిన పదాల నిర్వచనాలు (B) ఎన్నికల విషయాల్లో కోర్టుల జోక్యంపై నిషేధం (C) స్థానిక సంస్థల్లో సీట్ల రిజర్వేషన్ విధానం (D) స్థానిక సంస్థలకు పన్నులు విధించే అధికారం
సమాధానం
(B) ఎన్నికల విషయాల్లో కోర్టుల జోక్యంపై నిషేధం. పంచాయతీల భాగం IX ఆర్టికల్ 243 తో మొదలై 243O తో ముగుస్తుంది; మునిసిపాలిటీల భాగం IXA 243P నుంచి 243ZG వరకు ఉంటుంది. ఈ రెండు భాగాల చివరి ఆర్టికల్స్ ఒకే విషయాన్ని చెబుతాయి: ఎన్నికల విషయాల్లో కోర్టుల జోక్యంపై నిషేధం. నిర్వచనాలు భాగం ప్రారంభంలోని ఆర్టికల్ 243 లో ఉంటాయి, చివర్లో కాదు. రెండు భాగాల నిర్మాణం ఇలా సమాంతరంగా ఉండటం గమనిస్తే ఒకే పేజీ నోట్స్‌తో రెండింటినీ గుర్తుంచుకోవచ్చు.
FAQ
పాలిటీ మొదలుపెట్టడానికి ఏ పుస్తకం?
NCERT 11వ తరగతి ‘Indian Constitution at Work’ తో మొదలుపెట్టండి. దాని 10 అధ్యాయాల క్రమం చదివే క్రమానికి మంచి ఆధారం. ముఖ్య ఆర్టికల్స్‌ను రాజ్యాంగ పాఠంలోనే చూడండి.
ప్రాథమిక హక్కులు, ఆదేశిక సూత్రాలు ఏ భాగాల్లో ఉంటాయి?
ప్రాథమిక హక్కులు భాగం III లో ఆర్టికల్ 12 నుంచి 35 వరకు, ఆదేశిక సూత్రాలు భాగం IV లో ఆర్టికల్ 36 నుంచి 51 వరకు, ప్రాథమిక విధులు భాగం IVA లో ఆర్టికల్ 51A లో ఉన్నాయి.
అన్ని ఆర్టికల్స్ గుర్తుంచుకోవాలా?
అవసరం లేదు. ప్రతి భాగం ఏ ఆర్టికల్తో మొదలవుతుందో, సిలబస్ యూనిట్కు సంబంధించిన ముఖ్య ఆర్టికల్స్ ఏవో గుర్తుంచుకుంటే చాలు. ఉదాహరణకు 32, 226, 324, 352, 356, 360, 368.
APPSC, TSPSC పాలిటీ సిలబస్ ఒకటేనా?
చాలావరకు ఒకటే. APPSC మెయిన్స్లో అదనంగా రాజమన్నార్, సర్కారియా, పూంఛీ కమిషన్లు, బల్వంత్రాయ్ మెహతా, అశోక్ మెహతా కమిటీలు, RTI, లోక్పాల్ ఉన్నాయి.
Sources
- The Constitution of India (as on 1st May, 2024), Legislative Department, Ministry of Law and Justice
- NCERT Class 11 Political Science: Indian Constitution at Work (contents)
- APPSC Brief Notification No. 37/2026, Group-II Services
- TSPSC Scheme and Syllabus for Recruitment to the Posts of Group-II Services
Runs ExamBadi, a study site for students preparing for competitive exams in Andhra Pradesh and Telangana.